Cztery grupy czasowników słabych

O co tu chodzi?

Gdy mówisz o przeszłości, czasownik musi zmienić formę. Większość norweskich czasowników robi to regularnie: dostaje końcówkę. Nazywa się je czasownikami słabymi i dzieli na cztery grupy według końcówki.

Grupa 1 dostaje -et: «Jeg snakket med sjefen» (rozmawiałem z szefem). Grupa 2 dostaje -te: «Vi spiste middag» (zjedliśmy obiad). Grupa 3 dostaje -de: «Hun prøvde igjen» (spróbowała jeszcze raz). Grupa 4 dostaje -dde: «De bodde i Trondheim» (mieszkali w Trondheim). Dobra wiadomość: często grupę widać po samym czasowniku, dwie spółgłoski przed -e zwykle dają -et (snakke, jobbe), jedna spółgłoska często -te (spise, lese), a krótkie czasowniki jak «bo» i «tro» dostają -dde.

Po polsku czas przeszły tworzysz przez -ł- i końcówki osobowe: robiłem, robiłaś, robili. Po norwesku wybierasz tylko jedną z czterech końcówek, a forma jest wspólna dla wszystkich osób i rodzajów: «jeg snakket, hun snakket, vi snakket». Nie bój się zgadywać, większość nowych czasowników trafia do grupy 1. Z tymi wzorami opowiesz o weekendzie, napiszesz krótkiego maila do przedszkola albo wypełnisz formularz.

Zasady

Grupa 1 (-et): å kaste (rzucać) – kaster – kastet – har kastet. Też: snakke – snakket (mówić), jobbe – jobbet (pracować), vaske – vasket (myć), åpne – åpnet (otwierać).

Znak: dwie lub więcej spółgłosek przed -e (st, kk, bb, sk, pn). To największa grupa. W swobodnym bokmål można też pisać -a: kasta.

Grupa 2 (-te): å spise (jeść) – spiser – spiste – har spist. Też: lese – leste – lest (czytać), kjøre – kjørte – kjørt (jechać), reise – reiste – reist (podróżować).

Znak: jedna spółgłoska przed -e. Podwójne l, n, m zwykle się upraszcza: spille – spilte – spilt (grać), kjenne – kjente – kjent (znać), glemme – glemte – glemt (zapominać).

Grupa 3 (-de): å leve (żyć) – lever – levde – har levd. Też: prøve – prøvde – prøvd (próbować), bygge – bygde – bygd (budować), eie – eide – eid (posiadać).

Znak: v lub g przed -e albo dyftong (ei, øy): leve, prøve, bygge, eie, pleie, greie.

Grupa 4 (-dde): å bo (mieszkać) – bor – bodde – har bodd. Też: tro – trodde – trodd (wierzyć), nå – nådde – nådd (zdążyć, dotrzeć), sy – sydde – sydd (szyć).

Znak: krótki czasownik zakończony akcentowaną samogłoską.

Reguła często działa, ale nie zawsze: å bake – bakte (grupa 2). Ucz się nowych czasowników razem z formą przeszłą.

Norweski czas przeszły nie zmienia się według osoby ani rodzaju: jeg spiste, hun spiste, de spiste – zamiast polskiego jadłem, jadła, jedli.

Przykłady

Vi snakket lenge i telefonen i går.Wczoraj długo rozmawialiśmy przez telefon.

Hun kjørte til jobben fordi det regnet.Pojechała do pracy samochodem, bo padało.

Jeg har lest boka du ga meg.Przeczytałem książkę, którą mi dałeś.

Besteforeldrene mine levde hele livet på landet.Moi dziadkowie przez całe życie mieszkali na wsi.

De bygde huset selv.Sami zbudowali dom.

Vi bodde i Bergen i tre år.Mieszkaliśmy w Bergen trzy lata.

Jeg trodde ikke at du kom.Nie sądziłem, że przyjdziesz.

Har du prøvd den nye kafeen?Byłeś już w tej nowej kawiarni?