200 norweskich idiomów z wyjaśnieniem

▶ å bestå med glans B1

Dosłownie: zdać z blaskiem

Znaczy: zdać egzamin z bardzo dobrym wynikiem

Po polsku: zdać śpiewająco

▶ Sara besto norskprøven med glans og fikk B2 på alle delene.Sara zdała egzamin z norweskiego śpiewająco i dostała B2 ze wszystkich części.

▶ å bite i det sure eplet B1

Dosłownie: ugryźć kwaśne jabłko

Znaczy: zrobić coś nieprzyjemnego, czego nie da się uniknąć

Po polsku: przełknąć gorzką pigułkę

▶ Jeg grudde meg til å ringe skattekontoret, men til slutt bet jeg i det sure eplet.Bałem się zadzwonić do urzędu skarbowego, ale w końcu przełknąłem gorzką pigułkę.

▶ å bite tennene sammen A2

Dosłownie: zagryźć zęby razem

Znaczy: znosić coś trudnego bez narzekania

Po polsku: zacisnąć zęby

▶ Det var tungt å jobbe på fiskefabrikken den første vinteren, men Ali bet tennene sammen.Praca w przetwórni ryb pierwszej zimy była ciężka, ale Ali zacisnął zęby.

▶ å blåse en lang marsj i C1

Dosłownie: zadąć długi marsz w coś

Znaczy: zupełnie się czymś nie przejmować

Po polsku: mieć coś w nosie

▶ Naboen blåser en lang marsj i reglene om stille tid etter klokka elleve.Sąsiad ma w nosie zasady ciszy nocnej po jedenastej.

▶ å bli lang i ansiktet B2

Dosłownie: zrobić się długim na twarzy

Znaczy: wyraźnie się rozczarować

Po polsku: zrzedła komuś mina

▶ Barna ble lange i ansiktet da de hørte at turen til Tusenfryd var avlyst.Dzieciom zrzedły miny, gdy usłyszały, że wycieczka do Tusenfryd została odwołana.

▶ å bli tatt med skjegget i postkassa B2

Dosłownie: zostać złapanym z brodą w skrzynce na listy

Znaczy: zostać przyłapanym w kompromitującej sytuacji

Po polsku: zostać złapanym na gorącym uczynku

▶ Politikeren ble tatt med skjegget i postkassa da det kom fram at han hadde jukset med reiseregningene.Polityk został złapany na gorącym uczynku, gdy wyszło na jaw, że oszukiwał przy rozliczeniach podróży.

▶ å bli varm i trøya C1

Dosłownie: zrobić się ciepłym w swetrze

Znaczy: przyzwyczaić się do nowej pracy lub roli

▶ Det tok et halvt år før Ali ble varm i trøya som teamleder.Minęło pół roku, zanim Ali oswoił się z rolą lidera zespołu.

▶ å bryte isen A2

Dosłownie: przełamać lód

Znaczy: rozluźnić atmosferę między obcymi ludźmi

Po polsku: przełamać lody

▶ Læreren brøt isen med en morsom lek den første dagen på norskkurset.Nauczycielka przełamała lody zabawną grą pierwszego dnia kursu norweskiego.

▶ å dra lasset B2

Dosłownie: ciągnąć ładunek

Znaczy: wykonywać większość pracy

Po polsku: ciągnąć cały wózek

▶ I gruppeoppgaven var det Jonas som dro lasset, mens de andre så på.W projekcie grupowym to Jonas ciągnął cały wózek, a reszta się przyglądała.

▶ å få bakoversveis B2

Dosłownie: dostać włosy zaczesane do tyłu

Znaczy: być kompletnie zaskoczonym

Po polsku: opadła komuś szczęka

▶ Vi fikk bakoversveis da vi så strømregningen for januar.Opadła nam szczęka, gdy zobaczyliśmy rachunek za prąd za styczeń.

▶ å få blod på tann B2

Dosłownie: dostać krwi na ząb

Znaczy: nabrać ochoty na więcej po pierwszym sukcesie

Po polsku: złapać bakcyla

▶ Etter at hun vant det lokale løpet, fikk hun blod på tann og meldte seg på maraton.Po wygraniu lokalnego biegu złapała bakcyla i zapisała się na maraton.

▶ å få en fot innenfor B1

Dosłownie: dostać stopę do środka

Znaczy: dostać pierwszą szansę, by gdzieś się dostać

▶ Sommerjobben på sykehuset ga henne en fot innenfor, og nå har hun fast stilling.Praca wakacyjna w szpitalu otworzyła jej drogę i teraz ma stały etat.

▶ å få endene til å møtes B1

Dosłownie: sprawić, żeby końce się spotkały

Znaczy: utrzymać się z tego, co się zarabia

Po polsku: wiązać koniec z końcem

▶ Med én inntekt og to barn er det vanskelig å få endene til å møtes.Z jedną pensją i dwójką dzieci trudno związać koniec z końcem.

▶ å få fnatt B2

Dosłownie: dostać świerzbu

Znaczy: bardzo się zirytować

Po polsku: doprowadzać kogoś do szału

▶ Jeg får fnatt av naboen som borer i veggen hver søndag morgen.Sąsiad, który co niedzielę rano wierci w ścianie, doprowadza mnie do szału.

▶ å få hetta B2

Dosłownie: dostać kaptura

Znaczy: spanikować i nie móc jasno myśleć

▶ Jeg fikk helt hetta da jeg så hvor mange skjemaer jeg måtte fylle ut hos NAV.Kompletnie spanikowałem, gdy zobaczyłem, ile formularzy muszę wypełnić w NAV.

▶ å få i både pose og sekk B2

Dosłownie: dostać i do torby, i do worka

Znaczy: mieć korzyści z dwóch rzeczy, które zwykle się wykluczają

Po polsku: zjeść ciastko i mieć ciastko

▶ Du kan ikke få i både pose og sekk. Enten tar du jobben i Oslo, eller så blir du i Ålesund.Nie można zjeść ciastka i mieć ciastka. Albo przyjmiesz pracę w Oslo, albo zostaniesz w Ålesund.

▶ å få kalde føtter B1

Dosłownie: dostać zimnych stóp

Znaczy: stracić odwagę w ostatniej chwili

▶ Lars fikk kalde føtter og trakk seg fra hyttekjøpet dagen før kontrakten skulle signeres.Lars stchórzył i wycofał się z zakupu domku letniskowego dzień przed podpisaniem umowy.

▶ å få klump i halsen B1

Dosłownie: dostać guli w gardle

Znaczy: wzruszyć się niemal do łez

Po polsku: ścisnęło kogoś w gardle

▶ Jeg fikk klump i halsen da bestefar holdt tale i bryllupet vårt.Ścisnęło mnie w gardle, gdy dziadek wygłosił przemowę na naszym weselu.

▶ å få sparken A2

Dosłownie: dostać kopniaka

Znaczy: zostać zwolnionym z pracy

Po polsku: wylecieć z pracy

▶ Han fikk sparken etter å ha kommet for sent på jobb mange ganger.Wyleciał z pracy, bo wiele razy się spóźniał.

▶ å få valuta for pengene B1

Dosłownie: dostać walutę za pieniądze

Znaczy: dostać coś wartego swojej ceny

▶ Hytta var ikke billig å leie, men vi fikk virkelig valuta for pengene.Wynajem domku nie był tani, ale naprawdę był wart swojej ceny.

▶ å få vann på mølla C1

Dosłownie: dostać wodę na młyn

Znaczy: zyskać argumenty na poparcie swojego zdania

Po polsku: woda na młyn

▶ Kritikerne fikk vann på mølla da de nye tallene kom.Gdy pojawiły się nowe dane, była to woda na młyn krytyków.

▶ å feie noe under teppet B1

Dosłownie: zamieść coś pod dywan

Znaczy: ukrywać problem zamiast go rozwiązać

Po polsku: zamiatać pod dywan

▶ Kommunen prøvde å feie klagene fra foreldrene under teppet.Gmina próbowała zamieść skargi rodziców pod dywan.

▶ å gå av med seieren B2

Dosłownie: zejść ze zwycięstwem

Znaczy: wygrać

Po polsku: wyjść zwycięsko

▶ Til slutt var det Ingrid som gikk av med seieren i skirennet.W końcu to Ingrid wyszła zwycięsko z wyścigu narciarskiego.

▶ å gå bak ryggen på noen B1

Dosłownie: chodzić za plecami kogoś

Znaczy: działać potajemnie i nieuczciwie przeciwko komuś

Po polsku: robić coś za czyimiś plecami

▶ Hun følte seg sviktet da hun fant ut at kollegaen hadde gått bak ryggen på henne til sjefen.Poczuła się zdradzona, gdy odkryła, że kolega poszedł do szefa za jej plecami.

▶ å gå fløyten C1

Dosłownie: pójść fletem

Znaczy: przepaść, zostać straconym

Po polsku: pójść na marne

▶ Hele sparepengene hans gikk fløyten da kryptobørsen gikk konkurs.Wszystkie jego oszczędności poszły na marne, gdy giełda kryptowalut zbankrutowała.

