Czasowniki z partykułą

Gi opp, ta imot, finne ut, stå opp. Małe słowa, które zmieniają znaczenie czasownika, z przykładami i nagraniami.

stå opp	wstawać (z łóżka) Jeg står opp klokka seks hver dag.Codziennie wstaję o szóstej. 💡 Akcent pada na «opp». «Jeg står» znaczy tylko, że stoisz, a «jeg står opp», że wstajesz z łóżka. Czasownik nie ma dopełnienia, a «ikke» stoi przed partykułą, np. «I helgen står jeg ikke opp før ni» (w weekend nie wstaję przed dziewiątą).	A1
gå ut	wyjść, wychodzić (np. do restauracji) Skal vi gå ut og spise i kveld?Wyjdziemy dziś wieczorem coś zjeść? 💡 Akcent pada na «ut». «Ut» oznacza ruch, a «ute» miejsce, więc mówimy «Barna går ut» (dzieci wychodzą na dwór), ale «Barna er ute» (dzieci są na dworze). «Gå ut» może też znaczyć wyjście do restauracji czy na miasto, jak tutaj.	A1
komme inn	wejść, wchodzić (do środka) Kom inn, det er kaldt ute!Wejdź, na dworze jest zimno! 💡 Akcent pada na «inn». «Inn» stosujemy przy ruchu, «inne» gdy ktoś już jest w środku, np. «Kom inn!» (wejdź) i «Vi sitter inne» (siedzimy w środku). «Komme inn» może też znaczyć dostać się, np. «Hun kom inn på sykepleien» (dostała się na pielęgniarstwo).	A1
komme tilbake	wrócić, wracać Når kommer du tilbake fra ferien?Kiedy wracasz z urlopu? 💡 Partykuła jest akcentowana. «Tilbake» znaczy z powrotem, tam, gdzie się było, a «bak» znaczy za czymś, np. «Sykkelen står bak huset» (rower stoi za domem). «Komme tilbake til» może też znaczyć wrócić później do tematu, np. «Jeg kommer tilbake til det» (wrócę do tego).	A1
sette seg ned	usiąść, siadać Vær så god, sett deg ned her.Proszę, usiądź tutaj. 💡 Zaimek zwrotny zmienia się z osobą i stoi między czasownikiem a partykułą, np. «Jeg setter meg ned» i «Sett deg ned!». «Ned» oznacza kierunek, «nede» miejsce, np. «Han bor nede i byen» (mieszka na dole, w mieście). Często wystarczy samo «Sett deg!».	A1
ta på seg	założyć, ubrać (coś na siebie) Ta på deg lua, det er kaldt!Załóż czapkę, jest zimno! 💡 Z rzeczownikiem można powiedzieć «Ta på deg lua» albo «Ta lua på deg». Z zaimkiem zaimek stoi przed partykułą, np. «Ta den på deg» (załóż ją). Bez «seg» «ta på» znaczy dotykać, np. «Ikke ta på maleriet!» (nie dotykaj obrazu), a «ta på seg ansvaret» to wziąć na siebie odpowiedzialność.	A1
ta av seg	zdjąć (z siebie) Ta av deg skoene i gangen, er du snill.Zdejmij buty w przedpokoju, proszę. 💡 Akcent pada na «av». Z zaimkiem mówimy «Ta dem av deg» (zdejmij je). W Norwegii prawie wszyscy zdejmują buty w domu, także w gościach. «Flyet tar av» znaczy, że samolot startuje. Nie mów «ta ut».	A1
ha på seg	mieć na sobie Hun har på seg en rød kjole i dag.Ma dziś na sobie czerwoną sukienkę. 💡 «Ha på seg» opisuje, co masz na sobie, a «ta på seg» to sama czynność zakładania. Porównaj «Hun tar på seg kjolen» (zakłada sukienkę) i «Hun har på seg kjolen» (ma na sobie sukienkę). Nie używaj «bære» w znaczeniu nosić ubranie, to znaczy nieść coś ciężkiego.	A1
ta med	wziąć ze sobą, zabrać Husk å ta med matpakke i morgen.Pamiętaj, żeby jutro zabrać drugie śniadanie. 💡 Akcent pada na «med». Często dodajemy «seg», np. «Ta med deg paraplyen» (weź ze sobą parasol). Z zaimkiem mówimy «Ta den med (deg)». «Matpakke» to kanapki, które Norwegowie zabierają do pracy, szkoły i przedszkola.	A1
bli med	pójść z (kimś), przyłączyć się Vil du bli med på kino i kveld?Pójdziesz z nami dziś do kina? 💡 Akcent pada na «med». «Bli med» nie ma dopełnienia, a to, w czym bierzesz udział, stoi po «på», np. «Kan jeg bli med på turen?» (mogę iść z wami na wycieczkę?). Krótka odpowiedź na zaproszenie to «Ja, jeg blir gjerne med!» (tak, chętnie pójdę).	A1
våkne opp	obudzić się, budzić się Babyen våknet opp klokka fire i natt.Dziecko obudziło się w nocy o czwartej. 💡 Samo «våkne» znaczy to samo, ale «våkne opp» podkreśla moment przebudzenia, a akcent pada na «opp». Gdy budzisz kogoś innego, używasz «vekke», np. «Kan du vekke meg klokka sju?» (obudzisz mnie o siódmej?).	A2
