Też i też nie: jeg også, ikke jeg heller
Słowa også używasz w zdaniach twierdzących, a heller ikke w przeczących. Samo heller znaczy coś innego, mianowicie «raczej, wolę»: Jeg vil heller ha te. Tu poznasz różnicę i miejsce tych słów w zdaniu.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
W skrócie: også w zdaniach twierdzących, heller ikke w przeczących. «Jeg liker fisk.» «Jeg også.» (Ja też.) «Jeg liker ikke fisk.» «Ikke jeg heller.» (Ja też nie.)
O co tu chodzi?
Kiedy się z kimś zgadzasz, często dodajesz tylko «ja też» albo «ja też nie». To jedna z najmniejszych i najbardziej przydatnych rzeczy w rozmowie: pokazuje, że słuchasz i czujesz to samo.
Po norwesku w zdaniach twierdzących używa się også: «Jeg liker fisk. Jeg også» (lubię ryby. Ja też). W przeczących heller ikke: «Jeg liker ikke fisk. Ikke jeg heller» (nie lubię ryb. Ja też nie). W zdaniu głównym oba stoją po czasowniku: «Hun jobber også i helgene» (ona pracuje też w weekendy). A samo heller znaczy «raczej, wolę»: «Jeg vil heller ha te» (wolę herbatę).
Po polsku «też» pasuje do wszystkiego: «ja też» i «ja też nie». Dlatego Polacy mówią «Jeg også ikke», a to jest błąd. Po przeczeniu zawsze przychodzi heller: «Ikke jeg heller». Druga sprawa to szyk: polskie «też» stoi, gdzie chcesz, a norweskie også idzie za czasownik: «Jeg snakker også tysk», nie «Jeg også snakker». Przyda ci się w każdej przerwie na lunch: «Jeg er trøtt. Jeg også!», «Jeg har ikke tid i dag. Ikke jeg heller», «Skal vi heller ta toget?» (może raczej pojedziemy pociągiem?).
Zasady
- Zdania twierdzące: også: Jeg snakker også engelsk (mówię też po angielsku). Kari kommer også i kveld.
- Zdania przeczące: heller ikke, nigdy «også ikke»: Jeg har ikke bil, og Ola har heller ikke bil (Ola też nie ma samochodu).
- Krótkie odpowiedzi: «Jeg er trøtt.» «Jeg også.» Ale: «Jeg er ikke trøtt.» «Ikke jeg heller.» Usłyszysz też «Jeg heller ikke».
- Zdanie główne: også i heller ikke stoją po czasowniku: Hun jobber også i helgene. Vi har heller ikke tid (my też nie mamy czasu).
- Dwa czasowniki: po pierwszym z nich: Jeg har også vært i Tromsø (też byłem w Tromsø). Han kan heller ikke svømme.
- Inwersja: najpierw czasownik, potem podmiot, potem også albo heller ikke: I morgen jobber jeg også. Derfor kan vi heller ikke komme.
- Zdanie podrzędne: przed czasownikiem: ... fordi jeg også jobber der (bo też tam pracuję). ... at han heller ikke vet det.
- Inne przeczenia: heller pasuje też do aldri i ingen: Jeg har aldri vært i Alta, og Lise har heller aldri vært der (Lise też nigdy tam nie była).
- W mowie potocznej: heller może stać na końcu: Jeg liker ikke fisk heller. Jeg har ikke tid heller.
- Samo heller: znaczy «raczej» albo «zamiast tego»: Jeg vil heller ta toget (wolę pojechać pociągiem). Skal vi heller møtes i morgen?
- Gjerne, heller, helst: chętnie, raczej, najchętniej: Jeg drikker gjerne kaffe, men jeg vil heller ha te, og helst grønn te.
Typowy błąd: po polsku «też» pasuje i do zdań twierdzących, i przeczących (ja też nie), więc kusi «Jeg liker også ikke fisk». W przeczeniu zawsze heller ikke: Jeg liker heller ikke fisk.
Przykłady
- Jeg er fra Polen, og kona mi er også fra Polen.Jestem z Polski i moja żona też jest z Polski.
- «Jeg har ikke sett den filmen.» «Ikke jeg heller.»«Nie widziałem tego filmu.» «Ja też nie.»
- Vi har heller ikke tid i helgen, dessverre.Niestety my też nie mamy czasu w weekend.
- Hun snakker norsk, og hun forstår også litt svensk.Mówi po norwesku i rozumie też trochę po szwedzku.
- Han kan heller ikke komme på foreldremøtet i barnehagen.On też nie może przyjść na zebranie rodziców w przedszkolu.
- Jeg vil heller gå tur enn å sitte inne hele dagen.Wolę iść na spacer, niż siedzieć cały dzień w domu.
- Bussen er full. Skal vi heller ta toget til Bergen?Autobus jest pełny. Może zamiast tego pojedziemy pociągiem do Bergen?
- Hun sa at hun heller ikke hadde fått lønn ennå.Powiedziała, że ona też jeszcze nie dostała wypłaty.