▶ å gå fra konseptene C1

Dosłownie: odejść od brudnopisów

Znaczy: stracić panowanie nad sobą i nie móc jasno myśleć

Po polsku: wyjść z siebie

▶ Han gikk helt fra konseptene da han fikk vite at bilen hans var tauet bort.Kompletnie wyszedł z siebie, gdy dowiedział się, że jego samochód został odholowany.

▶ å gå i vasken B1

Dosłownie: pójść do zlewu

Znaczy: nie dojść do skutku

Po polsku: spalić na panewce

▶ Planene om grillfest gikk i vasken på grunn av regnet.Plany grilla spaliły na panewce przez deszcz.

▶ å gå noen på nervene A2

Dosłownie: chodzić komuś po nerwach

Znaczy: bardzo kogoś denerwować

Po polsku: działać komuś na nerwy

▶ Den høye musikken fra festen i etasjen over går meg på nervene.Głośna muzyka z imprezy piętro wyżej działa mi na nerwy.

▶ å gå over bekken etter vann C1

Dosłownie: iść przez strumień po wodę

Znaczy: szukać daleko czegoś, co jest tuż obok

▶ Bedriften rekrutterte fra utlandet, men det var å gå over bekken etter vann. Flere ledige sykepleiere bodde i kommunen.Firma rekrutowała za granicą, ale szukała daleko tego, co miała blisko. W gminie mieszkało kilka bezrobotnych pielęgniarek.

▶ å gå på en smell B2

Dosłownie: pójść na huk

Znaczy: ponieść nieoczekiwaną porażkę

Po polsku: przejechać się na czymś

▶ Selskapet gikk på en smell da det satset alt på det amerikanske markedet.Firma przejechała się na tym, że postawiła wszystko na rynek amerykański.

▶ å gå på trynet B1

Dosłownie: pójść na ryj

Znaczy: ponieść sromotną klęskę

Po polsku: wyłożyć się na czymś

▶ Det nye kjøpesenteret gikk på trynet etter bare to år.Nowe centrum handlowe wyłożyło się już po dwóch latach.

▶ å gå rundt grøten B1

Dosłownie: chodzić wokół owsianki

Znaczy: mówić naokoło, nie przechodząc do rzeczy

Po polsku: owijać w bawełnę

▶ Slutt å gå rundt grøten og si hva du egentlig vil!Przestań owijać w bawełnę i powiedz, czego naprawdę chcesz!

▶ å gå som hånd i hanske B1

Dosłownie: iść jak ręka w rękawiczce

Znaczy: idealnie do siebie pasować albo działać bez problemów

Po polsku: pasować jak ulał

▶ Samarbeidet mellom barnehagen og foreldrene gikk som hånd i hanske.Współpraca między przedszkolem a rodzicami układała się idealnie.

▶ å gå som smurt B1

Dosłownie: iść jak nasmarowane

Znaczy: przebiegać gładko i bez problemów

Po polsku: iść jak z płatka

▶ Flyttingen gikk som smurt takket være gode venner med varebil.Przeprowadzka poszła jak z płatka dzięki dobrym przyjaciołom z busem.

▶ å gå som varmt hvetebrød B1

Dosłownie: iść jak ciepły chleb pszenny

Znaczy: sprzedawać się bardzo szybko

Po polsku: schodzić jak ciepłe bułeczki

▶ Billettene til konserten i Spektrum gikk som varmt hvetebrød.Bilety na koncert w Spektrum schodziły jak ciepłe bułeczki.

▶ å gi jernet B2

Dosłownie: dać żelazo

Znaczy: dać z siebie wszystko

Po polsku: dać z siebie wszystko

▶ På siste etappe ga Ingrid jernet og tok igjen to løpere.Na ostatnim etapie Ingrid dała z siebie wszystko i dogoniła dwie biegaczki.

▶ å gjøre en mygg til en elefant B1

Dosłownie: zrobić z komara słonia

Znaczy: wyolbrzymiać drobny problem

Po polsku: robić z igły widły

▶ Det var bare en liten ripe i bilen. Ikke gjør en mygg til en elefant!To była tylko mała rysa na samochodzie. Nie rób z igły wideł!

▶ å ha bein i nesa B2

Dosłownie: mieć kość w nosie

Znaczy: mieć silny charakter i być stanowczym

Po polsku: mieć kręgosłup

▶ Den nye rektoren har bein i nesa og tør å si nei til kommunen.Nowa dyrektorka ma kręgosłup i nie boi się odmówić gminie.

▶ å ha beina på jorda B1

Dosłownie: mieć nogi na ziemi

Znaczy: być realistą i myśleć rozsądnie

Po polsku: twardo stąpać po ziemi

▶ Selv om hun ble kjent over natta, har hun fortsatt beina på jorda.Choć stała się sławna z dnia na dzień, nadal twardo stąpa po ziemi.

▶ å ha det på tunga B1

Dosłownie: mieć to na języku

Znaczy: prawie przypomnieć sobie słowo lub nazwę

Po polsku: mieć coś na końcu języka

▶ Hva heter den skuespilleren igjen? Jeg har det på tunga!Jak się nazywa ten aktor? Mam to na końcu języka!

▶ å ha det som plommen i egget B2

Dosłownie: mieć się jak żółtko w jajku

Znaczy: mieć się bardzo dobrze i wygodnie

Po polsku: jak pączek w maśle

▶ Katten vår har det som plommen i egget foran peisen.Nasz kot ma się przed kominkiem jak pączek w maśle.

▶ å ha en finger med i spillet B2

Dosłownie: mieć palec w grze

Znaczy: być w coś zamieszanym, często potajemnie

Po polsku: maczać w czymś palce

▶ Politiet tror at naboen hadde en finger med i spillet da sykkelen forsvant.Policja sądzi, że sąsiad maczał palce w zniknięciu roweru.

▶ å ha en høne å plukke med noen B2

Dosłownie: mieć z kimś kurę do oskubania

Znaczy: mieć z kimś nierozwiązaną sprawę

▶ Jeg har en høne å plukke med utleieren om depositumet.Mam do wyjaśnienia z właścicielem mieszkania sprawę kaucji.

▶ å ha et horn i siden til noen C1

Dosłownie: mieć róg w boku na kogoś

Znaczy: żywić do kogoś urazę

Po polsku: mieć z kimś na pieńku

▶ Etter striden om hekken har naboen hatt et horn i siden til oss i mange år.Od kłótni o żywopłot sąsiad od lat ma z nami na pieńku.

▶ å ha hjertet på rette sted B1

Dosłownie: mieć serce na właściwym miejscu

Znaczy: być dobrym i troskliwym człowiekiem

Po polsku: mieć serce na właściwym miejscu

▶ Bussjåføren kan virke streng, men han har hjertet på rette sted og venter alltid på de eldre passasjerene.Kierowca autobusu może wydawać się surowy, ale ma serce na właściwym miejscu i zawsze czeka na starszych pasażerów.

▶ å ha is i magen B1

Dosłownie: mieć lód w żołądku

Znaczy: zachować spokój i jasno myśleć pod presją

Po polsku: mieć nerwy ze stali

▶ Sjåføren hadde is i magen og fikk stoppet bussen trygt på det glatte føret.Kierowca zachował zimną krew i bezpiecznie zatrzymał autobus na śliskiej drodze.

▶ å ha mange baller i lufta B1

Dosłownie: mieć wiele piłek w powietrzu

Znaczy: zajmować się wieloma sprawami naraz

Po polsku: mieć mnóstwo na głowie

▶ Som prosjektleder har Silje mange baller i lufta og må prioritere hardt.Jako kierowniczka projektu Silje ma mnóstwo na głowie i musi ostro ustalać priorytety.

▶ å ha mange jern i ilden C1

Dosłownie: mieć wiele żelaz w ogniu

Znaczy: mieć wiele projektów naraz

▶ Gründeren har mange jern i ilden og driver både en kafé, et bakeri og en matbil i Bodø.Przedsiębiorca prowadzi wiele projektów naraz, w tym kawiarnię, piekarnię i food truck w Bodø.

▶ å ha ordet i sin makt C1

Dosłownie: mieć słowo w swojej mocy

Znaczy: świetnie się wysławiać

Po polsku: mieć gadane

▶ Hun har ordet i sin makt og vinner nesten alle debatter på skolen.Ma gadane i wygrywa prawie każdą debatę w szkole.

▶ å ha øyne i nakken B1

Dosłownie: mieć oczy w karku

Znaczy: zauważać wszystko, co się wokół dzieje

Po polsku: mieć oczy dookoła głowy

▶ Barnehagelærere må ha øyne i nakken når tjue barn leker ute samtidig.Przedszkolanki muszą mieć oczy dookoła głowy, gdy dwadzieścioro dzieci bawi się naraz na dworze.

