Spójność i odesłania w tekście
Tekst jest spójny, gdy słowa wyraźnie odsyłają do tego, co już powiedziałeś. Poznasz sin/hans, dette, førstnevnte i henholdsvis.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
W skrócie: Słowa takie jak sin, dette, sistnevnte i henholdsvis łączą zdania. Dobieraj je tak, by czytelnik nigdy nie miał wątpliwości, o kogo lub o co chodzi.
Zasady
- Sin: Odsyła do podmiotu tego samego zdania: Per hilste på broren sin (Per przywitał się ze swoim bratem).
- Hans/hennes: Odsyła do kogoś innego: Per hilste på broren hans (z bratem innego mężczyzny – «jego»).
- Sin w zdaniu podrzędnym: Sin odnosi się do podmiotu zdania podrzędnego: Kari sa at Ola hadde mistet nøklene sine (klucze Oli). Nøklene hennes = klucze Kari.
- Nie sin w podmiocie: Sin nie może być częścią podmiotu: Per og kona hans flyttet (nie *kona sin).
- Denne/dette: Formalne odesłanie wstecz: Regjeringen la fram budsjettet. Dette ble sterkt kritisert (Spotkało się to z ostrą krytyką). W mowie częściej det.
- Det o całym zdaniu: Det lub dette może odsyłać do całej wypowiedzi: Hun sa opp. Det overrasket alle.
- Førstnevnte/sistnevnte: Pierwszy/ostatni z wymienionych: Både Norge og Sverige vurderte tiltaket, men bare sistnevnte innførte det.
- Henholdsvis: «odpowiednio» – łączy dwie listy w tej samej kolejności: Kari og Ola er henholdsvis 30 og 35 år.
- Łączniki: Dessuten (poza tym), derimot (natomiast), likevel (mimo to), dermed (tym samym), med andre ord (innymi słowy): Prisene steg. Lønningene sto derimot stille.
- Lepiej powtórz: Powtórz rzeczownik, jeśli zaimek byłby niejasny: Statsministeren møtte presidenten. Statsministeren sa senere at …
- Sprawdzian: Przeczytaj tekst i przy każdym zaimku zapytaj: czy da się to źle zrozumieć?
Typowy błąd: Polskie «swój» działa we wszystkich osobach, norweskie sin tylko w trzeciej: *Vi tok bilen sin (wzięliśmy swój samochód) → Vi tok bilen vår.
Przykłady
- Per hilste på broren sin.Per przywitał się ze swoim bratem.
- Per hilste på broren hans.Per przywitał się z jego bratem.
- Kari sa at Ola hadde mistet nøklene sine.Kari powiedziała, że Ola zgubił swoje klucze.
- Regjeringen la fram budsjettet. Dette ble sterkt kritisert.Rząd przedstawił budżet. Spotkało się to z ostrą krytyką.
- Kari og Ola er henholdsvis 30 og 35 år gamle.Kari i Ola mają odpowiednio 30 i 35 lat.
- Både Norge og Sverige vurderte tiltaket, men bare sistnevnte innførte det.Zarówno Norwegia, jak i Szwecja rozważały ten środek, ale wprowadziła go tylko ta druga.
- Prisene steg kraftig. Lønningene sto derimot stille.Ceny gwałtownie wzrosły. Płace natomiast stały w miejscu.
- Per og kona hans flyttet til Trondheim.Per i jego żona przeprowadzili się do Trondheim.