slå på	włączyć Kan du slå på TV-en? Nyhetene begynner.Możesz włączyć telewizor? Zaczynają się wiadomości. 💡 Akcent pada na «på». Z rzeczownikiem mówimy zwykle «Slå på TV-en», z zaimkiem «Slå den på» (włącz go). Przeciwieństwo to «slå av». Polskie «włączyć» podsuwa «slå inn», a to błąd.	A2
slå av	wyłączyć, zgasić Husk å slå av lyset når du går.Pamiętaj, żeby zgasić światło, kiedy wychodzisz. 💡 Akcent pada na «av». Można powiedzieć «Slå av lyset» albo «Slå lyset av», ale z zaimkiem tylko «Slå det av» (wyłącz je). Polskie «wy-» w «wyłączyć» podsuwa «slå ut», a to błąd.	A2
gi opp	poddać się, zrezygnować Ikke gi opp, du klarer det!Nie poddawaj się, dasz radę! 💡 Akcent pada na «opp». «Gi opp» może stać samo albo z dopełnieniem, np. «Hun ga opp drømmen» (porzuciła marzenie). Z zaimkiem zaimek stoi pierwszy, np. «Hun ga den aldri opp» (nigdy go nie porzuciła). Bez «opp» «gi» znaczy po prostu dawać.	A2
ta imot	przyjąć, przyjmować Takk, jeg tar gjerne imot hjelp.Dzięki, chętnie przyjmę pomoc. 💡 «Imot» piszemy łącznie i jest akcentowane. Tutaj dopełnienie stoi po partykule, nawet gdy jest zaimkiem, np. «Hun tok imot oss i døra» (przywitała nas w drzwiach). «Ta imot» można gości, paczkę, ofertę albo piłkę.	A2
finne ut	dowiedzieć się, ustalić Jeg må finne ut når bussen går.Muszę się dowiedzieć, kiedy jedzie autobus. 💡 Akcent pada na «ut». Samo «finne» to znaleźć coś zgubionego, a «finne ut» to zdobyć informację. Z zaimkiem mówimy «Jeg skal finne det ut» (dowiem się tego). «Finne ut av» to rozgryźć, np. «Jeg finner ikke ut av skjemaet» (nie mogę rozgryźć formularza).	A2
kle på seg	ubrać się Kle på deg, vi må gå om fem minutter.Ubierz się, za pięć minut wychodzimy. 💡 Akcent pada na «på», a zaimek zmienia się z osobą, np. «Jeg kler på meg» i «Kle på deg!». Można też ubierać innych, np. «Hun kler på ungen» (ubiera dziecko). Przeciwieństwo to «kle av seg», a «kle seg ut» znaczy przebrać się w kostium.	A2
skru på	włączyć, odkręcić Skru på ovnen, det er kaldt her inne.Włącz grzejnik, zimno tu. 💡 «Skru på» znaczy prawie to samo co «slå på», ale używa się go często przy grzejnikach, kranach i radiu, bo kręci się pokrętłem. Akcent pada na «på», a z zaimkiem mówimy «Skru den på» (włącz go). Przeciwieństwo to «skru av».	A2
skru av	wyłączyć, zakręcić Skru av komfyren før du går ut.Wyłącz kuchenkę, zanim wyjdziesz. 💡 Akcent pada na «av». «Skru av» mówimy o wszystkim, co się przekręca, np. «Skru av vannet» (zakręć wodę) albo «Skru det av» (wyłącz to). Może też znaczyć odkręcić, np. «skru av lokket» (odkręcić wieczko).	A2
rydde opp	posprzątać, zrobić porządek Etter festen ryddet vi opp i hele leiligheten.Po imprezie posprzątaliśmy całe mieszkanie. 💡 Akcent pada na «opp». «Rydde» może mieć dopełnienie bliższe, np. «rydde rommet» (posprzątać pokój), a «rydde opp» stoi samo albo z «i», np. «rydde opp i papirene» (uporządkować papiery). Mówi się też w przenośni, np. «Vi må rydde opp i økonomien» (musimy uporządkować finanse).	A2
vaske opp	zmywać naczynia Hvem vasker opp etter middagen i dag?Kto dziś zmywa po obiedzie? 💡 Akcent pada na «opp». «Vaske opp» oznacza tylko mycie talerzy, szklanek i garnków, a ubrania i podłogę po prostu «vasker» bez partykuły. Brudne naczynia to «oppvasken», a zmywarka to «oppvaskmaskin».	A2
fylle ut	wypełnić (formularz) Du må fylle ut skjemaet fra NAV.Musisz wypełnić formularz z NAV. 💡 Formularze się «fyller ut», z akcentem na «ut». Z zaimkiem mówimy «Fyll det ut og send det inn» (wypełnij go i wyślij). «Fylle opp» to napełnić coś, np. szklankę, a «fylle inn» to wpisać słowo w lukę, nie cały formularz.	A2
logge inn	zalogować się Logg inn med BankID for å se søknaden.Zaloguj się przez BankID, żeby zobaczyć wniosek. 💡 «Logge inn» i «logge på» znaczą to samo i oba spotkasz na stronach NAV, urzędu skarbowego i banku. Można też powiedzieć «logge seg inn», np. «Jeg logget meg inn i går» (zalogowałem się wczoraj). Przeciwieństwo to «logge ut» albo «logge av».	A2
