Wyrażenia z bezokolicznikiem: for å, uten å, ved å

Po przyimku norweski używa å + bezokolicznika: for å lære (żeby się nauczyć), uten å spørre (bez pytania). To krótki sposób, by powiedzieć, po co lub jak coś robisz. Dowiesz się też, kiedy można pominąć at i czym różnią się om i hvis.

Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.

O co tu chodzi?

Fraza bezokolicznikowa to krótki sposób, żeby powiedzieć, po co albo jak coś robisz, albo co robisz zamiast tego: przeprowadziłem się tu, żeby pracować; wyszedł bez pożegnania; dużo się uczysz, rozmawiając. Zamiast całego nowego zdania dodajesz tylko czasownik.

Po norwesku takie frazy zaczynają się od małego przyimka i å: «Jeg flyttet til Norge for å jobbe» (przeprowadziłem się do Norwegii, żeby pracować), «Han gikk uten å si ha det» (wyszedł, nie mówiąc do widzenia), «Du lærer mye ved å snakke med kollegene dine» (dużo się nauczysz, rozmawiając z kolegami). Po przyimku zawsze stoi å + bezokolicznik.

Polski robi to na kilka sposobów: «żeby pracować», «nie pytając», «rozmawiając». Norweski ma jeden schemat: przyimek, å i bezokolicznik. For å to twoje «żeby», uten å to «nie robiąc czegoś», ved å to «robiąc coś». Za to om i hvis są łatwe, bo pasują do polskich «czy» i «jeśli»: «Jeg lurer på om butikken er åpen» (zastanawiam się, czy sklep jest otwarty). For å przyda ci się na każdej rozmowie o pracę i każdym spotkaniu w NAV, gdy ktoś zapyta, po co przyjechałeś do Norwegii albo po co robisz kurs («for å få en bedre jobb»).

Zasady

for å = żeby, aby (cel): Jeg flyttet til Norge for å jobbe.

uten å = bez (robienia czegoś): Han gikk uten å si ha det. (Wyszedł bez pożegnania.)

ved å = robiąc coś, przez to, że… (sposób): Du lærer mye ved å snakke med kollegene dine.

i stedet for å = zamiast: Ta trappa i stedet for å ta heisen.

etter å ha + imiesłów = po zrobieniu czegoś: Etter å ha spist dro vi på tur.

før łączy się z całym zdaniem, nie z å: Vask hendene før du spiser.

Wiele stałych zwrotów też ma å: glad i å, flink til å, lei av å: Hun er flink til å lage mat.

Czynność z å wykonuje podmiot zdania. Jeśli to ktoś inny, użyj for at + zdanie: Jeg ringte for at hun skulle vite det.

ikke stoi zwykle przed å: Vi dro tidlig for ikke å komme for sent.

at (że) często można pominąć po tro, si, håpe, vite: Jeg tror (at) hun kommer.

at musi zostać, gdy zdanie podrzędne stoi na początku: At han kom, var en overraskelse.

hvis = jeśli: Hvis det regner, blir vi hjemme. om może znaczyć to samo, ale też „czy”: Jeg lurer på om butikken er åpen.

Typowy błąd: po polsku mówimy „przed wyjściem”, „po obiedzie”. Po norwesku po før stoi całe zdanie: før jeg gikk (nie før å gå), a po etter dodajemy ha: etter å ha spist.

Przykłady

Tomasz flyttet til Ålesund for å jobbe på et verft.Tomasz przeprowadził się do Ålesund, żeby pracować w stoczni.

Hun tok bilen uten å spørre faren sin.Wzięła samochód, nie pytając taty.

Du sparer mye ved å kjøpe månedskort hos Ruter.Dużo zaoszczędzisz, kupując bilet miesięczny w Ruter.

I stedet for å ta fly tok vi nattoget til Bodø.Zamiast lecieć samolotem, pojechaliśmy nocnym pociągiem do Bodø.

Etter å ha jobbet hele dagen var Maria helt utslitt.Po całym dniu pracy Maria była kompletnie wykończona.

Husk å slå av lyset før du går.Pamiętaj, żeby zgasić światło, zanim wyjdziesz.

Jeg lurer på om legekontoret er åpent i romjula.Zastanawiam się, czy przychodnia jest otwarta między świętami a Nowym Rokiem.

Kari sa hun ville komme litt senere.Kari powiedziała, że przyjdzie trochę później.