Zdania złożone
Na poziomie C1 budujesz długie zdania z kilkoma zdaniami podrzędnymi – nie tracąc kontroli nad szykiem.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
W skrócie: Każde zdanie – główne i podrzędne – ma własny szyk. Pilnuj go i dziel zdanie, gdy robi się za długie.
Zasady
- Zdanie główne: Czasownik stoi na drugim miejscu: I fjor flyttet vi til Bergen.
- Zdanie podrzędne: Przysłówki typu ikke stoją przed czasownikiem: … fordi vi ikke fant jobb i Oslo.
- Podrzędne na początku: Czasownik zdania głównego stoi zaraz po przecinku: Fordi vi ikke fant jobb, flyttet vi.
- Zdanie wtrącone: Stoi wewnątrz zdania głównego i ma po sobie przecinek: Mannen som bor i tredje etasje, har kjøpt hytte.
- Kilka poziomów: Reguła obowiązuje na każdym poziomie: Jeg tror at han sa at han ikke kunne komme.
- Przecinek: Po zdaniu podrzędnym na początku lub wtrąconym – ale nie przed at (że): Jeg vet at du har rett.
- Bez ciągów zdań: Nie łącz dwóch zdań głównych samym przecinkiem: Det regnet. Vi ble hjemme. / Det regnet, så vi ble hjemme.
- Konstrukcja bezokolicznikowa: Może zastąpić zdanie: Hun lovet at hun skulle ringe → Hun lovet å ringe.
- For å / uten å: żeby / nie (robiąc czegoś): For å spare tid tok vi fly. Han gikk uten å si noe.
- Imiesłów bierny: Skraca zdanie względne: en rapport som er skrevet av to forskere → en rapport skrevet av to forskere.
- Imiesłów czynny: Opisuje coś trwającego: en økende andel (rosnący odsetek), Hun kom løpende (przybiegła).
- Z umiarem: Skracanie jest eleganckie, ale za dużo rzeczowników obciąża tekst. Przeczytaj zdanie na głos.
Typowy błąd: Przecinek przed at, jak przed polskim „że”: *Jeg vet, at du har rett. Po norwesku bez przecinka: Jeg vet at du har rett.
Przykłady
- Jeg tror at han sa at han ikke kunne komme.Myślę, że powiedział, że nie może przyjść.
- Fordi vi ikke fant jobb i Oslo, flyttet vi til Bergen.Ponieważ nie znaleźliśmy pracy w Oslo, przeprowadziliśmy się do Bergen.
- Mannen som bor i tredje etasje, har kjøpt hytte.Mężczyzna, który mieszka na trzecim piętrze, kupił domek letniskowy.
- Hun lovet å ringe så snart hun kom hjem.Obiecała zadzwonić, jak tylko wróci do domu.
- For å spare tid tok vi fly i stedet for tog.Żeby zaoszczędzić czas, polecieliśmy samolotem zamiast jechać pociągiem.
- Han gikk uten å si et eneste ord.Wyszedł bez słowa.
- Vi leste en rapport skrevet av to forskere ved Universitetet i Oslo.Przeczytaliśmy raport napisany przez dwóch badaczy z Uniwersytetu w Oslo.
- Selv om det var sent, og selv om alle var slitne, fortsatte møtet.Choć było późno i choć wszyscy byli zmęczeni, spotkanie trwało dalej.