Tryb życzący i stare utarte zwroty
Norweski prawie utracił tryb życzący, ale przetrwał on w zwrotach jak Leve kongen! i koste hva det koste vil. Nauczysz się je rozpoznawać i poprawnie używać.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
W skrócie: Tryb życzący prawie zniknął z norweskiego, ale żyje w utartych zwrotach jak Leve kongen! (Niech żyje król!) i Gud bevare kongen (Boże, chroń króla).
Zasady
- Co to jest: Forma czasownika wyrażająca życzenie lub wezwanie. Wygląda jak bezokolicznik bez å i nie ma -r: leve, bevare, skje.
- Leve …!: Do wiwatowania: Leve kongen! Lenge leve brudeparet! (Sto lat dla młodej pary!)
- Gud bevare: Z hymnu królewskiego: Gud bevare kongen. Jako okrzyk Gud bevare meg vel! znaczy «O Boże!», «Coś takiego!»
- Takk skje: Uroczyste «na szczęście»: Takk skje Gud at ingen ble skadd (Bogu dzięki, nikt nie ucierpiał).
- Det være seg: = czy to … czy: Alle, det være seg ansatte eller kunder, skal behandles likt.
- Koste hva det koste vil: = za wszelką cenę: Vi skal fullføre prosjektet, koste hva det koste vil.
- Som seg hør og bør: = jak należy: Han takket for maten, som seg hør og bør.
- Fred være med: Uroczyste, we wspomnieniach pośmiertnych: Fred være med hans minne (Cześć jego pamięci).
- Gid: = oby, gdyby tylko: Gid jeg hadde visst det før! Trochę staroświeckie, ale wciąż używane.
- Måtte: Współczesne uroczyste życzenie: Måtte dere få mange lykkelige år sammen! (Obyście …) Na co dzień: Jeg håper at …
- Stałe formuły urzędowe: W listach i umowach: Med vennlig hilsen (Z poważaniem), Undertegnede bekrefter herved at … (Niżej podpisany niniejszym potwierdza …)
- Styl: Używaj tych zwrotów świadomie. W codziennej rozmowie brzmią podniośle albo lekko ironicznie.
Typowy błąd: Tłumaczenie «niech» przez la: *La kongen leve! → Leve kongen! Nie dodawaj też -r: *Lenge lever kongen! → Lenge leve kongen!
Przykłady
- Leve kongen!Niech żyje król!
- Gud bevare kongen og fedrelandet.Boże, chroń króla i ojczyznę.
- Takk skje Gud at ingen ble skadd.Bogu dzięki, nikt nie ucierpiał.
- Alle, det være seg ansatte eller kunder, skal behandles likt.Wszyscy, czy to pracownicy, czy klienci, mają być traktowani jednakowo.
- Vi skal fullføre prosjektet, koste hva det koste vil.Dokończymy ten projekt za wszelką cenę.
- Han takket for maten, som seg hør og bør.Podziękował za posiłek, jak należy.
- Gid jeg hadde visst det før!Gdybym tylko wiedział wcześniej!
- Måtte dere få mange lykkelige år sammen!Obyście przeżyli razem wiele szczęśliwych lat!