Przyimki czasu i miejsca
I, på, til i om to małe słowa, ale trudne. Ucz się ich razem ze stałymi wyrażeniami.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
O co tu chodzi?
Przyimki to małe słowa, które pokazują relacje: gdzie coś jest, dokąd zmierza i kiedy się dzieje. Po norwesku najważniejsze to «i», «på», «til» i «om». Są krótkie, ale są wszędzie.
Kłopot w tym, że wybór często nie jest logiczny. Mówi się «i Oslo» (w Oslo), ale «på Hamar» (w Hamar). Jesteś «på jobb» (w pracy), «på butikken» (w sklepie) i «på kino» (w kinie), ale «i stua» (w salonie) i «i byen» (w mieście). Dla czasu też są stałe zwroty: «i dag» (dziś), «i fjor» (w zeszłym roku), «på mandag» (w poniedziałek), «om morgenen» (rano). Najlepiej uczyć się przyimka razem ze słowem, jako paczki: «på jobb», a nie samo «jobb».
Po polsku przyimek zmienia też przypadek (w domu, do domu), a po norwesku rzeczownik zostaje bez zmian, to ułatwienie. Za to «w» nie zawsze znaczy «i»: «w pracy» to «på jobb», a «w poniedziałek» to «på mandag». Pamiętaj też, że «halv seks» to 5:30 (wpół do szóstej, tak jak po polsku!). Tych słówek użyjesz codziennie: przy umawianiu wizyty u lekarza, w autobusie i gdy mówisz, gdzie pracujesz.
Zasady
- Miejsce: i dla krajów, miast i pokoi (i Norge, i Oslo, i stua); på dla wysp, powierzchni i wielu miejsc (på jobb – w pracy, på butikken – w sklepie, på Hamar).
- Kierunek: til – Jeg går til butikken (do sklepu). Nie ma przypadków – przyimek przejmuje ich rolę.
- Czas: i (i dag – dziś, i går, i fjor – w zeszłym roku, i to år – przez dwa lata), på (på mandag – w poniedziałek), om (om morgenen – rano; om en uke – za tydzień).
- Zegar: halv seks = 5:30, jak po polsku „wpół do szóstej”.
- Środek transportu: med buss (autobusem), med tog, med fly.
Przykłady
- Jeg er på jobb fra åtte til fire.Jestem w pracy od ósmej do szesnastej.
- Vi reiser til Polen om to uker.Za dwa tygodnie jedziemy do Polski.
- Bussen går halv seks.Autobus odjeżdża o wpół do szóstej.
- På mandag skal jeg til legen.W poniedziałek idę do lekarza.
- Hytta ligger på fjellet, to timer fra Lillehammer.Domek jest w górach, dwie godziny od Lillehammer.
- Jeg tar bussen til jobben om morgenen.Rano jeżdżę do pracy autobusem.
- Kan vi møtes på kafeen klokka halv tre?Możemy się spotkać w kawiarni o wpół do trzeciej?
- Jeg har bodd i Stavanger i fire år.Mieszkam w Stavanger od czterech lat.