Kiedy mówić i, på, a kiedy om? I tre år, på tre år, om tre år i for tre år siden wyjaśnione na przykładach, z nagraniami i quizem.
Przyimki czasu odpowiadają na pytania kiedy, jak długo i jak dawno temu. To małe słowa, ale zmieniają cały sens zdania. «Jeg har bodd her i tre år» (mieszkam tu od trzech lat) i «Jeg flytter om tre år» (przeprowadzam się za trzy lata) mówią o zupełnie różnych rzeczach.
Norweski załatwia prawie wszystko trzema krótkimi słowami. i mówi, jak długo coś trwa («i tre år»), i stoi przed miesiącami i latami («i mai», «i 2026»). på stoi przed dniami tygodnia («på mandag») i mówi, ile czasu coś zajmuje («på to timer»). om wskazuje przyszłość liczoną od teraz («om to dager») albo to, co dzieje się regularnie («om kvelden»). Gdy patrzysz wstecz, czas otaczają dwa słowa, for … siden («for to år siden»).
Polski robi wiele z tego przypadkami, bez przyimka. «Latem», «wieczorem», «rano» nie mają przyimka, a po norwesku trzeba dodać om, czyli «om sommeren», «om kvelden», «om morgenen». «Za tydzień» to «om en uke», a «tydzień temu» to «for en uke siden». Największa pułapka to zdanie «mieszkam tu od trzech lat». Polski używa czasu teraźniejszego, a norweski perfektu z i, czyli «Jeg har bodd her i tre år».
Tego potrzebujesz codziennie w Norwegii. Lekarz daje ci wizytę «om tre uker», pismo z NAV prosi o dokumenty «innen 14 dager», a przedszkole jest zamknięte przez trzy tygodnie «i juli». Jeśli pomylisz i z om, przyjdziesz tydzień za wcześnie albo tydzień za późno.
Te słowa zawsze mają i i pisze się je osobno. Tak samo i kveld (dziś wieczorem), i natt (dzisiejszej albo ostatniej nocy), i forgårs (przedwczoraj) i i overmorgen (pojutrze).
Miesiące, lata i święta mają i, np. i mai, i 2026, i jula, i påska. Dekady i stulecia mają på (på 1990-tallet), a zwykłe daty nie mają żadnego przyimka (Vi flytter 1. juli).
i sommer to to lato, które właśnie minęło albo zaraz nadejdzie. om sommeren i på sommeren to latem w ogóle, każdego lata. O najbliższym lecie mówi się też til sommeren, a vinter, vår i høst działają tak samo.
i + okres mówi, jak długo coś trwa albo trwało. Gdy trwa aż do teraz, norweski używa perfektu (Jeg har bodd her i tre år), a nie czasu teraźniejszego jak polskie «mieszkam od trzech lat».
Dni tygodnia i szczególne dni mają på, np. på mandag, på julaften, på 17. mai. på mandag to jeden konkretny poniedziałek (najbliższy albo ostatni), a på mandager i om mandagen to każdy poniedziałek.
Z przeczeniem på mówi, jak dawno coś się ostatnio zdarzyło (ikke på tre år, ikke på lenge). Bez przeczenia på mówi, ile czasu coś zajmuje (på to timer, czyli w dwie godziny).
om + okres znaczy tyle czasu naprzód, licząc od teraz. Uwaga, i to dager znaczy coś zupełnie innego, czyli przez dwa dni.
om + pora dnia mówi, co zwykle się wtedy dzieje, np. om morgenen, om ettermiddagen, om kvelden, om natta. Jeśli chodzi tylko o dzisiejszy wieczór, mówisz i kveld. Usłyszysz też på kvelden w tym samym znaczeniu co om kvelden.
for i siden otaczają okres i liczą wstecz od teraz. Potrzebne są oba słowa, a czasownik stoi w czasie przeszłym (Jeg kom for to år siden). Dawno temu to for lenge siden.
før i etter stoją przed rzeczownikiem (før møtet, etter jobb). Przed całym zdaniem mamy før oraz etter at (før jeg spiser, etter at jeg har spist).