▶ å ha ryggen fri C1

Dosłownie: mieć wolne plecy

Znaczy: być zabezpieczonym przed krytyką lub odpowiedzialnością

▶ Få avtalen skriftlig, så har du ryggen fri hvis det oppstår uenighet.Spisz umowę na piśmie, wtedy będziesz zabezpieczony, jeśli dojdzie do sporu.

▶ å ha sommerfugler i magen A2

Dosłownie: mieć motyle w brzuchu

Znaczy: czuć ekscytację i lekką tremę

Po polsku: mieć motyle w brzuchu

▶ Jeg har sommerfugler i magen før den første arbeidsdagen min i barnehagen.Przed pierwszym dniem pracy w przedszkolu mam motyle w brzuchu.

▶ å ha tommelen midt i handa B1

Dosłownie: mieć kciuk na środku dłoni

Znaczy: być niezdarnym i nie radzić sobie z pracami ręcznymi

Po polsku: mieć dwie lewe ręce

▶ Jeg har tommelen midt i handa, så jeg ber naboen om hjelp når noe skal skrus sammen.Mam dwie lewe ręce, więc proszę sąsiada o pomoc, kiedy trzeba coś skręcić.

▶ å ha vind i seilene B2

Dosłownie: mieć wiatr w żaglach

Znaczy: mieć dobrą passę i odnosić sukcesy

Po polsku: mieć wiatr w żaglach

▶ Etter den gode valgkampen har partiet vind i seilene.Po udanej kampanii wyborczej partia ma wiatr w żaglach.

▶ å holde en lav profil B1

Dosłownie: trzymać niski profil

Znaczy: nie zwracać na siebie uwagi

Po polsku: nie wychylać się

▶ Den første uka på den nye jobben holdt jeg en lav profil og lyttet mest.W pierwszym tygodniu w nowej pracy nie wychylałam się i głównie słuchałam.

▶ å holde hodet kaldt B1

Dosłownie: trzymać głowę zimną

Znaczy: myśleć jasno i nie panikować w trudnej sytuacji

Po polsku: zachować zimną krew

▶ Da brannalarmen gikk, holdt læreren hodet kaldt og fikk alle barna trygt ut.Gdy włączył się alarm przeciwpożarowy, nauczycielka zachowała zimną krew i bezpiecznie wyprowadziła wszystkie dzieci.

▶ å holde hodet over vannet B2

Dosłownie: trzymać głowę nad wodą

Znaczy: ledwo sobie radzić, zwłaszcza finansowo

Po polsku: utrzymać się na powierzchni

▶ Kafeen klarte så vidt å holde hodet over vannet gjennom pandemien.Kawiarnia ledwo utrzymała się na powierzchni w czasie pandemii.

▶ å holde munn A2

Dosłownie: trzymać usta

Znaczy: milczeć, także dochować tajemnicy

Po polsku: trzymać język za zębami

▶ Kan du holde munn om overraskelsesfesten til lørdag?Potrafisz trzymać język za zębami w sprawie imprezy niespodzianki do soboty?

▶ å holde ord A2

Dosłownie: trzymać słowo

Znaczy: zrobić to, co się obiecało

Po polsku: dotrzymać słowa

▶ Han lovet å hjelpe oss med flyttingen, og han holdt ord.Obiecał pomóc nam w przeprowadzce i dotrzymał słowa.

▶ å holde tunga rett i munnen B1

Dosłownie: trzymać język prosto w ustach

Znaczy: bardzo się skupić, żeby zrobić coś dobrze

▶ Man må holde tunga rett i munnen når man rygger med tilhenger.Cofając z przyczepą, trzeba się porządnie skupić.

▶ å ikke ha peiling A2

Dosłownie: nie mieć namiaru

Znaczy: zupełnie nic o czymś nie wiedzieć

Po polsku: nie mieć zielonego pojęcia

▶ Jeg har ikke peiling på hvordan man skifter dekk på bilen.Nie mam zielonego pojęcia, jak zmienić koło w samochodzie.

▶ å ikke løfte en finger A2

Dosłownie: nie podnieść palca

Znaczy: nic nie zrobić, żeby pomóc

Po polsku: nie kiwnąć palcem

▶ Samboeren min løftet ikke en finger da vi vasket leiligheten før utflytting.Mój partner nie kiwnął palcem, kiedy sprzątaliśmy mieszkanie przed wyprowadzką.

▶ å kaste blår i øynene på noen C1

Dosłownie: rzucać komuś pakuły w oczy

Znaczy: oszukiwać lub wprowadzać kogoś w błąd

Po polsku: mydlić komuś oczy

▶ Firmaet kastet blår i øynene på kundene med falske miljøløfter.Firma mydliła klientom oczy fałszywymi obietnicami ekologicznymi.

▶ å kaste inn håndkleet B1

Dosłownie: wrzucić ręcznik

Znaczy: poddać się

Po polsku: rzucić ręcznik

▶ Etter tre mislykkede forsøk på førerprøven var Erik nær ved å kaste inn håndkleet.Po trzech nieudanych podejściach do egzaminu na prawo jazdy Erik był bliski rzucenia ręcznika.

▶ å kaste penger ut av vinduet A2

Dosłownie: wyrzucać pieniądze przez okno

Znaczy: marnować pieniądze

Po polsku: wyrzucać pieniądze w błoto

▶ Å betale for et treningssenter du aldri bruker, er å kaste penger ut av vinduet.Płacenie za siłownię, z której nigdy nie korzystasz, to wyrzucanie pieniędzy w błoto.

▶ å kaste perler for svin B2

Dosłownie: rzucać perły przed świnie

Znaczy: dawać coś cennego komuś, kto tego nie doceni

Po polsku: rzucać perły przed wieprze

▶ Å servere dyr champagne til gjester som foretrekker brus, er å kaste perler for svin.Podawanie drogiego szampana gościom, którzy wolą oranżadę, to rzucanie pereł przed wieprze.

▶ å kjenne noen ut og inn B1

Dosłownie: znać kogoś na zewnątrz i do środka

Znaczy: znać kogoś lub coś bardzo dobrze

Po polsku: znać kogoś na wylot

▶ Vi har vært bestevenner siden barneskolen, så jeg kjenner Sofie ut og inn.Jesteśmy najlepszymi przyjaciółkami od podstawówki, więc znam Sofie na wylot.

▶ å kjøpe katta i sekken B2

Dosłownie: kupić kota w worku

Znaczy: kupić coś, nie wiedząc, co się dostaje

Po polsku: kupić kota w worku

▶ Ta en prøvetur før du kjøper bruktbil, ellers kan du fort kjøpe katta i sekken.Zrób jazdę próbną przed zakupem używanego auta, bo inaczej łatwo kupisz kota w worku.

▶ å klø seg i hodet A2

Dosłownie: drapać się w głowę

Znaczy: być zdezorientowanym i czegoś nie rozumieć

Po polsku: drapać się po głowie

▶ Mange klør seg i hodet når de ser den norske skattemeldingen for første gang.Wielu drapie się po głowie, gdy po raz pierwszy widzi norweskie zeznanie podatkowe.

▶ å koke suppe på en spiker C1

Dosłownie: gotować zupę na gwoździu

Znaczy: zrobić wiele z bardzo niewielu rzeczy

▶ Artikkelen var lang, men journalisten kokte suppe på en spiker.Artykuł był długi, ale dziennikarz zrobił wiele z niczego.

▶ å komme godt overens A2

Dosłownie: dojść dobrze do zgody

Znaczy: dobrze się z kimś dogadywać

▶ Barna kommer godt overens med den nye læreren.Dzieci dobrze dogadują się z nowym nauczycielem.

▶ å komme som julekvelden på kjerringa C1

Dosłownie: przyjść jak Wigilia na babę

Znaczy: zaskoczyć kogoś, choć było to całkiem przewidywalne

Po polsku: zima zaskoczyła drogowców

▶ Eksamen kom som julekvelden på kjerringa for studentene som ikke hadde sjekket datoen.Egzamin zaskoczył studentów, którzy nie sprawdzili daty, jak zima drogowców.

▶ å komme til kort B2

Dosłownie: dojść do krótkiego

Znaczy: nie sprostać czemuś, przegrać

▶ Det norske laget kom til kort mot Danmark i semifinalen.Norweska drużyna nie sprostała Danii w półfinale.

▶ å koste flesk B2

Dosłownie: kosztować słoninę

Znaczy: być bardzo drogim

Po polsku: kosztować krocie

▶ Den nye tunnelen gjennom fjellet har kostet flesk.Nowy tunel przez górę kosztował krocie.

▶ å legge kortene på bordet B1

Dosłownie: położyć karty na stole

Znaczy: powiedzieć wszystko otwarcie i szczerze

Po polsku: wyłożyć karty na stół

▶ Under lønnsforhandlingene la han kortene på bordet og fortalte at han hadde fått et annet tilbud.Podczas negocjacji płacowych wyłożył karty na stół i powiedział, że dostał inną ofertę.

