Zaimki osobowe
Zaimki mają jedną formę jako podmiot i inną jako dopełnienie: jeg – meg, han – ham.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
O co tu chodzi?
Zaimki to małe słowa, które zastępują imię. Zamiast mówić ciągle «Kari», mówimy «ona». Zaimki osobowe wskazują na osoby albo rzeczy: ja, ty, on, ona, my, oni.
Norweskie zaimki mają dwie formy. Jedną używasz, gdy osoba coś robi: «Jeg ser Per» (widzę Pera). Drugą – gdy coś dzieje się z tą osobą: «Per ser meg» (Per mnie widzi). O rzeczach mówisz «den» przy słowach en/ei i «det» przy słowach et: «Bilen? Den er ny.» (Samochód? Jest nowy.)
W polskim zaimki mają aż siedem przypadków: ja, mnie, mi, mną… W norweskim są tylko dwie formy, więc jest dużo łatwiej. Ale uwaga: w polskim zaimek często opuszczasz («Mieszkam w Oslo»), a w norweskim zawsze musi być: «Jeg bor i Oslo». Nawet pogoda potrzebuje podmiotu: «Det regner» (pada). I wszyscy mówią sobie «du» – nie ma «pan/pani».
Zasady
- Podmiot: jeg (ja), du (ty), han (on), hun (ona), den/det (ono, ten/to), vi (my), dere (wy), de (oni/one).
- Dopełnienie: meg, deg, ham (han), henne, den/det, oss, dere, dem.
- Den odnosi się do słów en/ei, det do słów et: Bilen? Den er ny. Huset? Det er stort.
- W polskim zaimek często się pomija (Mówię…), w norweskim podmiot jest obowiązkowy: Jeg snakker. Nawet przy pogodzie: Det regner.
- Do wszystkich mówi się du – formy „Pan/Pani” praktycznie się nie używa.
Przykłady
- Jeg elsker deg.Kocham cię.
- Hun ringer meg i kveld.Ona zadzwoni do mnie dziś wieczorem.
- Vi besøker dem på søndag.Odwiedzimy ich w niedzielę.
- Det regner i dag.Dziś pada deszcz.
- Kan du hente meg på stasjonen?Możesz odebrać mnie z dworca?
- Barna er i barnehagen, og jeg henter dem klokka fire.Dzieci są w przedszkolu, odbieram je o czwartej.
- Jakka er ny. Jeg kjøpte den på salg.Kurtka jest nowa. Kupiłam ją na wyprzedaży.
- Legen spurte henne om hun sov godt.Lekarz zapytał ją, czy dobrze śpi.