Czasowniki zwrotne
Czasowniki zwrotne mają zaimek odnoszący się do podmiotu: Jeg setter meg (siadam).
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
O co tu chodzi?
Czasownik zwrotny to taki, w którym czynność wraca do osoby, która ją wykonuje. Nie myjesz samochodu, tylko myjesz siebie. Po polsku to chleb powszedni: myć się, ubierać się, spieszyć się.
Norweski też ma mnóstwo takich czasowników. Towarzyszy im małe słówko zwrotne, które dopasowuje się do podmiotu: meg, deg, seg, oss, dere, seg. «Jeg setter meg» (siadam), «Skynd deg!» (pospiesz się!), «Barna gleder seg til jul» (dzieci cieszą się na święta). Seg używa się tylko przy han, hun, den, det i de.
Wiele norweskich czasowników zwrotnych ma polskie odpowiedniki: «føle seg» to czuć się, «interessere seg for» to interesować się, «glede seg til» to cieszyć się na. Pułapka: polskie «się» jest takie samo dla wszystkich osób, a norweskie się zmienia. Mówisz «ja się spieszę», ale «jeg skynder meg», nie «jeg skynder seg». Przydaje się codziennie: rano («Jeg står opp og kler på meg», wstaję i się ubieram), u lekarza («Jeg føler meg ikke bra», źle się czuję) i w każdy piątek, gdy ktoś mówi «Jeg gleder meg til helgen».
Zasady
- Zaimki zwrotne: meg, deg, seg, oss, dere, seg. Seg tylko w 3. osobie: han/hun/de vasker seg (myje się).
- Częste czasowniki: å sette seg (usiąść), å legge seg (położyć się spać), å glede seg til (cieszyć się na), å skynde seg (spieszyć się), å kle på seg (ubrać się), å føle seg (czuć się), å gifte seg (pobrać się), å interessere seg for (interesować się).
- Uwaga: polskie „się” jest takie samo dla wszystkich osób, a norweski zaimek zmienia się: jeg vasker meg, du vasker deg, vi vasker oss.
- Kolejność: Jeg gleder meg til ferien. Z inwersją: I dag føler jeg meg bedre.
- Nie każde polskie „się” to czasownik zwrotny po norwesku: uczę się = jeg lærer, boję się = jeg er redd.
Przykłady
- Jeg gleder meg til sommeren.Cieszę się na lato.
- Vi må skynde oss!Musimy się pospieszyć!
- Hun føler seg ikke bra i dag.Ona nie czuje się dziś dobrze.
- Sett deg, vær så snill.Usiądź, proszę.
- Barna kler på seg selv nå, men det tar tid.Dzieci ubierają się już same, ale to trwa.
- Jeg legger meg tidlig fordi jeg begynner klokka seks.Kładę się wcześnie, bo zaczynam o szóstej.
- Interesserer du deg for fotball?Interesujesz się piłką nożną?
- Ingrid og Ahmed giftet seg på Voss i sommer.Ingrid i Ahmed wzięli ślub w Voss tego lata.