logge ut	wylogować się Husk å logge ut når du er ferdig.Pamiętaj, żeby się wylogować, kiedy skończysz. 💡 Akcent pada na «ut». Z zaimkiem zwrotnym mówimy «Logg deg ut», a «ute» tu nie pasuje, bo oznacza miejsce. Na wspólnym komputerze, np. w bibliotece, warto się wylogować.	A2
ringe tilbake	oddzwonić Legen ringer deg tilbake i morgen.Lekarz oddzwoni do ciebie jutro. 💡 Zaimek stoi między czasownikiem a partykułą, np. «Jeg ringer deg tilbake», a nie «ringer tilbake deg». Akcent pada na «tilbake». «Ringe igjen» znaczy zadzwonić jeszcze raz.	A2
sette på	włączyć, nastawić (muzykę, czajnik) Kan du sette på litt rolig musikk?Możesz włączyć jakąś spokojną muzykę? 💡 Akcent pada na «på». «Sette på» można muzykę, film, pralkę albo kawę, np. «Jeg setter på kaffe» (nastawię kawę). Z zaimkiem mówimy «Sett den på» (włącz to). Bez partykuły «sette» znaczy po prostu postawić.	A2
skrive ned	zapisać, zanotować Skriv ned telefonnummeret mitt.Zapisz mój numer telefonu. 💡 Akcent pada na «ned». «Skrive opp» znaczy to samo, np. «Skriv opp nummeret» (zapisz numer). Z zaimkiem mówimy «Skriv det ned» (zapisz to). «Skrive under» to coś innego, znaczy podpisać.	A2
gå av	wysiąść Jeg går av bussen på neste holdeplass.Wysiadam z autobusu na następnym przystanku. 💡 Akcent pada na «av». Z autobusu i pociągu «går av», a do nich «går på», choć wcale nie chodzi o chodzenie. «Gå av» może też znaczyć odejść ze stanowiska, np. «Han går av med pensjon i mai» (w maju przechodzi na emeryturę). Polskie «wysiąść» podsuwa «gå ut», a to błąd.	A2
sjekke inn	zameldować się, odprawić się Vi må sjekke inn to timer før avgang.Musimy się odprawić dwie godziny przed odlotem. 💡 Akcent pada na «inn». Odprawiamy się na lotnisku i meldujemy w hotelu, np. «sjekke inn på et hotell». Przy wyjeździe mówimy «sjekke ut». Samo «sjekke» to sprawdzić.	A2
sjekke ut	wymeldować się Vi sjekker ut av hotellet klokka elleve.Wymeldowujemy się z hotelu o jedenastej. 💡 Akcent pada na «ut», a miejsce stoi po «av», np. «sjekke ut av hotellet». W mowie potocznej «sjekke ut» znaczy też obejrzeć coś, np. «Sjekk ut den nye kafeen!» (zobacz nową kawiarnię).	A2
gå ned	spaść, spadać Prisen på strøm har gått ned i høst.Cena prądu spadła tej jesieni. 💡 Akcent pada na «ned». «Gå ned» może znaczyć zejść po schodach albo spadek czegoś, a «gå ned i vekt» to schudnąć. Przeciwieństwo to «gå opp», np. «Sola går opp» (słońce wschodzi) i «Prisene går opp» (ceny rosną).	A2
flytte inn	wprowadzić się Vi flytter inn i den nye leiligheten i mai.Wprowadzamy się do nowego mieszkania w maju. 💡 Akcent pada na «inn», a miejsce stoi po «i», np. «flytte inn i et hus» (wprowadzić się do domu). Przeciwieństwo to «flytte ut av». Gdy zmieniasz miasto albo kraj, mówisz po prostu «flytte til», np. «Vi flyttet til Norge for tre år siden» (przeprowadziliśmy się do Norwegii trzy lata temu).	A2
vokse opp	dorastać, wychować się Jeg vokste opp i Kraków.Dorastałem w Krakowie. 💡 Akcent pada na «opp». Samo «vokse» to rosnąć, np. «Barna vokser så fort» (dzieci tak szybko rosną), a «vokse opp» dotyczy dzieciństwa i miejsca, w którym dorastałeś.	A2
kjenne igjen	rozpoznać, poznać Jeg kjente deg nesten ikke igjen!Prawie cię nie poznałem! 💡 Akcent pada na «igjen». Zaimek stoi przed «igjen», a «ikke» po zaimku, np. «Jeg kjente henne ikke igjen» (nie poznałem jej). Samo «kjenne» to znać kogoś albo czuć.	A2
slappe av	odpocząć, zrelaksować się I helgen vil jeg bare slappe av hjemme.W weekend chcę po prostu odpocząć w domu. 💡 Akcent pada na «av», a czasownik nigdy nie ma dopełnienia. Można powiedzieć «slappe av med en bok» (odpocząć przy książce) albo krótko «Slapp av!», co znaczy też «spokojnie». «Koble av» znaczy prawie to samo.	A2
spise opp	zjeść wszystko, dojeść Spis opp maten din før du går ut.Zjedz wszystko, zanim wyjdziesz. 💡 «Opp» jest akcentowane i pokazuje, że coś zostaje zakończone do końca. Tak samo w «drikke opp» (wypić do dna) i «bruke opp» (zużyć). Z zaimkiem mówimy «Spis den opp» (zjedz to do końca).	A2
