Stałe przyimki: glad i, redd for, på Lillehammer

O co tu chodzi?

Wiele czasowników i przymiotników ma stałego małego partnera, przyimek, którego nie da się zamienić na inny. Po polsku czekasz na kogoś, myślisz o czymś, a boisz się czegoś. Logika nie zawsze pomaga, po prostu uczysz się pary.

W norweskim działa to tak samo, tylko partnerzy są inni: «glad i» (lubić, kochać), «redd for» (bać się), «vente på» (czekać na), «tenke på» (myśleć o), «interessert i» (zainteresowany czymś). Nazwy miejsc mają własną regułę: mieszkasz «i Oslo» albo «i Bergen», ale «på Lillehammer» albo «på Hamar». A niektóre codzienne miejsca biorą på: «på jobb» (w pracy), «på butikken» (w sklepie), «på kino» (w kinie).

Czasem polski pomaga: «czekać na» to «vente på», na i på pasują idealnie. Częściej jednak wprowadza w błąd. «Myśleć o» kusi, żeby powiedzieć «tenke om», a poprawnie jest «tenke på». A tam, gdzie polski używa samego przypadku («boję się psów», «słucham muzyki»), norweski potrzebuje przyimka: «redd for hunder», «høre på musikk». Rozróżnienie i/på przy miejscach przypomina nasze «w Krakowie», ale «na Śląsku». Przydaje się to cały dzień: «Jeg venter på bussen», «Jeg er på jobb», «Jeg er glad i deg» (kocham cię).

Zasady

Przymiotnik + i: interessert i (zainteresowany czymś), glad i (lubić, kochać), forelsket i (zakochany w): Hun er interessert i politikk. Jeg er glad i deg.

Przymiotnik + for/til/av: redd for (bać się), flink til (dobry w), lei av (mieć dość), avhengig av (zależny od): Han er redd for hunder. Hun er flink til å tegne. Jeg er lei av regnet.

Czasownik + på: vente på (czekać na), tenke på (myśleć o), høre på (słuchać), se på (patrzeć na, oglądać), passe på (pilnować): Vi venter på bussen. Hører du på meg?

Inne stałe pary: drømme om (marzyć o), snakke om (mówić o), be om (prosić o), lure på (zastanawiać się nad): Hun drømmer om et hus på landet.

glad i = bardzo lubić, kochać; glad for = wdzięczny za, zadowolony z: Jeg er glad i fisk. Jeg er glad for hjelpen.

Po przyimku stoi rzeczownik, zaimek albo å + bezokolicznik: Jeg er redd for å fly.

Albo całe zdanie z at: Jeg er glad for at du kom.

W pytaniach przyimek idzie na koniec: Hva tenker du på? Hvem venter du på?

i stoi przy krajach, większości miast i tym, w czego środku jesteś: i Norge, i Oslo, i Bergen, i bilen.

på stoi przy niektórych miejscowościach i regionach, często w głębi kraju, oraz przy wyspach: på Lillehammer, på Hamar, på Røros, på Island. W razie wątpliwości zapytaj kogoś stamtąd!

Stałe zwroty z på: på jobb, på skolen, på kino, på butikken, på sykehuset, på ferie: Hun er på jobb. Vi går på kino i kveld.

Ale z i: i barnehagen, i byen, i parken, i kø: Barna er i barnehagen.

Typowy błąd: „myśleć o” to tenke på, nie tenke om. A „bać się psów” i „słuchać muzyki” po polsku nie mają przyimka – po norwesku muszą go mieć: redd for hunder, høre på musikk.

Przykłady

Jeg har vært forelsket i henne siden vi gikk på videregående.Jestem w niej zakochany od liceum.

Sønnen vår er veldig interessert i fotball og drømmer om å spille for Rosenborg.Nasz syn bardzo interesuje się piłką nożną i marzy o grze w Rosenborgu.

Mange er redde for å snakke norsk på jobb i starten.Na początku wiele osób boi się mówić po norwesku w pracy.

Hva tenker du på? Du ser så alvorlig ut.O czym myślisz? Wyglądasz tak poważnie.

Vi venter fortsatt på svar fra UDI.Wciąż czekamy na odpowiedź z UDI.

Faren min bor på Lillehammer, men jeg bor i Oslo.Mój tata mieszka w Lillehammer, a ja w Oslo.

Jeg er så lei av mørket i november.Mam już dość tej ciemności w listopadzie.

Linn er flink til å lage mat, og alle er glade i lasagnen hennes.Linn świetnie gotuje i wszyscy uwielbiają jej lasagne.