Norweskie jedzenie na co dzień: od brunost do taco-piątku

Brunost i matpakke

Brunost to właściwie nie ser, tylko skarmelizowana serwatka. Jest słodki, trochę jak krówka, i kroi się go w cienkie plasterki ostehøvel – nożykiem do sera, który Thor Bjørklund z Lillehammer opatentował w 1925 roku. Najpopularniejszy jest Gudbrandsdalsost; geitost z samego koziego mleka ma mocniejszy smak.

Na lunch większość je matpakke: dwie lub trzy kromki chleba z dodatkami, zawinięte w papier, z arkuszem mellomleggspapir między kromkami. Dzieci zabierają ją do szkoły, dorośli do pracy, i zwykle je się ją na zimno przy biurku około 11.30. Ciepły lunch nie jest powszechny. Obiad wiele osób je już między 16 a 17.

Popularne dodatki to brunost, makrela w pomidorach, pasztet z wątróbki i ser Norvegia. Spróbuj, zanim ocenisz – wiele osób po kilku miesiącach w Norwegii samo zaczyna robić matpakke.

Fårikål, lutefisk i taco-piątek

Fårikål wybrano narodowym daniem Norwegii, ostatnio w głosowaniu w 2014 roku. To warstwy jagnięciny lub baraniny i kapusty z całym czarnym pieprzem, gotowane przez kilka godzin i podawane z ziemniakami. To danie jesienne, a ostatni czwartek września to dzień fårikål.

Lutefisk to suszony dorsz moczony w ługu, a potem płukany w wodzie. Ma galaretowatą konsystencję i je się go w okresie świątecznym z boczkiem, puree z groszku, ziemniakami i musztardą. Wielu Norwegów też go nie lubi – spokojnie można powiedzieć «nei takk».

Prawdziwym klasykiem dnia codziennego jest jednak taco-fredag. Prawie w każdy piątek bardzo wiele rodzin je tacos: mięso mielone z mieszanką przypraw, tortille albo chrupiące muszelki, kwaśna śmietana, kukurydza, ogórek i tarty ser. To nie kuchnia meksykańska, tylko norweska. Jeśli ktoś zaprosi cię na «fredagstaco», jesteś już swój.

Gofry i bułeczki

Norweskie gofry są cienkie i miękkie, pieczone w gofrownicy w kształcie serduszek. Je się je z dżemem i kwaśną śmietaną albo z plasterkiem brunost. Gofry znajdziesz na dugnad (wspólnych pracach społecznych), w przedszkolu, w schroniskach DNT i w przerwie w wielu firmach – często w piątki.

Cynamonowe bułeczki są wszędzie, ale w Bergen skillingsbolle to osobny temat. To duży, płaski zawijas cynamonowy, często posypany cukrem. Nazwa wzięła się stąd, że kiedyś kosztował jednego skillinga, dawną monetę. Wielu mieszkańców Bergen ma wyrobione zdanie, która piekarnia robi najlepsze.

Na wschodzie kraju ludzie częściej kupują bułkę z rodzynkami albo skolebolle: słodką bułkę z kremem waniliowym w środku, lukrem i wiórkami kokosowymi na wierzchu. Jest w prawie każdej piekarni i kiosku i to dobra okazja do ćwiczenia: «En skolebolle, takk.»

Ceny, Vinmonopolet i porady zakupowe

Jedzenie w Norwegii jest drogie, zwłaszcza mięso, ser i alkohol. Najtańsze są dyskonty Rema 1000, Kiwi i Extra; Meny i Joker są droższe. Wiele sklepów ma aplikacje z rabatami, a produkty z kończącą się datą często sprzedaje się taniej pod koniec dnia. W niedziele większość sklepów jest zamknięta, poza małymi sklepikami.

Piwo do 4,7 procent alkoholu kupisz w supermarkecie, ale tylko do 20 w dni powszednie i do 18 w soboty – w niedziele wcale. Wino i mocne alkohole sprzedaje wyłącznie Vinmonopolet, państwowa sieć sklepów. Granica wieku to 18 lat dla napojów poniżej 22 procent i 20 lat dla wódek, a dokument często trzeba pokazać.

W restauracji obsługa jest wliczona w cenę i napiwek nie jest oczekiwany, choć wielu zaokrągla rachunek. Woda z kranu jest darmowa, a płaci się zwykle przy stoliku kartą albo przez Vipps.