Dopełniacz i przynależność: Pers bil, bilen til Per

Po norwesku można powiedzieć, do kogo coś należy, na kilka sposobów: Pers bil, bilen til Per i – w mowie – Per sin bil. Przy rzeczach i miejscach używa się raczej przyimka: taket på huset (dach domu).

Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.

O co tu chodzi?

Dzierżawczość, czyli dopełniacz, pokazuje, do kogo coś należy: samochód mamy, biuro szefa, dach domu. Każdy język musi to jakoś wyrazić, ale robi to na swój sposób.

Norweski ma kilka możliwości. Możesz dodać -s do właściciela, bez apostrofu: «Pers bil» (samochód Pera). Możesz użyć «til»: «bilen til Per». A w mowie wielu mówi «Per sin bil». Wszystkie trzy znaczą to samo. Gdy właścicielem jest rzecz albo miejsce, Norwegowie często używają przyimka: «taket på huset» (dach domu), «døra til kjøkkenet» (drzwi do kuchni). Zwróć uwagę: rzecz po -s stoi w formie nieokreślonej, «Pers bil», nie «Pers bilen».

Po polsku wszystko załatwia dopełniacz: samochód Pera, dach domu, biuro szefa. Norweski nie ma przypadków, więc pomaga sobie końcówką -s albo przyimkami. Uważaj na kolejność: po polsku właściciel stoi po rzeczy (samochód Pera), a w formie z -s po norwesku, przed nią (Pers bil). Przyda ci się to, gdy mówisz o rodzinie («Det er sønnen til Kari», to syn Kari), w pracy («Hvor er kontoret til sjefen?», gdzie jest biuro szefa?) i w pismach z gminy: «kommunens nettside» (strona gminy).

Zasady

Dopełniacz z -s: dodajesz -s do właściciela, bez apostrofu: Pers bil (samochód Pera), mammas bursdag (urodziny mamy). Rzecz stoi w formie nieokreślonej: Pers bil (nie: Pers bilen).

Imiona zakończone na -s, -x albo -z dostają apostrof: Lars' bil, Hans' kone, Marx' bøker.

Rzeczowniki i nazwy miejsc też mogą dostać -s, głównie w piśmie: sjefens kontor (gabinet szefa), kommunens nettside, Norges største innsjø.

til: rzecz w formie określonej + til + właściciel: bilen til Per, jakka til mamma, kontoret til sjefen. Tak mówi się najczęściej.

Per sin bil: właściciel + sin/si/sitt/sine + rzecz. Bardzo popularne w mowie, ale unikaj tego w tekstach formalnych: Per sin bil, Kari si bok, Ola sitt hus, Anna sine barn.

Prosta zasada: w mowie bilen til Per albo Per sin bil, w piśmie Pers bil.

på przy częściach, nazwach i cenach: taket på huset, navnet på gata (nazwa ulicy), prisen på strøm (cena prądu).

av przy właścicielu, pochodzeniu i końcu czegoś: eieren av bilen (właściciel samochodu), slutten av filmen, et bilde av barna (zdjęcie przedstawiające dzieci).

til i i przy przynależności: døra til badet, nøkkelen til bilen, ordføreren i Tromsø (burmistrz Tromsø), lederen i klubben.

Czyje to? Hvem sin jakke er dette? (mowa) – Hvis jakke er dette? (pismo).

Typowy błąd: polski dopełniacz stoi po rzeczowniku (samochód Piotra, dach domu), więc Polacy mówią „bil Pers” albo „taket huset”. Poprawnie: Pers bil albo bilen til Per, taket på huset.

Przykłady

Bilen til Per står i garasjen.Samochód Pera stoi w garażu.

Det er mammas bursdag på søndag.W niedzielę są urodziny mamy.

Hvem sin jakke er dette? – Det er Anna sin.Czyja to kurtka? – Anny.

Taket på hytta lekker etter stormen.Po burzy przecieka dach domku.

Eieren av bilen må flytte den før klokka åtte.Właściciel samochodu musi go przestawić przed ósmą.

Hva er navnet på gata der du bor?Jak się nazywa ulica, na której mieszkasz?

Lars' kone jobber på Rikshospitalet.Żona Larsa pracuje w Rikshospitalet.

Norges nest største by er Bergen.Drugim co do wielkości miastem Norwegii jest Bergen.