siden + moment w czasie znaczy od tamtej chwili aż do teraz, a czasownik zwykle stoi w perfekcie. siden mówi, kiedy się zaczęło, a i mówi, jak długo trwa (siden 2020, i tre år). Polskie «od» obejmuje oba przypadki.
fra … til oznacza początek i koniec. W umowach i pismach z NAV często zobaczysz fra og med i til og med, co znaczy, że pierwszy i ostatni dzień są wliczone.
innen znaczy najpóźniej, przed terminem. Natomiast til fredag to cały czas aż do piątku. Polskie «do piątku» obejmuje oba znaczenia, a norweski je rozróżnia.
under znaczy podczas, w trakcie (under møtet, under ferien, under krigen). ved wskazuje moment, często przybliżony (ved midnatt, ved åttetiden, czyli około ósmej, ved årsskiftet). Sama godzina nie ma przyimka (klokka åtte, czyli o ósmej).
«✗ Vi ses i mandag» to kalka z «w poniedziałek». Przy dniach tygodnia mówimy «✓ Vi ses på mandag».
«✗ Jeg bor her siden tre år» to dosłowne «mieszkam tu od trzech lat». Po norwesku potrzebujesz perfektu i przyimka i, czyli «✓ Jeg har bodd her i tre år».
«✗ Han kom tre år siden» to «trzy lata temu» bez pierwszej części. Czas musi stać w środku, «✓ Han kom for tre år siden».
«✗ Jeg jobbet der gjennom tre år» brzmi nienaturalnie, bo to kalka z «przez trzy lata». Wystarczy «✓ Jeg jobbet der i tre år».
Wybierz właściwy przyimek. Od razu zobaczysz odpowiedź z nagraniem i wyjaśnieniem.
Jeg kom til Norge ___ tre år siden.
Jeg kom til Norge for tre år siden.
Przyjechałem do Norwegii trzy lata temu.
💡 Licząc wstecz od teraz, używamy for … siden z czasem w środku.
Jeg har bodd i Bergen ___ tre år.
Jeg har bodd i Bergen i tre år.
Mieszkam w Bergen od trzech lat.
💡 i + okres mówi, jak długo coś trwa, tutaj aż do teraz.
Vi flytter til Stavanger ___ to uker.
Vi flytter til Stavanger om to uker.
Za dwa tygodnie przeprowadzamy się do Stavanger.
💡 om + okres liczy naprzód od teraz. i to uker znaczyłoby, że przeprowadzka trwa dwa tygodnie.
Vi har ikke sett hverandre ___ lenge.
Vi har ikke sett hverandre på lenge.
Dawno się nie widzieliśmy.
💡 Z przeczeniem i okresem używamy på, jak w ikke på lenge.
Legekontoret er stengt ___ fredag.
Legekontoret er stengt på fredag.
Przychodnia jest zamknięta w piątek.
💡 Dni tygodnia mają på, tak jak på mandag i på søndag.
Vi skal til Lofoten ___ sommer.
Vi skal til Lofoten i sommer.
Tego lata jedziemy na Lofoty.
💡 i sommer to tego lata. om sommeren i på sommeren mają końcówkę -en i znaczą każdego lata.
Skal vi se en film ___ kveld?
Skal vi se en film i kveld?
Obejrzymy dziś wieczorem film?
💡 i kveld to dziś wieczorem, a om kvelden to co wieczór.
Butikken er åpen ___ sju til elleve.
Butikken er åpen fra sju til elleve.
Sklep jest otwarty od siódmej do dwudziestej trzeciej.
💡 fra … til pokazuje, kiedy coś się zaczyna i kończy.
Du må sende søknaden ___ 1. mars.
Du må sende søknaden innen 1. mars.
Musisz wysłać wniosek do 1 marca.
💡 innen znaczy najpóźniej, przed upływem terminu.
Vi har bodd her ___ 2019.
Vi har bodd her siden 2019.
Mieszkamy tu od 2019 roku.
💡 siden stoi przed momentem w czasie, np. rokiem. Przed okresem używamy i.
Czasowniki z przyimkami → · Przymiotniki z przyimkami → · Czasowniki z partykułą →
PL
Norsk
English
Lietuvių
Latviešu
Українська
Deutsch
Română
Español