låse opp	otworzyć (kluczem), odblokować Kan du låse opp døra for meg?Możesz mi otworzyć drzwi? 💡 Akcent pada na «opp». Przeciwieństwo to samo «låse», bez partykuły, np. «Husk å låse døra» (pamiętaj, żeby zamknąć drzwi na klucz). Odblokowujemy też telefon, np. «låse opp telefonen med fingeravtrykk». Z zaimkiem mówimy «Lås den opp».	A2
prøve på	przymierzyć Kan jeg prøve på denne jakka?Mogę przymierzyć tę kurtkę? 💡 Akcent pada na «på». Dopełnienie może też stać przed partykułą, np. «Du må prøve skoene på før du kjøper dem» (przymierz buty, zanim je kupisz), a zaimek zawsze tam stoi, np. «Prøv den på!» (przymierz ją). Samo «prøve» to próbować.	A2
komme fram	dotrzeć, dojechać (na miejsce) Send meg en melding når du kommer fram.Wyślij mi wiadomość, kiedy dojedziesz. 💡 Poprawne są oba warianty, «fram» i «frem», a partykuła jest akcentowana. «Komme fram til» to dotrzeć do miejsca albo wyniku, np. «Vi kom fram til en løsning» (doszliśmy do rozwiązania). Nie myl z «foran», które znaczy przed czymś.	A2
se ut	wyglądać Du ser trøtt ut i dag.Wyglądasz dziś na zmęczonego. 💡 Przymiotnik stoi między czasownikiem a «ut», np. «Du ser sliten ut» (wyglądasz na wykończonego), a akcent pada na «ut». Z rzeczownikiem używamy «se ut som», np. «Han ser ut som faren sin» (wygląda jak ojciec). W «se ut av vinduet» (wyglądać przez okno) «ut» ma zwykłe znaczenie.	A2
legge seg ned	położyć się Hunden la seg ned foran peisen.Pies położył się przed kominkiem. 💡 Samo «legge seg» często znaczy iść spać, np. «Jeg legger meg klokka elleve» (kładę się spać o jedenastej). «Legge seg ned» to położyć się tam, gdzie jesteś, np. na kanapie albo na ziemi, z akcentem na «ned». Zaimek zmienia się z osobą, np. «Legg deg ned!».	A2
skru opp	podgłośnić, podkręcić Kan du skru opp lyden litt?Możesz trochę podgłośnić? 💡 «Skru opp» to zwiększyć głośność, ogrzewanie albo światło, a «skru på» to coś włączyć. Akcent pada na «opp», a z zaimkiem mówimy «Skru den opp» (podkręć to). Przeciwieństwo to «skru ned».	B1
skru ned	ściszyć, przykręcić Skru ned musikken, babyen sover.Ścisz muzykę, dziecko śpi. 💡 Akcent pada na «ned», a z zaimkiem mówimy «Skru den ned» (ścisz to). «Skru ned» dotyczy też ogrzewania, np. «Skru ned ovnen om natta» (przykręć grzejnik na noc). Jeśli chcesz zupełnej ciszy, mówisz «skru av».	B1
ta opp	poruszyć (temat), podjąć (sprawę) Vi tar opp saken på neste møte.Poruszymy tę sprawę na następnym zebraniu. 💡 «Ta opp» ma wiele znaczeń, a akcent zawsze pada na «opp». Można poruszyć sprawę, podnieść coś z podłogi, nagrać film albo zaciągnąć kredyt, wszystko z «ta opp». Z zaimkiem mówimy «Vi tar det opp neste gang» (poruszymy to następnym razem).	B1
ta ut	wypłacić, wyjąć Jeg må ta ut penger i minibanken.Muszę wypłacić pieniądze z bankomatu. 💡 Akcent pada na «ut». «Ta ut» można pieniądze, urlop i urlop rodzicielski, np. «Han tar ut pappapermisjon i vår» (wiosną bierze urlop ojcowski). Z zaimkiem mówimy «ta dem ut». Przeciwieństwo wypłaty to «sette inn» (wpłacić).	B1
dukke opp	pojawić się, zjawić się Han dukket opp en time for sent.Zjawił się godzinę za późno. 💡 Akcent pada na «opp». «Dukke opp» mówimy o ludziach i rzeczach, które pojawiają się nagle albo niespodziewanie, np. «Det har dukket opp et problem» (pojawił się problem). Czasownik nie ma dopełnienia.	B1
si opp	złożyć wypowiedzenie, zwolnić się; wypowiedzieć (umowę) Hun sa opp jobben sin i juni.W czerwcu złożyła wypowiedzenie. 💡 Akcent pada na «opp». Można wypowiedzieć pracę, mieszkanie albo abonament, a z zaimkiem mówimy «si den opp». Gdy robi to pracodawca, mówimy «bli sagt opp» (zostać zwolnionym), np. «Han ble sagt opp i fjor» (w zeszłym roku go zwolniono).	B1
legge merke til	zauważyć La du merke til det nye skiltet?Zauważyłeś nowy znak? 💡 To stałe wyrażenie, a «merke» zawsze stoi między czasownikiem a «til», np. «Jeg la merke til at hun var stille» (zauważyłem, że była cicha). Z zaimkiem mówimy «Jeg la ikke merke til det» (nie zauważyłem tego). Krótsza wersja to «merke», np. «Merket du noe?» (zauważyłeś coś?).	B1
