Święta w Norwegii: 17 maja, Boże Narodzenie, Wielkanoc i noc świętojańska

17 maja – Dzień Konstytucji

17 maja 1814 roku w Eidsvoll podpisano konstytucję. Dziś ten dzień to nie defilada wojskowa, tylko święto dzieci. Każda szkoła maszeruje w barnetog (pochodzie dzieci) z flagami, orkiestrami i transparentami, a w Oslo rodzina królewska macha z balkonu pałacu do pochodu idącego ulicą Karl Johans gate.

Wielu dorosłych zakłada bunad, tradycyjny strój z rodzinnych stron. Bunad może kosztować ponad 30 000 koron i często przechodzi z pokolenia na pokolenie. Jeśli go nie masz, elegancki garnitur albo sukienka są zupełnie w porządku. Rano wiele rodzin je śniadanie z przyjaciółmi, a reszta dnia to parówki, lody i napoje gazowane – dzieci często mogą zjeść tyle lodów, ile chcą.

Każdemu, kogo spotkasz, mówisz «Gratulerer med dagen!», a gdy przechodzi pochód, wołasz «Hipp hipp hurra!». Nastolatki w czerwonych lub niebieskich kombinezonach to russ – maturzyści, którzy świętują już od kilku tygodni.

Boże Narodzenie – od julebord do Wigilii

Święta zaczynają się długo przed grudniem. Od połowy listopada firmy organizują julebord, świąteczną kolację z dużą ilością jedzenia, przemówieniami i często alkoholem. To jedna z niewielu okazji, kiedy Norwegowie naprawdę luzują się w towarzystwie kolegów z pracy.

Najważniejszy dzień to Wigilia, 24 grudnia. Sklepy zamykają się wcześnie, o 17 dzwony kościelne «wdzwaniają» święta, a potem rodzina siada do kolacji. Na wschodzie kraju najczęściej je się ribbe – pieczony boczek wieprzowy z chrupiącą skórką. Na zachodzie wielu je pinnekjøtt, soloną i suszoną jagnięcinę gotowaną na parze nad brzozowymi patykami. Po jedzeniu przychodzi czas na prezenty, często rozdawane przez «nisse» z rodziny.

Nisse to mała brodata postać w czerwonej czapce. Wiele osób zostawia mu w stodole miskę kaszy ryżowej. Tę kaszę je się też na obiad z ukrytym migdałem – kto go znajdzie, wygrywa marcepanową świnkę. W domach piecze się «sju slag», siedem rodzajów ciasteczek. Przed świętami mówisz «God jul!», a w romjula, czyli między świętami a Nowym Rokiem, «Godt nyttår!».

Wielkanoc – domek, Kvikk Lunsj i kryminały

Dla wielu Norwegów Wielkanoc oznacza przede wszystkim wolne. Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Poniedziałek Wielkanocny to dni ustawowo wolne, a wiele osób bierze urlop na cały tydzień. W święta sklepy są zamknięte, więc zakupy zrób w środę – kolejki w supermarketach bywają wtedy długie.

Tradycja każe jechać w góry albo do domku i jeździć na nartach w wielkanocnym słońcu. W plecaku są pomarańcze i Kvikk Lunsj, wafel w czekoladzie, który należy niemal do każdej wycieczki narciarskiej. Na wewnętrznej stronie opakowania często są wydrukowane fjellvettreglene, zasady bezpieczeństwa w górach.

Trochę dziwnym norweskim zwyczajem jest påskekrim, wielkanocny kryminał. Zaczęło się w 1923 roku, gdy wydawcy nowej powieści kryminalnej zamieścili na pierwszej stronie Aftenposten reklamę z nagłówkiem «Bergenstoget plyndret i natt» (Pociąg do Bergen obrabowany tej nocy). Wielu czytelników uznało to za prawdziwą wiadomość. Od tamtej pory każda Wielkanoc to kryminały, seriale, a nawet krótkie historie kryminalne na kartonach mleka. Życzy się sobie «God påske!».

Noc świętojańska i inne dni wolne

Sankthansaften, wigilia świętego Jana 23 czerwca, nie jest oficjalnie dniem wolnym, ale wiele osób zbiera się nad morzem lub jeziorem, żeby rozpalić ognisko. Wieczorem prawie się nie ściemnia, a na północy Norwegii słońce w ogóle nie zachodzi. Zanim rozpalisz ogień, sprawdź przepisy gminy – w suche lata może być zakazany, a w miastach często dozwolony tylko w wyznaczonych miejscach.

Inne święta to 1 maja (święto pracy z pochodami i przemówieniami), Wniebowstąpienie i drugi dzień Zielonych Świątek. Kilka z nich wypada w maju, więc maj bywa miesiącem długich weekendów. Przydatne słowo to «inneklemt dag»: dzień roboczy wciśnięty między święto a weekend, który wielu bierze wolny.

Pamiętaj też, że Norwegowie wysyłają dziś mało kartek świątecznych, częściej SMS-a. Jeśli ktoś zaprosi cię do domu w święta, przynieś kwiaty albo mały prezent, a przy następnym spotkaniu powiedz «Takk for sist!» (dzięki za ostatnio).