▶ å legge lista høyt B1

Dosłownie: położyć poprzeczkę wysoko

Znaczy: stawiać sobie wysokie wymagania

Po polsku: wysoko zawieszać poprzeczkę

▶ Restauranten har lagt lista høyt, og alt blir laget fra bunnen av.Restauracja wysoko zawiesiła poprzeczkę i wszystko przygotowuje od podstaw.

▶ å legge ord i munnen på noen B1

Dosłownie: wkładać komuś słowa do ust

Znaczy: twierdzić, że ktoś powiedział coś, czego nie mówił

Po polsku: wkładać komuś słowa w usta

▶ Ikke legg ord i munnen på meg! Jeg sa aldri at maten var dårlig.Nie wkładaj mi słów w usta! Nigdy nie powiedziałam, że jedzenie było złe.

▶ å legge seg flat B2

Dosłownie: położyć się płasko

Znaczy: całkowicie przyznać się do błędu i przeprosić bez wymówek

Po polsku: bić się w piersi

▶ Etter avsløringen la direktøren seg flat og beklaget overfor alle kundene.Po ujawnieniu sprawy dyrektor bił się w piersi i przeprosił wszystkich klientów.

▶ å legge seg i selen C1

Dosłownie: położyć się w uprzęży

Znaczy: bardzo się postarać

Po polsku: zakasać rękawy

▶ Hele dugnadsgjengen la seg i selen for å bli ferdig med gapahuken før det ble mørkt.Cała ekipa wolontariuszy zakasała rękawy, żeby skończyć wiatę przed zmrokiem.

▶ å lese mellom linjene B1

Dosłownie: czytać między liniami

Znaczy: rozumieć coś, czego nie powiedziano wprost

Po polsku: czytać między wierszami

▶ Sjefen sa at det var «interessant», men hvis du leser mellom linjene, likte han ikke forslaget.Szef powiedział, że to «ciekawe», ale czytając między wierszami, propozycja mu się nie spodobała.

▶ å leve over evne B2

Dosłownie: żyć ponad zdolność

Znaczy: wydawać więcej, niż się zarabia

Po polsku: żyć ponad stan

▶ Mange unge lever over evne og tar opp forbrukslån for å betale for ferier.Wielu młodych żyje ponad stan i bierze kredyty konsumpcyjne na wakacje.

▶ å leve på luft og kjærlighet B2

Dosłownie: żyć powietrzem i miłością

Znaczy: żyć za bardzo małe pieniądze

Po polsku: żyć samą miłością

▶ Da vi var nyforelsket, levde vi på luft og kjærlighet i en liten hybel på Grünerløkka.Kiedy byliśmy świeżo zakochani, żyliśmy samą miłością w malutkim pokoiku w dzielnicy Grünerløkka.

▶ å ligge på latsida B1

Dosłownie: leżeć na leniwym boku

Znaczy: leniuchować i nic nie robić

Po polsku: leżeć do góry brzuchem

▶ Nå har du ligget på latsida hele sommeren. På tide å søke jobb!Całe lato leżałeś do góry brzuchem. Czas szukać pracy!

▶ å miste hodet B1

Dosłownie: stracić głowę

Znaczy: stracić panowanie nad sobą

Po polsku: stracić głowę

▶ Han mistet hodet i køen og begynte å kjefte på kassereren.Stracił głowę w kolejce i zaczął krzyczeć na kasjerkę.

▶ å ro noe i land B2

Dosłownie: dowiosłować coś do brzegu

Znaczy: doprowadzić coś trudnego do szczęśliwego końca

Po polsku: dopiąć swego

▶ Etter lange forhandlinger klarte fagforeningen å ro avtalen i land.Po długich negocjacjach związek zawodowy zdołał dopiąć porozumienie.

▶ å se gjennom fingrene med noe B2

Dosłownie: patrzeć przez palce na coś

Znaczy: celowo nie zauważać błędu

Po polsku: patrzeć przez palce

▶ Læreren så gjennom fingrene med at eleven kom fem minutter for sent.Nauczyciel patrzył przez palce na to, że uczeń spóźnił się pięć minut.

▶ å se rødt B1

Dosłownie: widzieć czerwono

Znaczy: wpaść w furię

Po polsku: dostać białej gorączki

▶ Faren så rødt da han oppdaget at noen hadde rygget inn i bilen hans.Ojciec dostał białej gorączki, gdy odkrył, że ktoś wjechał tyłem w jego samochód.

▶ å selge skinnet før bjørnen er skutt B2

Dosłownie: sprzedawać skórę, zanim niedźwiedź zostanie zastrzelony

Znaczy: liczyć na korzyść, zanim się ją ma

Po polsku: nie dziel skóry na niedźwiedziu

▶ Ikke selg skinnet før bjørnen er skutt. Du har ikke fått jobben ennå.Nie dziel skóry na niedźwiedziu. Jeszcze nie dostałeś tej pracy.

▶ å sette bukken til å passe havresekken C1

Dosłownie: postawić kozła, by pilnował worka owsa

Znaczy: powierzyć komuś pilnowanie czegoś, co sam wykorzysta

Po polsku: wpuścić lisa do kurnika

▶ Å la oljeselskapene kontrollere sine egne utslipp er å sette bukken til å passe havresekken.Pozwolić koncernom naftowym kontrolować własne emisje to jak wpuścić lisa do kurnika.

▶ å sette ned foten B1

Dosłownie: postawić nogę w dół

Znaczy: stanowczo powiedzieć nie

Po polsku: tupnąć nogą

▶ Da tenåringen ville ha fest med femti gjester, satte foreldrene ned foten.Gdy nastolatek chciał zrobić imprezę na pięćdziesiąt osób, rodzice tupnęli nogą.

▶ å sitte i samme båt A2

Dosłownie: siedzieć w tej samej łodzi

Znaczy: być w tej samej trudnej sytuacji co inni

Po polsku: jechać na jednym wózku

▶ Alle i klassen synes norsk grammatikk er vanskelig, så vi sitter i samme båt.Wszyscy w klasie uważają norweską gramatykę za trudną, więc jedziemy na jednym wózku.

▶ å sitte midt i smørøyet B2

Dosłownie: siedzieć w środku masłowego oka

Znaczy: być w najlepszym możliwym miejscu

▶ Med leilighet rett ved Torgallmenningen i Bergen sitter vi midt i smørøyet.Z mieszkaniem tuż przy Torgallmenningen w Bergen mieszkamy w najlepszym możliwym miejscu.

▶ å sitte på gjerdet C1

Dosłownie: siedzieć na płocie

Znaczy: czekać i nie opowiadać się po żadnej stronie

▶ Flere av partiene i bystyret sitter fortsatt på gjerdet i bompengesaken.Kilka partii w radzie miasta wciąż nie zajęło stanowiska w sprawie opłat drogowych.

▶ å skjære alle over én kam B2

Dosłownie: strzyc wszystkich na jednym grzebieniu

Znaczy: oceniać wszystkich jednakowo

Po polsku: wrzucać wszystkich do jednego worka

▶ Det er urettferdig å skjære alle innvandrere over én kam.Wrzucanie wszystkich imigrantów do jednego worka jest niesprawiedliwe.

▶ å skjelve i buksene B1

Dosłownie: trząść się w spodniach

Znaczy: bardzo się bać

Po polsku: trząść portkami

▶ Jeg skalv i buksene før den muntlige delen av Bergenstesten.Trząsłem portkami przed częścią ustną Bergenstesten.

▶ å skyte gullfuglen B2

Dosłownie: ustrzelić złotego ptaka

Znaczy: mieć ogromne szczęście i dużo zarobić

Po polsku: złapać Pana Boga za nogi

▶ Bakeriet i Bergen skjøt gullfuglen da kanelbollene deres gikk viralt.Piekarnia w Bergen złapała Pana Boga za nogi, gdy jej cynamonowe bułeczki stały się viralem.

▶ å skyte over mål C1

Dosłownie: strzelić nad bramką

Znaczy: przesadzić i przez to ponieść porażkę

Po polsku: przegiąć pałę

▶ Kampanjen skjøt over mål, og mange syntes reklamen var støtende.Kampania przegięła pałę i wielu uznało reklamę za obraźliwą.

▶ å slå av en prat A2

Dosłownie: wybić pogawędkę

Znaczy: krótko i miło z kimś porozmawiać

Po polsku: uciąć sobie pogawędkę

▶ Jeg stoppet og slo av en prat med naboen ved postkassene.Zatrzymałam się i ucięłam sobie pogawędkę z sąsiadką przy skrzynkach na listy.

▶ å slå gjennom B1

Dosłownie: uderzyć przez

Znaczy: stać się sławnym i odnieść sukces

Po polsku: przebić się

▶ Sangeren slo gjennom etter at hun vant Idol.Piosenkarka przebiła się po wygraniu Idola.

▶ å slå i hjel tiden B1

Dosłownie: zatłuc czas na śmierć

Znaczy: robić coś, żeby czas szybciej mijał

Po polsku: zabijać czas

▶ Mens vi ventet på det forsinkede flyet, slo vi i hjel tiden med kortspill.Czekając na opóźniony samolot, zabijaliśmy czas grą w karty.