se etter	pilnować, przypilnować; szukać Kan du se etter barna en times tid?Możesz przypilnować dzieci przez godzinę? 💡 «Se etter» ma dwa znaczenia. Jedno to pilnować, jak tutaj, a drugie to szukać, np. «Jeg ser etter nøklene mine» (szukam kluczy). Akcent pada na «etter». Nie mów «se for».	B1
se fram til	nie móc się doczekać, cieszyć się na Jeg ser fram til sommerferien.Nie mogę się doczekać wakacji. 💡 Poprawne są «fram» i «frem», a partykuła jest akcentowana. Po «til» stoi rzeczownik albo «å» z czasownikiem, np. «Jeg ser fram til å møte deg» (cieszę się na spotkanie z tobą). W mailach wielu pisze «Ser fram til å høre fra deg» (czekam na odpowiedź).	B1
finne på	robić (dla rozrywki), wymyślić Hva skal vi finne på i helgen?Co będziemy robić w weekend? 💡 Akcent pada na «på». «Finne på» znaczy robić coś dla przyjemności albo wpaść na pomysł, np. «Ungene fant på et nytt spill» (dzieci wymyśliły nową grę). Może też brzmieć negatywnie, np. «Hva har du funnet på nå?» (co ty znowu wymyśliłeś?).	B1
finne opp	wynaleźć Hvem fant opp telefonen?Kto wynalazł telefon? 💡 Akcent pada na «opp». «Finne opp» to stworzyć coś zupełnie nowego, stąd słowo «oppfinnelse» (wynalazek). Nie myl z «finne ut» (dowiedzieć się) i «finne på» (wymyślić).	B1
holde opp	przestać Når holder det opp å regne?Kiedy przestanie padać? 💡 Akcent pada na «opp». «Holde opp» znaczy to samo co «slutte» (przestać), a przed rzeczownikiem używamy «med», np. «Hold opp med det der!» (przestań!). Bez partykuły «holde» znaczy trzymać coś w ręce.	B1
komme an på	zależeć od Det kommer an på været i morgen.To zależy od jutrzejszej pogody. 💡 «Komme an på» prawie zawsze ma podmiot «det», np. «Det kommer an på deg» (to zależy od ciebie). Akcent pada na «an». «Det avhenger av» znaczy to samo, ale brzmi bardziej oficjalnie.	B1
komme på	przypomnieć sobie, wpaść na (pomysł) Jeg kommer ikke på navnet hans.Nie mogę sobie przypomnieć jego imienia. 💡 Tutaj «på» to akcentowana partykuła, a nie zwykły przyimek. Porównaj «Jeg kom på en god idé» (wpadłem na dobry pomysł) i «Jeg kom på jobb klokka åtte» (przyszedłem do pracy o ósmej, przyimek miejsca). Z zaimkiem mówimy «Jeg kommer ikke på det» (nie mogę sobie tego przypomnieć).	B1
ta igjen	dogonić Gå i forveien, jeg tar dere igjen.Idźcie przodem, dogonię was. 💡 Akcent pada na «igjen», a zaimek stoi przed partykułą, np. «Jeg tar deg igjen» (dogonię cię). «Ta igjen» może też znaczyć nadrobić, np. «Jeg må ta igjen det jeg har gått glipp av på kurset» (muszę nadrobić to, co mnie ominęło na kursie).	B1
ta over	przejąć Datteren tok over gården etter faren.Córka przejęła gospodarstwo po ojcu. 💡 Akcent pada na «over». Z zaimkiem mówimy «Hun tok den over» (przejęła ją). Przejmujemy gospodarstwa, sklepy, odpowiedzialność i dyżury, np. «Kan du ta over vakta mi på lørdag?» (przejmiesz moją zmianę w sobotę?).	B1
gi bort	oddać, podarować Vi gir bort babyklærne til naboen.Oddajemy ubranka dla dziecka sąsiadowi. 💡 Akcent pada na «bort». «Gi bort» to oddać coś za darmo, często coś, czego już nie potrzebujesz, a «gi vekk» znaczy to samo. Z zaimkiem mówimy «Vi gir dem bort» (oddajemy je). Na Finn.no możesz szukać ogłoszeń «Gis bort» (oddam za darmo).	B1
gi ut	wydać, opublikować Forlaget gir ut boka i mars.Wydawnictwo wydaje książkę w marcu. 💡 Akcent pada na «ut». Wydajemy książki, płyty i gazety, a sama książka «kommer ut» (ukazuje się). «Gi seg ut for» to podawać się za kogoś, np. «Han ga seg ut for å være politi» (podawał się za policjanta).	B1
kaste bort	marnować, tracić (czas, pieniądze) Ikke kast bort tida di på det.Nie trać na to czasu. 💡 Akcent pada na «bort». Marnujemy czas, pieniądze i jedzenie. Samo «kaste» to wyrzucić coś do śmieci, np. «Kast den gamle maten» (wyrzuć stare jedzenie). Z zaimkiem mówimy «Ikke kast den bort» (nie marnuj tego).	B1
