Gramatyka
Każdy temat zaczyna się od krótkiego wyjaśnienia w Twoim języku, a potem norweskich przykładów, których możesz posłuchać.
A1 A1 – Początkujący
Rzeczowniki: rodzaj i rodzajniki
Każdy norweski rzeczownik ma rodzaj. Od rodzaju zależy, jakiego rodzajnika używasz.
Otwórz →Czasowniki w czasie teraźniejszym
Dobra wiadomość: norweskie czasowniki mają tę samą formę dla każdej osoby.
Otwórz →Zaimki osobowe
Zaimki mają jedną formę jako podmiot i inną jako dopełnienie: jeg – meg, han – ham.
Otwórz →Zaimki dzierżawcze: min, din, sin
Zaimki dzierżawcze pokazują, do kogo coś należy. Wiele z nich odmienia się według rodzaju rzeczownika.
Otwórz →Słowa pytające
Większość norweskich słów pytających zaczyna się od hv-. Zaraz po nich stoi czasownik.
Otwórz →Bezokolicznik: å + czasownik
Bezokolicznik to forma słownikowa czasownika. Zwykle stoi przed nim å – ale nie zawsze.
Otwórz →Tryb rozkazujący: Kom! Spis!
Trybu rozkazującego używasz, gdy prosisz kogoś, żeby coś zrobił. Forma jest prosta: bezokolicznik bez -e.
Otwórz →Liczby, godziny i daty
Liczby od 0 do 1000, podawanie godziny i dat.
Otwórz →Liczba mnoga rzeczowników
Większość słów dostaje -er i -ene, ale niektóre żyją własnym życiem.
Otwórz →Alfabet i literowanie
Norweski alfabet ma 29 liter: 26 liter alfabetu łacińskiego plus æ, ø i å. Tu nauczysz się je wymawiać, literować nazwisko przez telefon i rozpoznawać litery, które się pisze, ale nie czyta.
Otwórz →Przeczenie: ikke, ingen, aldri
Ikke, ingen i aldri służą do zaprzeczania. W norweskim wystarczy jedno słowo przeczące w zdaniu, a jego miejsce wyznaczają stałe reguły.
Otwórz →Pytania tak/nie i krótkie odpowiedzi
Pytanie tak/nie tworzy się, stawiając czasownik na początku. Norwegowie rzadko odpowiadają samym „ja” – mówią raczej „Ja, det gjør jeg” albo „Nei, det er jeg ikke”.
Otwórz →Zaimki w dopełnieniu: meg, deg, ham, henne
Gdy osoba nie wykonuje czynności, tylko jej doświadcza, albo stoi po przyimku, używa się formy dopełnienia: jeg zmienia się w meg, vi w oss. Jest tylko jedna taka forma – bez polskich przypadków.
Otwórz →Rodzaj rzeczowników: en, ei, et
Każdy norweski rzeczownik jest rodzaju męskiego (en), żeńskiego (ei) albo nijakiego (et). Od rodzaju zależy rodzajnik, końcówka i forma przymiotnika, więc ucz się słówek razem z en, ei lub et.
Otwórz →Akcent, tony oraz długie i krótkie samogłoski
Norweski ma własną melodię. Jeśli trafisz z akcentem i długością samogłosek, ludzie zrozumieją cię dużo łatwiej – nawet gdy gramatyka nie jest idealna.
Otwórz →A2 A2 – Podstawowy
Przymiotniki: uzgadnianie
Przymiotnik zmienia końcówkę, aby pasował do rzeczownika.
Otwórz →Czas przeszły (preteritum)
Preteritum używasz, mówiąc o tym, co wydarzyło się w konkretnym momencie w przeszłości.
Otwórz →Szyk zdania: czasownik na drugim miejscu
W norweskim zdaniu głównym czasownik zawsze stoi na drugim miejscu. To najważniejsza zasada norweskiej składni.
Otwórz →Czasowniki modalne
Czasowniki modalne wyrażają umiejętność, chęć, obowiązek i pozwolenie. Po nich stoi bezokolicznik bez å.
Otwórz →Czas perfektum: har + imiesłów
Perfektum używasz, gdy coś się wydarzyło, ale moment nie jest ważny, albo gdy ma to znaczenie teraz.
Otwórz →Przyimki czasu i miejsca
I, på, til i om to małe słowa, ale trudne. Ucz się ich razem ze stałymi wyrażeniami.
Otwórz →Cztery grupy czasowników słabych
Czasowniki słabe dostają w przeszłości końcówkę -et, -te, -de lub -dde. Grupę zwykle zdradzają spółgłoski przed -e w bezokoliczniku.