▶ å slå to fluer i en smekk B1

Dosłownie: zabić dwie muchy jednym klapnięciem

Znaczy: osiągnąć dwie rzeczy jednym działaniem

Po polsku: upiec dwie pieczenie na jednym ogniu

▶ Jeg sykler til jobben og slår to fluer i en smekk. Jeg trener og sparer bensinpenger.Jeżdżę do pracy rowerem i piekę dwie pieczenie na jednym ogniu. Ćwiczę i oszczędzam na benzynie.

▶ å smi mens jernet er varmt B2

Dosłownie: kuć, póki żelazo jest gorące

Znaczy: wykorzystać dobrą okazję, póki trwa

Po polsku: kuj żelazo, póki gorące

▶ Butikken hadde rekordsalg i desember, så eierne smidde mens jernet var varmt og åpnet en ny filial.Sklep miał w grudniu rekordową sprzedaż, więc właściciele kuli żelazo, póki gorące, i otworzyli nową filię.

▶ å smøre tykt på B2

Dosłownie: smarować grubo

Znaczy: przesadzać, zwłaszcza z pochwałami

▶ Eiendomsmegleren smurte tykt på da han beskrev den lille leiligheten som et drømmehjem.Agent nieruchomości mocno przesadził, opisując małe mieszkanie jako dom marzeń.

▶ å snakke for døve ører B2

Dosłownie: mówić dla głuchych uszu

Znaczy: mówić coś, czego nikt nie słucha

Po polsku: mówić jak do ściany

▶ Jeg har bedt sønnen min rydde rommet sitt hundre ganger, men jeg snakker for døve ører.Sto razy prosiłam syna, żeby posprzątał pokój, ale mówię jak do ściany.

▶ å snakke i munnen på hverandre B1

Dosłownie: mówić sobie nawzajem w usta

Znaczy: mówić jednocześnie, tak że nikt nikogo nie słyszy

Po polsku: przekrzykiwać się

▶ På familiemiddagen snakket alle i munnen på hverandre, så jeg forsto ingenting.Na rodzinnym obiedzie wszyscy się przekrzykiwali, więc nic nie zrozumiałem.

▶ å snakke rett fra levra B2

Dosłownie: mówić prosto z wątroby

Znaczy: mówić szczerze, co się myśli

Po polsku: mówić prosto z mostu

▶ Bestemor snakker alltid rett fra levra, også når det gjelder klærne mine.Babcia zawsze mówi prosto z mostu, także o moich ubraniach.

▶ å snu på krona B1

Dosłownie: obracać koronę

Znaczy: bardzo oszczędzać i wydawać jak najmniej

Po polsku: liczyć każdy grosz

▶ Etter at strømprisen steg, må mange pensjonister snu på krona.Odkąd wzrosły ceny prądu, wielu emerytów musi liczyć każdy grosz.

▶ å spille på lag A2

Dosłownie: grać w drużynie

Znaczy: dobrze współpracować z innymi

Po polsku: grać zespołowo

▶ På jobben vår er det viktig å spille på lag med kollegene.W naszej pracy ważne jest, żeby grać zespołowo z kolegami.

▶ å stå på A2

Dosłownie: stać na

Znaczy: ciężko pracować i się nie poddawać

▶ Hvis du står på med norsken hver dag, vil du merke stor fremgang.Jeśli będziesz codziennie wytrwale pracować nad norweskim, zauważysz duże postępy.

▶ å stå på egne bein A2

Dosłownie: stać na własnych nogach

Znaczy: być samodzielnym, zwłaszcza finansowo

Po polsku: stanąć na własnych nogach

▶ Etter to år i Norge står Olena på egne bein med egen leilighet og fast jobb.Po dwóch latach w Norwegii Olena stoi na własnych nogach, ma własne mieszkanie i stałą pracę.

▶ å stikke hodet i sanden B1

Dosłownie: wsadzić głowę w piasek

Znaczy: nie chcieć zmierzyć się z problemem

Po polsku: chować głowę w piasek

▶ Du kan ikke stikke hodet i sanden. Regningene forsvinner ikke av seg selv.Nie możesz chować głowy w piasek. Rachunki same nie znikną.

▶ å svelge kameler C1

Dosłownie: połykać wielbłądy

Znaczy: akceptować coś, czemu się sprzeciwia, by osiągnąć coś innego

Po polsku: przełknąć żabę

▶ For å komme i regjering måtte partiet svelge flere kameler.Żeby wejść do rządu, partia musiała przełknąć kilka żab.

▶ å ta beina på nakken B2

Dosłownie: wziąć nogi na kark

Znaczy: uciekać jak najszybciej

Po polsku: wziąć nogi za pas

▶ Da vi så elgen komme mot oss, tok vi beina på nakken.Kiedy zobaczyliśmy idącego w naszą stronę łosia, wzięliśmy nogi za pas.

▶ å ta bladet fra munnen B2

Dosłownie: zdjąć liść z ust

Znaczy: powiedzieć otwarcie, co się myśli, nawet jeśli to niewygodne

Po polsku: powiedzieć bez ogródek

▶ Endelig tok en av foreldrene bladet fra munnen og sa at mobbingen måtte stoppe.W końcu jeden z rodziców powiedział bez ogródek, że nękanie musi się skończyć.

▶ å ta brødet ut av munnen på noen C1

Dosłownie: wyjąć komuś chleb z ust

Znaczy: pozbawić kogoś środków do życia

Po polsku: odbierać komuś chleb

▶ Fiskerne mener at de nye kvotene tar brødet ut av munnen på dem.Rybacy uważają, że nowe kwoty odbierają im chleb.

▶ å ta det på sparket B2

Dosłownie: wziąć to z kopa

Znaczy: zrobić coś bez przygotowania, improwizować

Po polsku: na żywioł

▶ Vi hadde ikke planlagt noe til bursdagen, så vi tok det på sparket og dro på pizzarestaurant.Nie zaplanowaliśmy nic na urodziny, więc poszliśmy na żywioł i wybraliśmy się do pizzerii.

▶ å ta grep B2

Dosłownie: wziąć chwyt

Znaczy: podjąć konkretne działania

Po polsku: wziąć sprawy w swoje ręce

▶ Regjeringen må ta grep for å få ned boligprisene.Rząd musi podjąć konkretne działania, żeby obniżyć ceny mieszkań.

▶ å ta kaka B2

Dosłownie: wziąć ciasto

Znaczy: być czymś najbardziej skrajnym ze wszystkiego

Po polsku: to szczyt wszystkiego

▶ Mange kommer for sent, men å møte opp en time for sent til jobbintervju tar kaka.Wielu się spóźnia, ale przyjść godzinę za późno na rozmowę o pracę to szczyt wszystkiego.

▶ å ta noe for god fisk C1

Dosłownie: wziąć coś za dobrą rybę

Znaczy: przyjąć coś lub w coś uwierzyć bez zastanowienia

Po polsku: przyjąć coś za dobrą monetę

▶ Mange tok nyheten for god fisk, men det viste seg at det var en spøk.Wielu wzięło tę wiadomość za dobrą monetę, ale okazało się, że to był żart.

▶ å ta noe med en klype salt B1

Dosłownie: wziąć coś ze szczyptą soli

Znaczy: podchodzić do czegoś sceptycznie

Po polsku: brać coś z przymrużeniem oka

▶ Du bør ta reklamen for slankepillene med en klype salt.Do reklamy tabletek odchudzających podchodź z przymrużeniem oka.

▶ å ta noe med storm B2

Dosłownie: wziąć coś burzą

Znaczy: szybko odnieść wielki sukces i zachwycić wielu

Po polsku: podbić coś szturmem

▶ Den unge rapperen fra Stovner tok Norge med storm i fjor.Młody raper ze Stovner w zeszłym roku podbił Norwegię szturmem.

▶ å ta seg en bolle A2

Dosłownie: wziąć sobie bułeczkę

Znaczy: uspokoić się i wyluzować

Po polsku: wyluzuj

▶ Ta deg en bolle! Vi rekker bussen, den går ikke før om ti minutter.Wyluzuj! Zdążymy na autobus, odjeżdża dopiero za dziesięć minut.

▶ å ta seg sammen A2

Dosłownie: wziąć siebie razem

Znaczy: wziąć się w garść

Po polsku: wziąć się w garść

▶ Nå må du ta deg sammen og begynne å lese til eksamen.Teraz musisz wziąć się w garść i zacząć uczyć się do egzaminu.

▶ å ta seg vann over hodet B1

Dosłownie: wziąć sobie wodę nad głowę

Znaczy: wziąć na siebie więcej, niż można udźwignąć

Po polsku: porywać się z motyką na słońce

▶ Med to jobber, norskkurs og tre små barn tok Ahmed seg vann over hodet.Z dwiema pracami, kursem norweskiego i trojgiem małych dzieci Ahmed wziął na siebie za dużo.