kaste ut	wyrzucić, eksmitować Utleieren kastet dem ut etter tre måneder.Wynajmujący wyrzucił ich po trzech miesiącach. 💡 Tu widać zasadę dla zaimków. Z rzeczownikiem mówimy «kaste ut leietakeren» (wyrzucić najemcę), ale z zaimkiem «kaste dem ut» (wyrzucić ich). Akcent pada na «ut». «Kaste ut» mówi się też o rzeczach, np. «Vi kastet ut den gamle sofaen» (wyrzuciliśmy starą kanapę).	B1
kaste opp	wymiotować Barnet kastet opp hele natta.Dziecko wymiotowało całą noc. 💡 Partykuła tworzy zupełnie nowe słowo, bo «kaste opp» znaczy wymiotować. Gdy rzucasz piłkę w górę, mówisz raczej «kaste ballen opp i lufta». Akcent pada na «opp». Przy grypie żołądkowej FHI zaleca, by dziecko zostało w domu, aż minie 48 godzin od ostatnich wymiotów.	B1
melde seg på	zapisać się (na) Jeg har meldt meg på et norskkurs.Zapisałem się na kurs norweskiego. 💡 Zaimek zmienia się z osobą, np. «Jeg melder meg på» i «Har du meldt deg på?», a akcent pada na «på». Na kursy, wycieczki i konkursy zapisujemy się z «på», ale do organizacji z «inn i», np. «melde seg inn i fagforeningen» (zapisać się do związku zawodowego). Przeciwieństwo to «melde seg av».	B1
melde seg av	wypisać się (z), zrezygnować (z) Hun meldte seg av kurset etter to uker.Wypisała się z kursu po dwóch tygodniach. 💡 «Melde seg av» to przeciwieństwo «melde seg på» i dotyczy kursów, wycieczek i wydarzeń, z akcentem na «av». Z organizacji «melder vi oss ut», np. «Han meldte seg ut av klubben» (wystąpił z klubu). Na stronach przycisk nazywa się często «Avmelding».	B1
betale tilbake	oddać (pieniądze), spłacić Jeg betaler deg tilbake på fredag.Oddam ci w piątek. 💡 Osoba stoi między czasownikiem a partykułą, np. «Jeg betaler deg tilbake» (oddam ci). To, co spłacasz, może stać po partykule, np. «betale tilbake lånet» (spłacić kredyt), a akcent pada na «tilbake». Kredyt studencki z Lånekassen też trzeba spłacić.	B1
levere inn	złożyć, oddać (dokument) Du må levere inn søknaden før 1. mars.Musisz złożyć wniosek przed 1 marca. 💡 Akcent pada na «inn». Składamy wnioski, prace domowe, klucze i formularze, a z zaimkiem mówimy «Lever den inn» (oddaj go). Samo «levere» często znaczy dostarczać towar, np. «Posten leverer pakken i morgen» (poczta dostarczy paczkę jutro).	B1
skrive ut	wydrukować; wypisać (receptę, ze szpitala) Kan du skrive ut billetten for meg?Możesz mi wydrukować bilet? 💡 «Skrive ut» ma trzy częste znaczenia. Drukujemy dokument, lekarz wypisuje lek, a pacjenta wypisują ze szpitala, wszystko z «skrive ut». Akcent pada na «ut», a z zaimkiem mówimy «Skriv den ut» (wydrukuj go).	B1
slå opp	sprawdzić (w słowniku) Slå opp ordet i ordboka.Sprawdź to słowo w słowniku. 💡 Akcent pada na «opp», a z zaimkiem mówimy «Slå det opp» (sprawdź to). «Slå opp» znaczy też zerwać z kimś, np. «Hun slo opp med kjæresten» (zerwała z chłopakiem). Na ordbokene.no możesz sprawdzić każde słowo z tej listy.	B1
legge ved	załączyć, dołączyć Husk å legge ved CV-en din.Pamiętaj, żeby załączyć CV. 💡 Akcent pada na «ved». To, co załączasz, to «vedlegg» (załącznik), w mailach i w listach, a z zaimkiem mówimy «Legg den ved» (załącz go). W podaniach o pracę często pisze się «Vedlagt følger CV og attester» (w załączeniu CV i referencje).	B1
legge på seg	przytyć Jeg har lagt på meg fem kilo i høst.Tej jesieni przytyłem pięć kilo. 💡 Zaimek zmienia się z osobą, np. «Hun har lagt på seg» (przytyła), a akcent pada na «på». Przeciwieństwo to «gå ned i vekt» (schudnąć). Bez «seg» «legge på» może znaczyć podnieść cenę, np. «Butikken har lagt på prisene» (sklep podniósł ceny).	B1
legge ut	wrzucić, opublikować (w sieci) Hun la ut bilder fra turen på Instagram.Wrzuciła zdjęcia z wycieczki na Instagram. 💡 Akcent pada na «ut». «Legge ut» znaczy udostępnić coś, np. zdjęcia w sieci albo mieszkanie na sprzedaż, np. «De la ut huset for salg» (wystawili dom na sprzedaż). Może też znaczyć zapłacić za kogoś na razie, np. «Jeg la ut for billettene» (zapłaciłem za was za bilety).	B1