Otwórz →Czasowniki mocne i nieregularne
Czasowniki mocne nie dostają końcówki w przeszłości. Zamiast tego zmieniają samogłoskę: drikke – drakk. Najczęstsze czasowniki są mocne, więc trzeba je wykuć.
Otwórz →Zaimki wskazujące
Denne bilen, det huset der: gdy na coś wskazujesz, rzeczownik ma formę określoną.
Otwórz →Przysłówki
Gdzie stoi ikke? Dlaczego hjem, a hjemme? Oto zasady przysłówków.
Otwórz →Spójniki
Og, men, så łączą zdania główne. At, fordi, når otwierają zdanie podrzędne – i zmieniają szyk.
Otwórz →Wyrazy złożone
Norweski tworzy nowe słowa, sklejając stare: buss + sjåfør = bussjåfør (kierowca autobusu). Kiedy widzisz części, długie słowa stają się łatwe – ale pisze się je razem.
Otwórz →Nieregularne przymiotniki
Większość przymiotników ma prosty wzór: stor – stort – store. Mała grupa go łamie i oczywiście są to słowa, których używasz cały czas: liten, annen, egen, blå, gammel.
Otwórz →Dopełniacz i przynależność: Pers bil, bilen til Per
Po norwesku można powiedzieć, do kogo coś należy, na kilka sposobów: Pers bil, bilen til Per i – w mowie – Per sin bil. Przy rzeczach i miejscach używa się raczej przyimka: taket på huset (dach domu).
Otwórz →Zaimki nieokreślone: noen, ingen, alle, hver
Noen, ingen, alle i mye to słowa, których używasz, gdy nie możesz albo nie chcesz powiedzieć dokładnie, kto lub co. Słyszysz je cały dzień – w sklepie, w pracy i w autobusie.
Otwórz →Czasowniki z -s: synes, trives, finnes, møtes
Niektóre czasowniki zawsze kończą się na -s, choć nie są w stronie biernej. Przydają się codziennie: Jeg synes det er kaldt (Moim zdaniem jest zimno). Hvordan trives du i Norge? (Jak ci się podoba w Norwegii?)
Otwórz →Mylone pary czasowników: ligge/legge, sitte/sette, vite/kjenne
Niektóre norweskie czasowniki wyglądają podobnie albo dzielą między siebie to, co w Twoim języku jest jednym słowem. Tu zobaczysz różnicę między ligge i legge, vite i kjenne, bli i være – na przykładach z życia.
Otwórz →Pisownia: podwójne spółgłoski i wielkie litery
Norweski pisze się prawie tak, jak się wymawia, ale kilka zasad trzeba znać. Najważniejsze dotyczą podwójnych spółgłosek i wielkich liter.
Otwórz →Wyrażenia czasu: i går, om en uke, for ... siden
Małe słowa jak om, i, for … siden, da i når mówią, kiedy coś się dzieje. Łatwo je pomylić, a używasz ich codziennie – w pracy, u lekarza i gdy umawiasz się ze znajomymi.
Otwórz →B1 B1 – Średnio zaawansowany
Zdania podrzędne: ikke przed czasownikiem
Zdania zaczynające się od at, fordi, som, hvis, når (i podobnych) mają własny szyk.
Otwórz →Stopniowanie przymiotników
Stopień wyższy i najwyższy służą do porównywania: stor – større – størst.
Otwórz →Przyszłość: skal, kommer til å, czas teraźniejszy
Norweski nie ma osobnej formy czasu przyszłego. Wybierasz jeden z trzech sposobów w zależności od znaczenia.
Otwórz →Czas zaprzeszły: hadde + imiesłów
Czas zaprzeszły pokazuje, że coś stało się przed innym momentem w przeszłości: Da jeg kom, hadde toget gått – kiedy przyszedłem, pociąg już odjechał.
Otwórz →Tryb warunkowy: ville, skulle i hvis
Norweski nie ma osobnej formy trybu warunkowego. Używasz ville lub skulle + bezokolicznik, a w zdaniu z hvis czasu przeszłego.
Otwórz →Det jako podmiot formalny
Norweski zawsze potrzebuje podmiotu. Gdy go brak, wstawiamy det.
Otwórz →Mowa zależna
Han sa at han var syk. Hun spurte om jeg kom. Tak przekazujesz, co ktoś powiedział.
Otwórz →Czynności w toku: holder på å, sitter og leser
Norweski nie ma formy podobnej do angielskiego -ing. Zwykle wystarcza czas teraźniejszy, ale gdy chcesz powiedzieć, że coś dzieje się właśnie teraz, używasz zwrotów jak holder på å czy sitter og leser.