▶ å ta tiden til hjelp C1

Dosłownie: wziąć czas do pomocy

Znaczy: poczekać i pozwolić, żeby czas rozwiązał problem

Po polsku: czas pokaże

▶ Vi har ikke funnet en løsning ennå, så vi får ta tiden til hjelp.Nie znaleźliśmy jeszcze rozwiązania, więc musimy poczekać. Czas pokaże.

▶ å ta tyren ved hornene B1

Dosłownie: wziąć byka za rogi

Znaczy: zmierzyć się wprost z trudnym problemem

Po polsku: chwycić byka za rogi

▶ Jeg tok tyren ved hornene og ba sjefen om lønnsforhøyelse.Chwyciłem byka za rogi i poprosiłem szefa o podwyżkę.

▶ å ta vinden ut av seilene på noen B2

Dosłownie: zabrać komuś wiatr z żagli

Znaczy: osłabić czyjąś pozycję, często uprzedzając jego ruch

Po polsku: odebrać komuś wiatr z żagli

▶ Ministeren tok vinden ut av seilene på opposisjonen ved å legge fram forslaget selv.Ministra odebrała opozycji wiatr z żagli, sama przedstawiając propozycję.

▶ å tjene penger som gress B1

Dosłownie: zarabiać pieniądze jak trawę

Znaczy: zarabiać mnóstwo pieniędzy

Po polsku: zarabiać kokosy

▶ Under oljeboomen tjente mange sveisere penger som gress.W czasie boomu naftowego wielu spawaczy zarabiało kokosy.

▶ å tråkke i salaten C1

Dosłownie: wdepnąć w sałatę

Znaczy: powiedzieć lub zrobić coś nietaktownego

Po polsku: strzelić gafę

▶ Jeg tråkket i salaten da jeg spurte kollegaen når hun skulle føde. Hun var ikke gravid.Strzeliłam gafę, gdy zapytałam koleżankę, kiedy ma termin porodu. Nie była w ciąży.

▶ å treffe spikeren på hodet B1

Dosłownie: trafić gwóźdź w głowę

Znaczy: trafnie coś ująć

Po polsku: trafić w sedno

▶ Du traff spikeren på hodet da du sa at problemet er mangel på barnehageplasser.Trafiłeś w sedno, mówiąc, że problemem jest brak miejsc w przedszkolach.

▶ å trekke i trådene B2

Dosłownie: ciągnąć za nitki

Znaczy: potajemnie kierować czymś zza kulis

Po polsku: pociągać za sznurki

▶ Offisielt er det styret som bestemmer, men det er eieren som trekker i trådene.Oficjalnie decyduje zarząd, ale to właściciel pociąga za sznurki.

▶ å trives som fisken i vannet A2

Dosłownie: dobrze się czuć jak ryba w wodzie

Znaczy: czuć się zupełnie swobodnie i bardzo dobrze

Po polsku: czuć się jak ryba w wodzie

▶ Datteren vår trives som fisken i vannet i den nye barnehagen.Nasza córka czuje się w nowym przedszkolu jak ryba w wodzie.

▶ å være blakk som en kirkerotte B1

Dosłownie: być spłukanym jak kościelny szczur

Znaczy: nie mieć ani grosza

Po polsku: biedny jak mysz kościelna

▶ Mot slutten av måneden er mange studenter blakke som kirkerotter.Pod koniec miesiąca wielu studentów jest biednych jak myszy kościelne.

▶ å være flue på veggen B2

Dosłownie: być muchą na ścianie

Znaczy: obserwować coś niezauważenie

▶ Jeg skulle gjerne vært flue på veggen da sjefen fortalte styret om underskuddet.Chętnie bym niezauważona posłuchała, jak szef mówi zarządowi o deficycie.

▶ å være helt på jordet B1

Dosłownie: być zupełnie na polu

Znaczy: być kompletnie zdezorientowanym albo całkowicie się mylić

Po polsku: być jak z księżyca

▶ Jeg var helt på jordet i dag og tok på meg to forskjellige sko.Byłam dziś jak z księżyca i włożyłam dwa różne buty.

▶ å være i den sjuende himmel B1

Dosłownie: być w siódmym niebie

Znaczy: być niezwykle szczęśliwym

Po polsku: być w siódmym niebie

▶ Mari var i den sjuende himmel da hun fikk vite at hun hadde bestått norskprøven.Mari była w siódmym niebie, gdy dowiedziała się, że zdała egzamin z norweskiego.

▶ å være midt i blinken B1

Dosłownie: być w środku tarczy

Znaczy: być dokładnie tym, czego trzeba

Po polsku: strzał w dziesiątkę

▶ Den varme jakka du ga meg, var midt i blinken til vinteren i Tromsø.Ciepła kurtka, którą mi dałeś, to był strzał w dziesiątkę na zimę w Tromsø.

▶ å være på bærtur B1

Dosłownie: być na wyprawie po jagody

Znaczy: całkowicie się mylić

Po polsku: trafić jak kulą w płot

▶ Da han sa at Bergen er hovedstaden i Norge, var han helt på bærtur.Kiedy powiedział, że Bergen jest stolicą Norwegii, trafił jak kulą w płot.

▶ å være på bølgelengde med noen B1

Dosłownie: być na długości fali z kimś

Znaczy: dobrze się rozumieć i myśleć podobnie

Po polsku: nadawać na tych samych falach

▶ Jeg var på bølgelengde med den nye kollegaen fra første dag.Od pierwszego dnia nadawałam na tych samych falach co nowa koleżanka.

▶ å være på gråten A2

Dosłownie: być na płaczu

Znaczy: być bliskim płaczu

Po polsku: zbierać się komuś na płacz

▶ Gutten var på gråten da han mistet lua si på bussen.Chłopiec był bliski płaczu, gdy zgubił czapkę w autobusie.

▶ å være sent ute A2

Dosłownie: być późno na zewnątrz

Znaczy: być spóźnionym albo mieć mało czasu

▶ Vi er sent ute, så vi må ta taxi til flyplassen.Jesteśmy spóźnieni, więc musimy wziąć taksówkę na lotnisko.

▶ å være sin egen lykkes smed C1

Dosłownie: być kowalem własnego szczęścia

Znaczy: samemu kształtować swój los

Po polsku: każdy jest kowalem swojego losu

▶ Bestefar sa alltid at hver og en er sin egen lykkes smed.Dziadek zawsze mówił, że każdy jest kowalem swojego losu.

▶ å være som hund og katt A2

Dosłownie: być jak pies i kot

Znaczy: ciągle się kłócić

Po polsku: żyć jak pies z kotem

▶ Brødrene mine er som hund og katt, men de savner hverandre når de er fra hverandre.Moi bracia żyją jak pies z kotem, ale tęsknią za sobą, kiedy są osobno.

▶ å være ute og sykle B2

Dosłownie: być na przejażdżce rowerowej

Znaczy: grubo się mylić i pakować się w kłopoty

Po polsku: być w grubym błędzie

▶ Hvis du tror at du kan betale husleia med kredittkort hver måned, er du ute og sykler.Jeśli myślisz, że możesz co miesiąc płacić czynsz kartą kredytową, jesteś w grubym błędzie.

▶ å være ute på tynn is B1

Dosłownie: być na cienkim lodzie

Znaczy: być w ryzykownej lub niepewnej sytuacji

Po polsku: stąpać po cienkim lodzie

▶ Nå er du ute på tynn is. Du vet jo ikke hva som egentlig skjedde.Teraz stąpasz po cienkim lodzie. Przecież nie wiesz, co naprawdę się stało.

▶ å vende kappen etter vinden C1

Dosłownie: obracać płaszcz według wiatru

Znaczy: zmieniać poglądy w zależności od tego, co się opłaca

Po polsku: być chorągiewką na wietrze

▶ Politikeren vendte kappen etter vinden så snart meningsmålingene endret seg.Polityk zachował się jak chorągiewka na wietrze, gdy tylko zmieniły się sondaże.

▶ bank i bordet A2

Dosłownie: puknij w stół

Znaczy: mówi się, żeby nie zapeszyć po powiedzeniu czegoś dobrego

Po polsku: odpukać w niemalowane drewno

▶ Jeg har ikke vært syk én eneste dag i år, bank i bordet!W tym roku nie chorowałem ani jednego dnia, odpukać w niemalowane drewno!

▶ bedre sent enn aldri A2

Dosłownie: lepiej późno niż wcale

Znaczy: lepiej zrobić coś późno niż wcale

Po polsku: lepiej późno niż wcale

▶ Bestemor begynte på norskkurs som 70-åring. Bedre sent enn aldri!Babcia zaczęła kurs norweskiego w wieku 70 lat. Lepiej późno niż wcale!

▶ borte bra, men hjemme best A2

Dosłownie: poza domem dobrze, ale w domu najlepiej

Znaczy: podróże są fajne, ale w domu jest najlepiej

Po polsku: wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej

▶ Tre uker i Spania var herlig, men nå gleder jeg meg til egen seng. Borte bra, men hjemme best!Trzy tygodnie w Hiszpanii były cudowne, ale teraz cieszę się na własne łóżko. Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej!