reise bort	wyjechać Vi reiser bort i påsken.Wyjeżdżamy na Wielkanoc. 💡 «Bort» oznacza kierunek, a «borte» to, że cię nie ma, np. «Vi er borte i påsken» (nie ma nas w Wielkanoc). Akcent pada na «bort». Wielu Norwegów wyjeżdża na Wielkanoc, często do domku w górach.	B1
få til	dać radę, udać się (zrobić coś) Jeg har øvd lenge, men jeg får ikke til uttalen.Długo ćwiczyłem, ale wymowa dalej mi nie wychodzi. 💡 Akcent pada na «til». Z zaimkiem zaimek stoi przed partykułą, np. «Jeg får det ikke til» (nie wychodzi mi to). «Få til» może też znaczyć zorganizować coś, np. «Vi fikk til et møte på fredag» (udało się nam umówić spotkanie na piątek).	B1
få med seg	załapać, zrozumieć; zabrać Fikk du med deg hva læreren sa?Załapałeś, co powiedział nauczyciel? 💡 Zaimek zmienia się z osobą, np. «Jeg fikk ikke med meg navnet» (nie załapałem imienia), a akcent pada na «med». «Få med seg» może też znaczyć zdążyć na coś, np. «Vi fikk med oss slutten av konserten» (zdążyliśmy na koniec koncertu), albo zabrać coś ze sobą.	B1
stå på	nie poddawać się, dawać z siebie wszystko; być włączonym Stå på, du er nesten ferdig!Nie poddawaj się, prawie skończyłeś! 💡 Akcent pada na «på». «Stå på» znaczy ciężko pracować i się nie poddawać, to też częsty okrzyk kibiców. O urządzeniach znaczy, że są włączone, np. «TV-en står på hele dagen» (telewizor jest włączony cały dzień).	B1
tenke seg om	zastanowić się, przemyśleć Tenk deg om før du skriver under.Zastanów się, zanim podpiszesz. 💡 Akcent pada na «om», a zaimek zmienia się z osobą, np. «Jeg må tenke meg om» (muszę się zastanowić). Z dopełnieniem używamy raczej «tenke over», np. «Jeg skal tenke over tilbudet» (przemyślę ofertę). «Tenke på» znaczy myśleć o czymś.	B1
glemme igjen	zostawić, zapomnieć (gdzieś) Jeg glemte igjen lua på bussen.Zostawiłem czapkę w autobusie. 💡 «Glemme igjen» znaczy zostawić coś gdzieś przez zapomnienie, z akcentem na «igjen». Samo «glemme» to nie pamiętać, np. «Jeg glemte navnet hans» (zapomniałem jego imienia). Rzeczy zostawione w autobusie często trafiają do biura rzeczy znalezionych («hittegods»).	B1
stikke innom	wpaść, zajrzeć (do) Jeg stikker innom butikken på vei hjem.Wpadnę do sklepu w drodze do domu. 💡 Akcent pada na «innom», a miejsce stoi zaraz po partykule, bez przyimka, np. «stikke innom naboen» (wpaść do sąsiada). Samo «stikke» to ukłuć, a «stikke av» to uciec.	B1
pusse opp	wyremontować, odnowić Vi skal pusse opp badet i sommer.Tego lata będziemy remontować łazienkę. 💡 Akcent pada na «opp». Samo «pusse» to czyścić albo polerować, np. «pusse tennene» (myć zęby), a «pusse opp» to odnowić pokój albo dom. Z zaimkiem mówimy «Vi pusset det opp i fjor» (wyremontowaliśmy go w zeszłym roku).	B1
høre etter	słuchać uważnie Hør etter nå, dette er viktig!Słuchaj uważnie, to ważne! 💡 Akcent pada na «etter». «Høre etter» to słuchać uważnie i przyswajać, co ktoś mówi, a «høre på» to słuchać kogoś lub czegoś, np. «høre på musikk» (słuchać muzyki). «Høre etter om» to sprawdzić, czy, np. «Jeg skal høre etter om det er ledig» (sprawdzę, czy jest wolne).	B1
lukke opp	otworzyć (drzwi) Kan du lukke opp døra? Jeg har ikke nøkkel.Możesz otworzyć drzwi? Nie mam klucza. 💡 Tu wielu się myli, bo «lukke» znaczy zamknąć, a «lukke opp» otworzyć. Zamknąć drzwi to «lukke igjen» albo samo «lukke», np. «Husk å lukke igjen porten» (pamiętaj, żeby zamknąć furtkę). Partykuła jest akcentowana.	B1
kjøre opp	zdawać egzamin na prawo jazdy Jeg strøk første gang jeg kjørte opp.Za pierwszym razem oblałem egzamin na prawo jazdy. 💡 Akcent pada na «opp». «Kjøre opp» to zdawać praktyczny egzamin na prawo jazdy w Statens vegvesen, a sam egzamin nazywa się «oppkjøring». Samo «kjøre» to po prostu jechać samochodem.	B1
kle seg ut	przebrać się Barna kler seg ut til karnevalet i barnehagen.Dzieci przebierają się na bal karnawałowy w przedszkolu. 💡 Zaimek stoi między czasownikiem a partykułą, np. «Jeg kler meg ut som pirat» (przebieram się za pirata), a akcent pada na «ut». Nie myl z «kle av seg» (rozebrać się) ani «kle seg om» (przebrać się w inne ubranie).	B1
