Przymiotniki: uzgadnianie
Przymiotnik zmienia końcówkę, aby pasował do rzeczownika.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
O co tu chodzi?
Przymiotnik to słowo, które opisuje: duży, mały, nowy, stary, ładny. Mówi, jaka jest rzecz albo osoba. Bez przymiotników powiesz «Jeg har en bil» (mam samochód), ale nie powiesz, jaki.
Po norwesku przymiotnik trochę się zmienia, żeby pasować do rzeczownika. Mówisz «en stor bil» (duży samochód), ale «et stort hus» (duży dom) i «to store biler» (dwa duże samochody). Gdy mówisz o czymś konkretnym, przed przymiotnikiem pojawia się jeszcze małe słówko: «den store bilen» to ten duży samochód, o którym już wiemy.
Dla Polaka to w sumie znajoma idea, po polsku też mówisz duży dom, duża książka, duże okno. Norweski system jest jednak dużo prostszy: nie ma przypadków, są tylko końcówki -t i -e. Za to nowością jest forma określona z «den/det/de», bo polski nie ma rodzajników. Przyda ci się to wszędzie: w sklepie («et rødt eple», czerwone jabłko), przy opisie mieszkania («et lite soverom», mała sypialnia) i w pracy («den nye sjefen», nowy szef).
Zasady
- Słowo z en/ei: bez końcówki – en stor bil (duży samochód).
- Słowo z et: dodaj -t – et stort hus (duży dom).
- Liczba mnoga i forma określona: dodaj -e – store biler, den store bilen, det store huset.
- W formie określonej przed przymiotnikiem stoi den/det/de: den nye jobben (ta nowa praca).
Przykłady
- Jeg har en ny jobb.Mam nową pracę.
- Det er et fint hus.To ładny dom.
- De gamle bilene står ute.Stare samochody stoją na zewnątrz.
- Det er kaldt i dag, så ta på deg en varm jakke.Dziś jest zimno, więc załóż ciepłą kurtkę.
- Leiligheten vår er liten, men lys.Nasze mieszkanie jest małe, ale jasne.
- Vi trenger et nytt bord og to røde stoler.Potrzebujemy nowego stołu i dwóch czerwonych krzeseł.
- Den nye kollegaen min kommer fra Litauen.Mój nowy kolega z pracy jest z Litwy.
- Det gule huset ved butikken er til salgs.Żółty dom przy sklepie jest na sprzedaż.