Mylone pary czasowników: ligge/legge, sitte/sette, vite/kjenne
Niektóre norweskie czasowniki wyglądają podobnie albo dzielą między siebie to, co w Twoim języku jest jednym słowem. Tu zobaczysz różnicę między ligge i legge, vite i kjenne, bli i være – na przykładach z życia.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
W skrócie: jeden czasownik mówi, gdzie coś jest (ligge, sitte, stå), drugi – że ktoś to tam kładzie lub stawia (legge, sette, stille).
O co tu chodzi?
Niektóre norweskie czasowniki są tak podobne, że łatwo je pomylić. Innym razem norweski ma dwa czasowniki tam, gdzie twój język ma jeden. Wtedy trzeba nauczyć się, czym się różnią, bo inaczej zdanie może znaczyć coś zupełnie innego.
Klasyczny przykład to «ligge» i «legge». «Telefonen ligger på bordet» (telefon leży na stole) mówi, gdzie jest telefon. «Jeg legger telefonen på bordet» (kładę telefon na stole) mówi, że ktoś go tam przenosi. Tak samo: «sitte, sette» i «stå, stille». Inna para to «vite» i «kjenne»: «Jeg vet hvor han bor» (wiem, gdzie mieszka, fakt), ale «Jeg kjenner ham» (znam go, osoba). I «være» oraz «bli»: «Hun er lærer» (jest nauczycielką, stan), ale «Hun blir lærer» (zostaje nauczycielką, zmiana).
Dobra wiadomość: polski ma te same pary! Leżeć, kłaść, siedzieć, sadzać, wiedzieć, znać, być, zostać. Wystarczy więc przetłumaczyć w głowie dokładnie, a nie na skróty. Uważaj tylko na «stawiać»: po norwesku kubek się «setter», a rower «stiller». Te czasowniki są częścią codzienności: kładziesz dzieci spać o siódmej, wstawiasz kubek do zmywarki i nie zawsze wiesz, gdzie leżą klucze.
Zasady
- å ligge – ligger – lå – har ligget = leżeć: Telefonen ligger på bordet.
- å legge – legger – la – har lagt = kłaść, położyć: Jeg legger telefonen på bordet.
- å sitte – sitter – satt – har sittet = siedzieć: Bestemor sitter i sofaen.
- å sette – setter – satte – har satt = postawić, włożyć, odłożyć: Hun setter koppen i oppvaskmaskinen.
- å stå – står – sto – har stått = stać; å stille – stiller – stilte – har stilt = postawić (pionowo): Sykkelen står i garasjen. Jeg stiller sykkelen i garasjen (w mowie też: setter).
- Z seg: legge seg = położyć się (spać), sette seg = usiąść: Jeg legger meg klokka elleve. Sett deg her!
- vite = wiedzieć (fakt), często przed at, om lub słowem pytającym: Jeg vet ikke hvor han bor.
- kjenne = znać osobę lub miejsce: Jeg kjenner Lars. Kjenner du Bergen godt?
- kunne = umieć coś zrobić albo znać język: Jeg kan svømme. Hun kan tysk.
- være = być (stan teraz), bli = stać się, zostać (też: zostać gdzieś): Han er lege. Han blir lege til sommeren. Vi blir hjemme i kveld.
- spare = oszczędzać pieniądze lub czas, redde = ratować: Vi sparer til ny bil. Brannmannen reddet katten.
- lære = uczyć się (albo uczyć kogoś), studere = studiować: Jeg lærer norsk på kveldskurs. Hun studerer medisin i Bergen.
Typowy błąd: „Nie znam odpowiedzi” to po norwesku Jeg vet ikke svaret, a nie Jeg kjenner ikke svaret – o faktach mówimy vite. I wymawiaj wyraźnie: ligger i legger różnią się jedną samogłoską.
Przykłady
- Hvor har du lagt nøklene? – De ligger i jakkelomma di.Gdzie położyłeś klucze? – Leżą w kieszeni twojej kurtki.
- Sett melka i kjøleskapet, er du snill.Wstaw mleko do lodówki, proszę.
- Bestefar sitter alltid i den samme stolen.Dziadek zawsze siedzi na tym samym krześle.
- Jeg vet ikke hvem som bor i første etasje.Nie wiem, kto mieszka na parterze.
- Kjenner du noen som leier ut en hybel i Trondheim?Znasz kogoś, kto wynajmuje pokój w Trondheim?
- Martin kan litt polsk, for mora hans er fra Gdańsk.Martin zna trochę polski, bo jego mama jest z Gdańska.
- Det ble sent, så vi ble hos Kari til midnatt.Zrobiło się późno, więc zostaliśmy u Kari do północy.
- Vi sparer penger for å reise til Lofoten i sommer.Oszczędzamy pieniądze, żeby tego lata pojechać na Lofoty.