Strona bierna: bli i -s
W stronie biernej ważniejsza jest czynność niż wykonawca. Norweski ma dwie formy strony biernej.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
O co tu chodzi?
W stronie biernej czynność jest ważniejsza niż ten, kto ją wykonuje. Dom został sprzedany. Tu sprzedaje się bilety. Wniosek trzeba wysłać do piątku. Często nie wiemy, kto to zrobił, albo po prostu nie ma to znaczenia.
Norweski ma dwie strony bierne. Bierna z bli używa bli i imiesłowu: «Huset ble solgt i fjor» (dom sprzedano w zeszłym roku), «Han ble operert i går» (wczoraj był operowany). Bierna z -s dodaje tylko -s do bezokolicznika i jest typowa w czasie teraźniejszym i po czasownikach modalnych: «Billetter selges her» (bilety sprzedaje się tutaj), «Søknaden må sendes innen fredag» (wniosek trzeba wysłać do piątku). Wykonawcę wprowadza av: «Brevet ble skrevet av sjefen» (list napisał szef).
Polakowi pomoże słowo «zostać»: «dom został sprzedany» to prawie dosłownie «huset ble solgt», bo bli to właśnie «zostać». A norweskie -s przypomina polskie bezosobowe «się»: «tu sprzedaje się bilety» to «billetter selges her». Uważaj tylko na czasowniki z -s, które wcale nie są bierne: synes (uważać), trives (dobrze się czuć), møtes (spotykać się). Bierną z -s zobaczysz na tabliczkach («Det må ikke røykes her»), w pismach z gminy i na Finn.no, gdzie ogłoszenia zaczynają się od «Selges» (sprzedam). Bierną z bli usłyszysz w wiadomościach: «Mannen ble kjørt til sykehus».
Zasady
- bli + imiesłów: Huset blir malt (dom jest malowany). Huset ble malt i fjor (dom został pomalowany w zeszłym roku).
- Passiw z -s: bezokolicznik + -s, głównie w czasie teraźniejszym i po czasownikach modalnych: Billetter selges her (bilety sprzedaje się tutaj). Søknaden må sendes innen fredag.
- Wykonawcę wprowadza av (przez): Boka ble skrevet av Ibsen.
- Polska forma bezosobowa („sprzedaje się”, „nie wolno palić”) często odpowiada norweskiemu s-passiv: Det må ikke røykes her.
- Niektóre czasowniki na -s nie są bierne: å synes (uważać), å finnes (istnieć), å trives (dobrze się czuć), å møtes (spotykać się).
Przykłady
- Brevet ble sendt i går.List został wysłany wczoraj.
- Butikken åpnes klokka ni.Sklep otwiera się o dziewiątej.
- Skjemaet må fylles ut på norsk.Formularz trzeba wypełnić po norwesku.
- Huset ble bygget av bestefaren min.Dom został zbudowany przez mojego dziadka.
- Søknaden om dagpenger behandles av NAV.Wniosek o zasiłek dla bezrobotnych rozpatruje NAV.
- Veien over fjellet blir stengt i natt på grunn av snø.Droga przez góry zostanie dziś w nocy zamknięta z powodu śniegu.
- Hunder må holdes i bånd.Psy należy trzymać na smyczy.
- Lønna blir utbetalt den tjuende hver måned.Pensja jest wypłacana dwudziestego każdego miesiąca.