Dokąd idziesz? Naucz się til, fra, mot, gjennom, forbi, langs, rundt, over, inn i i ut av oraz różnicy między hjem a hjemme.
Przyimki kierunku opisują ruch. Nie odpowiadają na pytanie «Gdzie jesteś?», tylko «Dokąd idziesz?» i «Skąd idziesz?». Mówią, gdzie droga się zaczyna, gdzie kończy i którędy prowadzi.
Po norwesku każdy kawałek drogi ma swoje słowo, na przykład «fra Bergen» (z Bergen), «til Oslo» (do Oslo), «gjennom tunnelen» (przez tunel) i «forbi kirka» (obok kościoła, mijając go). Kiedy wchodzisz do środka albo wychodzisz, dodajesz inn albo ut. «Hun går inn i butikken» to «wchodzi do sklepu», a «Han går ut av huset» to «wychodzi z domu».
Po polsku różnicę między miejscem a kierunkiem często robi przypadek, jak w domu i do domu, na stole i na stół. Norweski nie ma przypadków, więc pokazuje to innymi słowami. «Jeg er hjemme» znaczy «jestem w domu», a «Jeg går hjem» znaczy «idę do domu». Polskie do, na i w z biernikiem bardzo często zamieniają się w jedno til, na przykład do sklepu «til butikken», na dworzec «til stasjonen». Uważaj na przez. Przez park to «gjennom parken», ale przez ulicę to «over gata».
Te słowa przydadzą ci się, gdy pytasz o drogę, kupujesz bilet albo słuchasz komunikatów na dworcu. «Toget mot Drammen går fra spor 3» znaczy, że pociąg w kierunku Drammen odjeżdża z toru 3.
Til pokazuje cel, czyli dokąd idziesz: til Oslo, til butikken (do sklepu), til legen (do lekarza). Przy miejscach, które zwykle łączą się z på, Norwegowie często zostawiają på także przy ruchu, jak w «Jeg skal på jobb» (idę do pracy).
Fra pokazuje punkt startu, zarówno kraj czy miasto («Jeg kommer fra Polen», jestem z Polski), jak i miejsce, z którego odjeżdżasz («Bussen går fra torget», autobus odjeżdża z rynku). Fra i til często idą w parze, jak w fra Oslo til Bergen.
Mot pokazuje kierunek, niekoniecznie cel, więc «toget mot Drammen» (pociąg w kierunku Drammen) może jechać dalej. Mot znaczy też «przeciw», jak w «medisin mot hodepine» (lek na ból głowy).
Gjennom znaczy wejść z jednej strony i wyjść z drugiej, na przykład przez tunel, las albo park. Jeśli tylko przechodzisz przez ulicę, używasz over.
Forbi znaczy, że mijasz coś, nie zatrzymując się. Często słychać to przy wskazywaniu drogi, jak w «Gå forbi kirka og ta til venstre» (miń kościół i skręć w lewo).
Langs znaczy wzdłuż czegoś długiego, w tym samym kierunku, na przykład rzeki, drogi, plaży czy płotu.
Rundt znaczy dookoła czegoś albo za róg. Może też znaczyć «około», jak w rundt tjue personer (około dwudziestu osób).
Over znaczy z jednej strony na drugą, na przykład przez ulicę, przez most albo przez góry. Over może też oznaczać miejsce (lampa wisi nad stołem), ale tu chodzi o ruch.
Inn i pokazuje ruch z zewnątrz do środka. Porównaj «Han er i butikken» (jest w sklepie) i «Han går inn i butikken» (wchodzi do sklepu).
Ut av pokazuje ruch ze środka na zewnątrz. Gdy wysiadasz z autobusu, pociągu czy tramwaju, mówisz zwykle samo av, jak w «Jeg går av her» (wysiadam tutaj).
Opp pokazuje ruch w górę, na przykład po schodach, na strych albo pod górę. Kiedy już tam jesteś, mówisz oppe, jak w «Hun er oppe på loftet» (jest na górze, na strychu).