▶ det er hipp som happ B2

Dosłownie: to jest hip jak hap

Znaczy: to bez różnicy, jedno jest tak samo dobre jak drugie

Po polsku: jeden pies

▶ Om vi tar toget eller bussen til Drammen, er det hipp som happ. Begge bruker like lang tid.Czy pojedziemy do Drammen pociągiem, czy autobusem, to jeden pies. Oba jadą tyle samo.

▶ det er ikke bare bare B1

Dosłownie: to nie jest tylko tylko

Znaczy: to nie jest takie proste, jak się wydaje

Po polsku: łatwiej powiedzieć, niż zrobić

▶ Å lære seg norsk mens man jobber fulltid, er ikke bare bare.Nauka norweskiego przy pracy na pełny etat to coś, co łatwiej powiedzieć, niż zrobić.

▶ det er ikke dårlig vær, bare dårlige klær A2

Dosłownie: nie ma złej pogody, są tylko złe ubrania

Znaczy: można wychodzić na dwór przy każdej pogodzie, jeśli się dobrze ubierze

▶ Barna i barnehagen er ute hver dag, for det er ikke dårlig vær, bare dårlige klær.Dzieci z przedszkola codziennie wychodzą na dwór, bo nie ma złej pogody, są tylko złe ubrania.

▶ det er ikke min kopp te A2

Dosłownie: to nie moja filiżanka herbaty

Znaczy: to nie jest coś, co lubię

Po polsku: to nie moja bajka

▶ Skrekkfilmer er ikke min kopp te, så jeg ser heller en komedie.Horrory to nie moja bajka, więc wolę obejrzeć komedię.

▶ det er ikke så nøye A2

Dosłownie: to nie jest takie dokładne

Znaczy: to nie ma większego znaczenia

Po polsku: nie ma sprawy

▶ Du kan komme klokka sju eller halv åtte, det er ikke så nøye.Możesz przyjść o siódmej albo wpół do ósmej, nie ma sprawy.

▶ det er ingen ko på isen B2

Dosłownie: nie ma krowy na lodzie

Znaczy: nie ma żadnego niebezpieczeństwa ani powodu do zmartwień

Po polsku: nic się nie pali

▶ Toget er forsinket, men det er ingen ko på isen. Vi har god tid før flyet går.Pociąg ma opóźnienie, ale nic się nie pali. Mamy dużo czasu do odlotu.

▶ det er ugler i mosen B2

Dosłownie: w mchu są sowy

Znaczy: dzieje się coś podejrzanego

Po polsku: coś tu nie gra

▶ Barna var altfor stille på rommet sitt. Jeg skjønte at det var ugler i mosen.Dzieci były w swoim pokoju o wiele za cicho. Zrozumiałam, że coś tu nie gra.

▶ det koster skjorta A2

Dosłownie: to kosztuje koszulę

Znaczy: to bardzo drogie

Po polsku: kosztuje majątek

▶ Det koster skjorta å spise ute i Oslo.Jedzenie na mieście w Oslo kosztuje majątek.

▶ det regner trollkjerringer B2

Dosłownie: padają trollowe baby

Znaczy: bardzo mocno pada

Po polsku: leje jak z cebra

▶ Det regnet trollkjerringer i Bergen hele helgen, så vi ble inne og spilte brettspill.Przez cały weekend w Bergen lało jak z cebra, więc zostaliśmy w domu i graliśmy w planszówki.

▶ det sitter langt inne B2

Dosłownie: to siedzi głęboko w środku

Znaczy: coś przychodzi komuś z wielkim trudem

▶ Det satt langt inne for sjefen å innrømme at planen var feil.Szefowi z wielkim trudem przyszło przyznać, że plan był błędny.

▶ dum som et brød B1

Dosłownie: głupi jak chleb

Znaczy: bardzo głupi

Po polsku: głupi jak but

▶ Jeg følte meg dum som et brød da jeg gikk på feil buss to ganger samme dag.Czułem się głupi jak but, kiedy dwa razy tego samego dnia wsiadłem do złego autobusu.

▶ egget vil lære høna å verpe C1

Dosłownie: jajko chce uczyć kurę znosić jaja

Znaczy: niedoświadczony chce pouczać doświadczonego

Po polsku: jajko mądrzejsze od kury

▶ Praktikanten forklarte overlegen hvordan man tar blodprøve. Egget vil lære høna å verpe.Praktykant tłumaczył ordynatorowi, jak pobrać krew. Jajko mądrzejsze od kury.

▶ en gammel ringrev C1

Dosłownie: stary lis z obrączką

Znaczy: doświadczony spryciarz, który zna wszystkie sztuczki

Po polsku: stary wyga

▶ Den gamle ringreven i forhandlingsutvalget lot seg ikke lure av motparten.Stary wyga z komisji negocjacyjnej nie dał się oszukać drugiej stronie.

▶ én gang for alle A2

Dosłownie: jeden raz dla wszystkich

Znaczy: ostatecznie, żeby nie trzeba było tego powtarzać

Po polsku: raz na zawsze

▶ Nå skal vi rydde i boden én gang for alle.Teraz posprzątamy komórkę raz na zawsze.

▶ en hard nøtt å knekke B1

Dosłownie: twardy orzech do zgryzienia

Znaczy: trudne zadanie lub problem

Po polsku: twardy orzech do zgryzienia

▶ Norsk uttale er en hard nøtt å knekke for mange voksne innvandrere.Norweska wymowa to dla wielu dorosłych imigrantów twardy orzech do zgryzienia.

▶ en storm i et vannglass B1

Dosłownie: burza w szklance wody

Znaczy: dużo hałasu o coś mało ważnego

Po polsku: burza w szklance wody

▶ Krangelen om parkeringsplassene i sameiet var bare en storm i et vannglass.Kłótnia o miejsca parkingowe we wspólnocie mieszkaniowej była tylko burzą w szklance wody.

▶ en ulv i fåreklær B2

Dosłownie: wilk w owczych ubraniach

Znaczy: ktoś, kto wydaje się miły, ale ma złe zamiary

Po polsku: wilk w owczej skórze

▶ Den hyggelige «rådgiveren» på telefonen var en ulv i fåreklær som ville ha bankkoden min.Miły «doradca» przez telefon okazał się wilkiem w owczej skórze, który chciał mojego kodu bankowego.

▶ eneste hane i kurven B2

Dosłownie: jedyny kogut w koszyku

Znaczy: jedyny mężczyzna wśród kobiet

▶ På sykepleierkurset var Jonas eneste hane i kurven.Na kursie pielęgniarskim Jonas był jedynym mężczyzną wśród kobiet.

▶ eplet faller ikke langt fra stammen B1

Dosłownie: jabłko nie spada daleko od pnia

Znaczy: dzieci często są podobne do rodziców

Po polsku: niedaleko pada jabłko od jabłoni

▶ Datteren til fotballtreneren spiller på landslaget. Eplet faller ikke langt fra stammen.Córka trenera piłkarskiego gra w reprezentacji. Niedaleko pada jabłko od jabłoni.

▶ et svart får B1

Dosłownie: czarna owca

Znaczy: osoba, która negatywnie wyróżnia się w rodzinie lub grupie

Po polsku: czarna owca

▶ Onkel Per var familiens svarte får, men han var også den morsomste i alle selskaper.Wujek Per był czarną owcą w rodzinie, ale też najzabawniejszą osobą na każdej imprezie.

▶ etter regn kommer sol A2

Dosłownie: po deszczu przychodzi słońce

Znaczy: po trudnym okresie przychodzą lepsze czasy

Po polsku: po burzy zawsze wychodzi słońce

▶ Du strøk på førerprøven, men etter regn kommer sol. Neste gang går det bedre.Nie zdałeś egzaminu na prawo jazdy, ale po burzy zawsze wychodzi słońce. Następnym razem pójdzie lepiej.

▶ for en slikk og ingenting B2

Dosłownie: za liźnięcie i nic

Znaczy: za bardzo małe pieniądze

Po polsku: za grosze

▶ Vi kjøpte sofaen på Finn for en slikk og ingenting.Kupiliśmy kanapę na Finn za grosze.

▶ før eller siden A2

Dosłownie: przed albo później

Znaczy: kiedyś w przyszłości

Po polsku: prędzej czy później

▶ Før eller siden må du lære deg å kjøre bil på vinterføre.Prędzej czy później musisz nauczyć się jeździć po zimowych drogach.

▶ frisk som en fisk A2

Dosłownie: zdrowy jak ryba

Znaczy: całkowicie zdrowy i w formie

Po polsku: zdrowy jak ryba

▶ Etter operasjonen er bestefar frisk som en fisk igjen.Po operacji dziadek znowu jest zdrowy jak ryba.