Otwórz →Wyrażenia z bezokolicznikiem: for å, uten å, ved å
Po przyimku norweski używa å + bezokolicznika: for å lære (żeby się nauczyć), uten å spørre (bez pytania). To krótki sposób, by powiedzieć, po co lub jak coś robisz. Dowiesz się też, kiedy można pominąć at i czym różnią się om i hvis.
Otwórz →Spójniki parzyste: både – og, verken – eller, enten – eller
Niektóre spójniki występują w parach: både … og (zarówno … jak i), verken … eller (ani … ani), enten … eller (albo … albo). Łączą dwie rzeczy i pokazują, czy chodzi o obie, o żadną, czy tylko o jedną.
Otwórz →Przecinek i interpunkcja
Norweskie zasady stawiania przecinka są dość logiczne, ale różnią się od polskich. Tu poznasz kilka reguł, które wystarczą do prawie wszystkiego, co piszesz na co dzień.
Otwórz →Słowotwórstwo: przedrostki i przyrostki
Wiele długich norweskich słów składa się z małych, znanych części. Gdy poznasz najczęstsze przedrostki i przyrostki, odgadniesz znaczenie słów, których nigdy wcześniej nie widziałeś.
Otwórz →Bli i få – dwa małe czasowniki z wieloma zadaniami
Bli i få należą do najczęstszych norweskich czasowników i mają po kilka znaczeń. Tu zobaczysz najważniejsze – oraz różnicę między „må ikke” a „trenger ikke”, która w pracy ma duże znaczenie.
Otwórz →Gdzie stoi ikke? Przysłówki zdaniowe
Małe słowa jak ikke, aldri, alltid, også i bare mają w zdaniu stałe miejsce. W zdaniach głównych jest ono inne niż w podrzędnych – i to jeden z najczęstszych błędów w norweskim.
Otwórz →B2 B2 – Ponadśrednio zaawansowany
Czasowniki zwrotne
Czasowniki zwrotne mają zaimek odnoszący się do podmiotu: Jeg setter meg (siadam).
Otwórz →Strona bierna: bli i -s
W stronie biernej ważniejsza jest czynność niż wykonawca. Norweski ma dwie formy strony biernej.
Otwórz →Zdania względne z som
Som odpowiada polskiemu „który” – ale nigdy się nie odmienia.
Otwórz →Czasowniki z partykułą: gi opp, finne ut
Czasownik z partykułą to czasownik + krótkie słówko (opp, ut, av, på …), które razem mają nowe znaczenie. Akcent pada na partykułę.
Otwórz →Imiesłowy: smilende, stengt, lukket
Norweski ma dwa imiesłowy: czynny (-ende) i bierny (stengt, lukket, skrevet). Oba mogą działać jak przymiotniki.
Otwórz →Pisanie formalne
E-maile, podania i reklamacje: jak zacząć, połączyć i zakończyć formalny tekst po norwesku.
Otwórz →Wyróżnianie i partykuły: det … som, jo, vel, nok
Żeby coś wyróżnić po norwesku, możesz przenieść to na początek albo powiedzieć det er/var … som. Małe słówka jo, vel i nok mówią, co myślisz o tym, co mówisz – w mówionym norweskim są wszędzie.
Otwórz →Stałe przyimki: glad i, redd for, på Lillehammer
Wiele czasowników i przymiotników ma stały przyimek, którego trzeba nauczyć się razem ze słowem: glad i, redd for, venter på. Z miejscami też bywa trudno: mówi się i Oslo, ale på Lillehammer.
Otwórz →Nynorsk: jak go czytać
Norweski ma dwie formy pisane: bokmål i nynorsk. Nie musisz pisać po nynorsku, ale spotkasz go w NRK, na tablicach i w listach z gmin na zachodzie kraju – a z kilkoma kluczami łatwo go czytać.
Otwórz →C1 C1 – Zaawansowany
Zaawansowany szyk wyrazów
To, co stawiasz na początku zdania, decyduje o tym, na co czytelnik zwróci uwagę. Nauczysz się przesuwać części zdania, by uzyskać akcent, kontrast i płynność.
Otwórz →Strona bierna: niuanse i styl
Norweski ma dwie formy strony biernej, a często można też wybrać zdanie czynne z man lub vi. Wybór wpływa na znaczenie i ton.
Otwórz →Zdania warunkowe z inwersją
Hadde jeg visst det, ville jeg ha sagt nei – gdybym wiedział, odmówiłbym. Nauczysz się wyrażać warunek bez hvis i mówić o tym, co mogło się wydarzyć.
Otwórz →Styl nominalny i prosty język
Urzędowy norweski pełen jest ciężkich rzeczowników i strony biernej. Nauczysz się rozpoznawać styl nominalny i przerabiać go na jasny, współczesny norweski.