Ned pokazuje ruch w dół, na przykład po schodach, do piwnicy albo nad morze. Kiedy już tam jesteś, mówisz nede, jak w «Sykkelen står nede i kjelleren» (rower stoi na dole w piwnicy).
Krótka forma pokazuje kierunek, forma z -e miejsce. Dotyczy to par hjem/hjemme, inn/inne, ut/ute, opp/oppe i ned/nede. Wszystkie pary znajdziesz w lekcji o kierunku i miejscu.
Przez to raz gjennom, raz over. Przez park to «gjennom parken», ale przez ulicę «✗ Gå gjennom gata» «✓ Gå over gata».
Do domu i w domu to dwa różne słowa. «✗ Jeg går til hjemme» «✓ Jeg går hjem», a «✓ Jeg er hjemme».
Do lekarza to til, u lekarza to hos. «✗ Jeg går hos legen» «✓ Jeg går til legen».
Polskie przedrostki w- i wy- przechodzą w osobne słówka. Wbiec to «løpe inn i», wybiec to «løpe ut av». «✗ Katten løp i huset» «✓ Katten løp inn i huset».
Wybierz właściwy przyimek. Od razu zobaczysz odpowiedź z nagraniem i wyjaśnieniem.
Jeg skal ___ legen klokka ti.
Jeg skal til legen klokka ti.
O dziesiątej idę do lekarza.
💡 Jesteś w drodze do osoby, to jest kierunek, więc używasz til.
Hun kommer ___ Spania.
Hun kommer fra Spania.
Ona pochodzi z Hiszpanii.
💡 Fra pokazuje punkt wyjścia, także kraj, z którego pochodzisz.
Toget ___ Drammen går fra spor 3.
Toget mot Drammen går fra spor 3.
Pociąg w kierunku Drammen odjeżdża z toru 3.
💡 Mot pokazuje, w którą stronę jedzie pociąg.
Toget kjører ___ en lang tunnel.
Toget kjører gjennom en lang tunnel.
Pociąg jedzie przez długi tunel.
💡 Pociąg wjeżdża z jednej strony i wyjeżdża z drugiej, a to jest gjennom.
Gå ___ gata i gangfeltet.
Gå over gata i gangfeltet.
Przejdź przez ulicę po pasach.
💡 Przechodzisz z jednej strony ulicy na drugą, więc mówisz over.
Bussen kjørte rett ___ meg uten å stoppe.
Bussen kjørte rett forbi meg uten å stoppe.
Autobus przejechał tuż obok mnie i się nie zatrzymał.
💡 Forbi znaczy minąć coś bez zatrzymywania się.
Vi gikk en lang tur ___ elva, helt ned til sjøen.
Vi gikk en lang tur langs elva, helt ned til sjøen.
Poszliśmy na długi spacer wzdłuż rzeki, aż nad samo morze.
💡 Szliście obok rzeki w tym samym kierunku, a to jest langs.
Det regnet, så katten løp ___ huset.
Det regnet, så katten løp inn i huset.
Padało, więc kot wbiegł do domu.
💡 Kot przemieszcza się z zewnątrz do środka, więc potrzebujesz inn i.
Jeg kommer ___ klokka fem i dag.
Jeg kommer hjem klokka fem i dag.
Dziś wracam do domu o piątej.
💡 Komme to ruch, więc używasz krótkiej formy hjem.
Pizzaen er ferdig, så ta den ___ ovnen.
Pizzaen er ferdig, så ta den ut av ovnen.
Pizza jest gotowa, więc wyjmij ją z piekarnika.
💡 Pizza ma wyjść ze środka piekarnika na zewnątrz, a to jest ut av.
Czasowniki z przyimkami → · Przymiotniki z przyimkami → · Czasowniki z partykułą →
PL
Norsk
English
Lietuvių
Latviešu
Українська
Deutsch
Română
Español