stille opp	pomóc, stanąć na wysokości zadania; wziąć udział Vennene mine stilte opp da jeg flyttet.Przyjaciele pomogli mi przy przeprowadzce. 💡 Akcent pada na «opp». «Stille opp» to być obok i pomóc, np. «Hun stiller alltid opp for andre» (zawsze pomaga innym), albo wziąć w czymś udział, np. «stille opp til et intervju» (zgodzić się na wywiad). Może też znaczyć ustawić rzeczy w rzędzie.	B1
holde ut	wytrzymać, znieść Jeg holder ikke ut denne støyen lenger.Nie wytrzymuję już tego hałasu. 💡 Akcent pada na «ut». Z zaimkiem zaimek stoi przed partykułą, np. «Jeg holder det ikke ut» (nie wytrzymuję tego). «Holde ut» może też stać bez dopełnienia, np. «Hold ut, det er bare en uke igjen!» (wytrzymaj, został tylko tydzień!).	B2
legge ned	zamknąć, zlikwidować Kommunen vil legge ned skolen i bygda.Gmina chce zamknąć szkołę we wsi. 💡 Akcent pada na «ned». «Legge ned» to zamknąć coś na stałe, np. szkołę, fabrykę albo pocztę. «Legge ned arbeidet» znaczy strajkować, a z zaimkiem mówimy «De la den ned i fjor» (zamknęli ją w zeszłym roku).	B2
legge fram	przedstawić, przedłożyć Forskerne la fram en ny rapport i går.Naukowcy przedstawili wczoraj nowy raport. 💡 Akcent pada na «fram», a «frem» jest równie poprawne. To wyrażenie często pada w wiadomościach, np. «Regjeringen la fram statsbudsjettet» (rząd przedstawił budżet). Nie myl «fram» z «foran» (przed), a z zaimkiem mówimy «De la den fram».	B2
ta seg sammen	wziąć się w garść Nå må du ta deg sammen!Musisz się teraz wziąć w garść! 💡 Zaimek zmienia się z osobą i stoi przed «sammen», np. «Jeg tok meg sammen og ringte» (wziąłem się w garść i zadzwoniłem). Akcent pada na «sammen». Powiedziane do kogoś może brzmieć ostro.	B2
gi fra seg	oddać, zwrócić Du må gi fra deg nøklene når du flytter.Musisz oddać klucze, kiedy się wyprowadzisz. 💡 Tutaj partykuła «fra» stoi przed zaimkiem, np. «Han ga fra seg passet» (oddał paszport), a akcent pada na «fra». Zaimek zmienia się z osobą, np. «Jeg ga fra meg nøklene». «Ikke gi fra seg en lyd» znaczy nie wydać z siebie dźwięku.	B2
slå seg ned	osiedlić się, zamieszkać Familien slo seg ned i Tromsø.Rodzina osiedliła się w Tromsø. 💡 Akcent pada na «ned». «Slå seg ned» to przeprowadzić się gdzieś na stałe, ale też usiąść, np. «slå seg ned ved bordet» (usiąść przy stole). Zaimek zmienia się z osobą, np. «Vi slo oss ned i Bodø» (osiedliliśmy się w Bodø).	B2
slå til	skorzystać (z okazji), zdecydować się Tilbudet var så bra at jeg slo til.Oferta była tak dobra, że się zdecydowałem. 💡 Akcent pada na «til». «Slå til» to przyjąć ofertę albo skorzystać z okazji. Może też znaczyć uderzyć kogoś, np. «Han slo til meg» (uderzył mnie), a o pogodzie, że coś nagle przychodzi, np. «Det slo til med kulde» (nagle zrobiło się zimno).	B2
gå ut på	polegać na Jobben går ut på å hjelpe eldre.Praca polega na pomaganiu starszym osobom. 💡 Akcent pada na «ut», a po «på» często stoi «å» z czasownikiem. To przydatne zdanie na rozmowie o pracę, np. «Hva går stillingen ut på?» (na czym polega to stanowisko?). Samo «gå ut» to wyjść na zewnątrz albo na miasto.	B2
se ned på	patrzeć z góry na Man skal ikke se ned på andre.Nie powinno się patrzeć na innych z góry. 💡 Akcent pada na «ned», a «på» stoi przed osobą. Przeciwieństwo to «se opp til» (podziwiać), np. «Hun ser opp til storesøsteren sin» (podziwia starszą siostrę). Dosłownie «se ned» to po prostu spojrzeć w dół.	B2

Ćwicz

Wybierz właściwy przyimek. Od razu zobaczysz odpowiedź z nagraniem i wyjaśnieniem.

Vi flytter ___ i den nye leiligheten i mai.
Ta ___ deg skoene i gangen, er du snill.
Vil du bli ___ på kino i kveld?
Vi skal pusse ___ badet i sommer.
Fikk du ___ deg hva læreren sa?
Hun meldte seg ___ kurset etter to uker.
Vi reiser ___ i påsken.
Barnet kastet ___ hele natta.
Skriv ___ telefonnummeret mitt.
Hvem fant ___ telefonen?