Otwórz →Partykuły modalne: jo, vel, nok, da …
Małe słówka jak jo, vel i nok nie zmieniają treści, ale to, jak ją odbierają inni. Dzięki nim mówiony norweski brzmi naturalnie.
Otwórz →Imiesłów czynny i wyrażenia imiesłowowe
Forma na -ende (gående, sittende) jest w norweskim bardziej ograniczona niż w wielu innych językach. Dowiesz się, gdzie się jej używa, a gdzie nie.
Otwórz →Spójność i odesłania w tekście
Tekst jest spójny, gdy słowa wyraźnie odsyłają do tego, co już powiedziałeś. Poznasz sin/hans, dette, førstnevnte i henholdsvis.
Otwórz →Tryb życzący i stare utarte zwroty
Norweski prawie utracił tryb życzący, ale przetrwał on w zwrotach jak Leve kongen! i koste hva det koste vil. Nauczysz się je rozpoznawać i poprawnie używać.
Otwórz →Popularne idiomy
Idiomy ożywiają język. Poznasz tu osiem wyrażeń, których Norwegowie często używają, ich znaczenie i sytuacje, w których pasują.
Otwórz →Kolokacje: słowa, które idą w parze
Norwegowie «biorą» decyzję i «stawiają» pytanie. Właściwe połączenie czasownika z rzeczownikiem sprawia, że brzmisz naturalnie.
Otwórz →Synonimy i odcienie znaczeń
Si czy fortelle? Mene, synes czy tro? Na poziomie C1 wybierasz słowo, które mówi dokładnie to, co masz na myśli.
Otwórz →Rejestr i styl
Tę samą wiadomość można przekazać nieformalnie, neutralnie lub oficjalnie. Nauczysz się dopasowywać język do sytuacji i odbiorcy.
Otwórz →Słowotwórstwo dla zaawansowanych
Jeśli znasz końcówki -sjon, -isere, -itet i -isme oraz wiesz, jak działają złożenia, zrozumiesz tysiące nowych słów.
Otwórz →Fałszywi przyjaciele
Niektóre norweskie słowa przypominają polskie lub angielskie, ale znaczą coś innego. Oto najczęstsze pułapki.
Otwórz →Czasowniki z partykułą dla zaawansowanych
Gå ut fra, stå for, komme an på: mała partykuła potrafi całkowicie zmienić znaczenie czasownika. Często to ona jest akcentowana.
Otwórz →Stałe przyimki dla zaawansowanych
Ansvar for, mangel på, tvil om: wiele słów wymaga konkretnego przyimka. Poznasz tu najważniejsze z nich na poziomie C1.
Otwórz →Tekst dyskusyjny (rozprawka)
Tekst dyskusyjny pokazuje sprawę z kilku stron, zanim dojdziesz do wniosku. Kluczem jest jasna struktura i wyważone sformułowania.
Otwórz →Zdania złożone
Na poziomie C1 budujesz długie zdania z kilkoma zdaniami podrzędnymi – nie tracąc kontroli nad szykiem.
Otwórz →Język spotkań i negocjacji
Norweskie spotkania są często nieformalne i nastawione na konsensus. Nauczysz się zabierać głos, dyplomatycznie się nie zgadzać i dochodzić do decyzji.
Otwórz →Język wiadomości
Nagłówki NRK i Aftenposten są krótkie i skondensowane. Gdy znasz schematy i słowa kluczowe, czytasz wiadomości o wiele szybciej.
Otwórz →Redukcje w mowie: jak naprawdę mówią Norwegowie
W szybkiej mowie słowa się zlewają, a końcówki znikają. Pisz w standardowym bokmål, ale musisz rozumieć, jak ludzie naprawdę mówią.
Otwórz →Ironia i niedopowiedzenie
Norwegowie rzadko przesadzają. Pochwały są często ostrożne, krytyka pośrednia, a ironia podawana z kamienną twarzą. Nauczysz się czytać między wierszami.
Otwórz →Test z Bergen (Bergenstesten)
Bergenstesten – oficjalnie «Test i norsk – høyere nivå» (test z norweskiego na poziomie zaawansowanym) – to egzamin potwierdzający zaawansowaną znajomość norweskiego. Oto przegląd i praktyczne rady. Zawsze sprawdzaj aktualne informacje na stronie Folkeuniversitetet.
Otwórz →Norweski akademicki
Raporty, prace licencjackie i magisterskie wymagają precyzyjnego, ostrożnego i rzeczowego języka. Nauczysz się powoływać na źródła i spajać tekst.
Otwórz →