Rejestr i styl
Tę samą wiadomość można przekazać nieformalnie, neutralnie lub oficjalnie. Nauczysz się dopasowywać język do sytuacji i odbiorcy.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
W skrócie: Rejestr to stopień formalności wypowiedzi. Norweski jest na ogół mało formalny, ale język pisany ma wyraźne poziomy stylu.
Zasady
- Mowa i pismo: w mowie używamy krótkich zdań i słówek takich jak «liksom», «altså» i «da». Kommer du, da?
- Nieformalnie: do przyjaciół i dobrze znanych kolegów. Hei! Kan du sende meg fila?
- Neutralnie: pasuje prawie wszędzie. Kan du sende meg dokumentet?
- Oficjalnie: w urzędach i w pismach urzędowych. Vi ber om at dokumentet sendes innen fredag.
- Slang: słowa typu «digg» (super, pyszne), «chille» (wyluzować) i «kjip» (kiepski, nudny). Tylko w sytuacjach nieformalnych.
- Du i De: «De» było formą grzecznościową mniej więcej do 1970 roku. Dziś prawie wszyscy mówią du, także do szefa. De brzmi staroświecko lub sztywno.
- Uprzejmość w e-mailach: norweska grzeczność tkwi w sformułowaniach, nie w tytułach. Kunne du sendt meg rapporten? Jeg lurer på om det er mulig å…
- Powitanie: «Hei» i imię są normalne, także w pracy. «Kjære» (drogi) używa się głównie w listach prywatnych.
- Zakończenie: «Med vennlig hilsen» (oficjalnie, «z poważaniem»), «Hilsen» lub «Mvh» (neutralnie), «Ha en fin dag!» (przyjaźnie).
- Oficjalny styl pisany: dużo rzeczowników i strona bierna z -s. Søknaden behandles fortløpende.
- Zadaj sobie pytanie: Do kogo piszę i jak dobrze się znamy?
Typowy błąd: pisanie jak po polsku «Szanowny Panie Dyrektorze» → «Ærede herr direktør». Po norwesku brzmi to dziwnie – napisz «Hei, Per» i zwracaj się per du.
Przykłady
- Hei! Gidder du å sende meg bildene fra i går?Cześć! Chce ci się wysłać mi zdjęcia z wczoraj?
- Kunne du sendt meg referatet fra møtet?Czy mógłbyś przesłać mi protokół ze spotkania?
- Vi ber om at skjemaet fylles ut og returneres innen 1. mars.Prosimy o wypełnienie i odesłanie formularza do 1 marca.
- Jeg lurer på om det er mulig å flytte møtet til torsdag.Zastanawiam się, czy dałoby się przenieść spotkanie na czwartek.
- Konserten i går var helt digg!Koncert wczoraj był po prostu super!
- Søknader som kommer inn etter fristen, vil ikke bli behandlet.Wnioski złożone po terminie nie będą rozpatrywane.
- Takk for svaret! Ha en fin helg.Dzięki za odpowiedź! Miłego weekendu.
- «Ønsker De noe mer å drikke?» spurte den eldre kelneren.Czy życzy pan sobie coś jeszcze do picia? – zapytał starszy kelner.