▶ i det lange løp B1

Dosłownie: w długim biegu

Znaczy: w dłuższej perspektywie

Po polsku: na dłuższą metę

▶ Elbil er dyrere å kjøpe, men billigere i det lange løp.Samochód elektryczny jest droższy w zakupie, ale tańszy na dłuższą metę.

▶ i grevens tid B2

Dosłownie: w czasie hrabiego

Znaczy: w samą porę, w ostatniej chwili

Po polsku: w samą porę

▶ Ambulansen kom i grevens tid.Karetka przyjechała w samą porę.

▶ i hui og hast B2

Dosłownie: w świście i pośpiechu

Znaczy: w wielkim pośpiechu

Po polsku: na łeb, na szyję

▶ Vi pakket kofferten i hui og hast og løp til toget.Spakowaliśmy walizkę na łeb, na szyję i pobiegliśmy na pociąg.

▶ i ny og ne B2

Dosłownie: w nowiu i przy ubywaniu księżyca

Znaczy: czasami, nieregularnie

Po polsku: od czasu do czasu

▶ Jeg tar bussen til jobben i ny og ne, men stort sett sykler jeg.Od czasu do czasu jeżdżę do pracy autobusem, ale zwykle jeżdżę rowerem.

▶ i siste liten A2

Dosłownie: w ostatniej małej (chwili)

Znaczy: w ostatniej chwili

Po polsku: w ostatniej chwili

▶ Vi rakk ferja i siste liten.Zdążyliśmy na prom w ostatniej chwili.

▶ i strie strømmer B2

Dosłownie: w rwących strumieniach

Znaczy: w dużych ilościach, o deszczu albo o ludziach i rzeczach

Po polsku: strumieniami

▶ Regnet høljet ned i strie strømmer da vi skulle sette opp teltet.Deszcz lał strumieniami, kiedy mieliśmy rozbić namiot.

▶ jo flere kokker, dess mer søl B2

Dosłownie: im więcej kucharzy, tym więcej bałaganu

Znaczy: gdy zbyt wiele osób się wtrąca, wynik jest gorszy

Po polsku: gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść

▶ Fem personer planla bryllupet, og det ble kaos. Jo flere kokker, dess mer søl.Wesele planowało pięć osób i zrobił się chaos. Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść.

▶ kjerringa mot strømmen C1

Dosłownie: baba pod prąd

Znaczy: osoba, która zawsze robi na przekór innym

Po polsku: płynąć pod prąd

▶ Alle ville til Syden, men Nina var kjerringa mot strømmen og ferierte på Svalbard.Wszyscy chcieli jechać do ciepłych krajów, ale Nina płynęła pod prąd i spędziła urlop na Svalbardzie.

▶ like som to dråper vann A2

Dosłownie: podobni jak dwie krople wody

Znaczy: identyczni

Po polsku: jak dwie krople wody

▶ Tvillingene til naboen er like som to dråper vann.Bliźniaki sąsiada są podobne jak dwie krople wody.

▶ med hånden på hjertet B1

Dosłownie: z ręką na sercu

Znaczy: zupełnie szczerze

Po polsku: z ręką na sercu

▶ Med hånden på hjertet, jeg har aldri sett den mobilen før.Z ręką na sercu, nigdy wcześniej nie widziałem tego telefonu.

▶ med hjertet i halsen B1

Dosłownie: z sercem w gardle

Znaczy: w wielkim napięciu i strachu

Po polsku: z duszą na ramieniu

▶ Med hjertet i halsen ventet vi på svaret fra legen.Z duszą na ramieniu czekaliśmy na odpowiedź lekarza.

▶ med nød og neppe B2

Dosłownie: z biedą i ledwie

Znaczy: z wielkim trudem, ledwo

Po polsku: rzutem na taśmę

▶ Vi rakk med nød og neppe det siste toget hjem fra Lillehammer.Rzutem na taśmę zdążyliśmy na ostatni pociąg do domu z Lillehammer.

▶ mye vann har rent i havet C1

Dosłownie: dużo wody spłynęło do morza

Znaczy: minęło dużo czasu i wiele się zmieniło

Po polsku: wiele wody upłynęło

▶ Mye vann har rent i havet siden jeg kom til Norge med én koffert i 2005.Wiele wody upłynęło, odkąd przyjechałem do Norwegii z jedną walizką w 2005 roku.

▶ når det regner på presten, så drypper det på klokkeren C1

Dosłownie: gdy pada na księdza, kapie na kościelnego

Znaczy: gdy komuś się wiedzie, korzystają też ci, którzy są blisko

▶ Da kokken fikk Michelin-stjerne, fikk også bakeriet ved siden av flere kunder. Når det regner på presten, så drypper det på klokkeren.Kiedy kucharz dostał gwiazdkę Michelin, piekarnia obok też zyskała więcej klientów. Na sukcesie jednego korzystają i inni.

▶ når katten er borte, danser musene på bordet B1

Dosłownie: gdy kota nie ma, myszy tańczą na stole

Znaczy: gdy szefa nie ma, inni robią, co chcą

Po polsku: gdy kota nie ma, myszy harcują

▶ Læreren var syk i dag, og når katten er borte, danser musene på bordet.Nauczyciel był dziś chory, a gdy kota nie ma, myszy harcują.

▶ nok er nok A2

Dosłownie: dość to dość

Znaczy: to zaszło za daleko i musi się skończyć

Po polsku: dość tego

▶ Du har kommet for sent fem ganger denne måneden. Nok er nok!W tym miesiącu spóźniłeś się już pięć razy. Dość tego!

▶ øvelse gjør mester A2

Dosłownie: ćwiczenie czyni mistrza

Znaczy: dzięki ćwiczeniom staje się w czymś dobrym

Po polsku: praktyka czyni mistrza

▶ Uttalen din blir bedre for hver uke. Øvelse gjør mester!Twoja wymowa jest coraz lepsza z tygodnia na tydzień. Praktyka czyni mistrza!

▶ rett som det er B2

Dosłownie: akurat jak jest

Znaczy: co jakiś czas i niespodziewanie

Po polsku: co i rusz

▶ Rett som det er, dukker det opp en elg i hagen vår.Co i rusz w naszym ogrodzie pojawia się łoś.

▶ smør på flesk C1

Dosłownie: masło na słoninie

Znaczy: niepotrzebne powtórzenie, więcej niż trzeba

Po polsku: masło maślane

▶ Å si «gratis gave» er egentlig smør på flesk, for en gave er alltid gratis.Mówienie «darmowy prezent» to masło maślane, bo prezent zawsze jest darmowy.

▶ som lyn fra klar himmel B1

Dosłownie: jak błyskawica z czystego nieba

Znaczy: zupełnie nagle i niespodziewanie

Po polsku: jak grom z jasnego nieba

▶ Beskjeden om at fabrikken skulle legges ned, kom som lyn fra klar himmel.Wiadomość o zamknięciu fabryki spadła jak grom z jasnego nieba.

▶ stille før stormen B1

Dosłownie: cisza przed burzą

Znaczy: spokojny okres tuż przed czymś dramatycznym lub intensywnym

Po polsku: cisza przed burzą

▶ Klokka seks om morgenen er det stille før stormen på flyplassen.O szóstej rano na lotnisku panuje cisza przed burzą.

▶ sulten som en ulv A2

Dosłownie: głodny jak wilk

Znaczy: bardzo głodny

Po polsku: głodny jak wilk

▶ Etter skituren var vi sultne som ulver.Po wycieczce na nartach byliśmy głodni jak wilki.

▶ tiden leger alle sår B1

Dosłownie: czas leczy wszystkie rany

Znaczy: smutek i ból słabną z czasem

Po polsku: czas leczy rany

▶ Det gjør vondt nå, men tiden leger alle sår.Teraz boli, ale czas leczy rany.

▶ til syvende og sist B1

Dosłownie: do siódmego i ostatniego

Znaczy: biorąc wszystko pod uwagę

Po polsku: koniec końców

▶ Til syvende og sist er det du som bestemmer hvor du vil bo.Koniec końców to ty decydujesz, gdzie chcesz mieszkać.

▶ titt og ofte B2

Dosłownie: często i często

Znaczy: bardzo często, wciąż od nowa

Po polsku: raz po raz

▶ Datteren min ringer titt og ofte for å spørre om lekser.Córka raz po raz dzwoni, żeby zapytać o lekcje.

▶ ut i det blå B1

Dosłownie: w to niebieskie

Znaczy: bez celu i planu, w nieznane

Po polsku: w siną dal

▶ Vi har ingen planer i sommerferien. Vi setter oss i bilen og kjører ut i det blå.Nie mamy planów na wakacje. Wsiądziemy do samochodu i pojedziemy w siną dal.

▶ ut på tur, aldri sur A2

Dosłownie: na wycieczce, nigdy kwaśny

Znaczy: wyjście na łono natury zawsze poprawia humor

▶ Det regnet litt, men vi tok sekken og gikk til hytta. Ut på tur, aldri sur!Trochę padało, ale wzięliśmy plecaki i poszliśmy do domku. Wycieczka zawsze poprawia humor!