Dlaczego to się stało i po co? På grunn av, takket være, av glede, for å i til middag wyjaśnione na przykładach, z nagraniami i quizem.
Niektóre przyimki mówią, dlaczego coś się dzieje, a inne, po co coś jest. To różnica między przyczyną («Toget er forsinket på grunn av snø», pociąg się spóźnia z powodu śniegu) a celem («Jeg går på kurs for å lære norsk», chodzę na kurs, żeby nauczyć się norweskiego).
Najczęściej przyczynę podajesz przez på grunn av («på grunn av været»). Gdy skutek jest dobry, możesz powiedzieć takket være («takket være naboen»). Uczucia i stany mają av («Hun gråt av glede», «Jeg ble trøtt av mørket»). Cel wyraża for å + bezokolicznik («for å spare penger») albo til + rzeczownik («penger til mat», «fisk til middag»).
Polskie «z» robi tu zamieszanie, bo mówisz «płakać ze szczęścia», «z powodu deszczu», «ze strachu». Po norwesku uczucia dostają av, «gråte av glede», «av frykt», a nie fra ani med. «Żeby» albo «aby» to for å, więc «oszczędzam, żeby kupić auto» to «Jeg sparer for å kjøpe bil». Uważaj też na «bo» i «z powodu», bo fordi stoi przed zdaniem, a på grunn av przed rzeczownikiem.
Przyczynę i cel spotkasz wszędzie. Ekran na dworcu mówi, że pociąg jest odwołany «på grunn av feil», na drzwiach fryzjera wisi kartka «Stengt grunnet sykdom», a na rozmowie o pracę pytają, dlaczego aplikowałeś. Odpowiadasz wtedy na przykład «for å bruke utdanningen min».
på grunn av + rzeczownik podaje przyczynę, często czegoś złego (på grunn av snø, på grunn av sykdom). Przed całym zdaniem używasz fordi (fordi det snør, bo pada śnieg).
takket være używa się, gdy przyczyna jest dobra (takket være naboen, takket være god hjelp). O czymś złym mówisz på grunn av.
grunnet i som følge av znaczą to samo co på grunn av, ale pojawiają się na tabliczkach, w pismach i wiadomościach (Stengt grunnet sykdom). W rozmowie mówisz på grunn av.
av + uczucie lub stan wyjaśnia, dlaczego ktoś tak reaguje (gråte av glede, skjelve av kulde, gjøre noe av frykt). Tu należą też av nysgjerrighet (z ciekawości) i av høflighet (z grzeczności).
Gdy coś cię męczy, szkodzi ci albo cieszy, norweski często mówi bli + przymiotnik + av (Jeg blir trøtt av mørket, Han ble syk av maten). av wskazuje to, co spowodowało ten stan.
for mówi, za co dziękujesz, chwalisz albo karzesz (takk for maten, ros for jobben, bot for å kjøre for fort). Po for stoi rzeczownik albo å + czasownik.
for å + bezokolicznik podaje cel, czyli co chcesz osiągnąć (Jeg sparer for å kjøpe bil). Jeśli druga część ma własny podmiot, używasz for at + zdanie (for at barna skal lære norsk, żeby dzieci nauczyły się norweskiego).
til mówi, do czego coś służy (fisk til middag, penger til mat, et skap til klær). W pytaniach til często ląduje na końcu (Hva skal du ha den til?, do czego ci to?).
for … skyld obejmuje to, dla kogo albo dla czego coś robisz (for barnas skyld, for din skyld, ze względu na dzieci, dla ciebie). Stałe wyrażenia to for sikkerhets skyld (na wszelki wypadek) i for moro skyld (dla zabawy).
«✗ Hun gråt fra glede» to kalka z «płakała ze szczęścia». Uczucia mają av, «✓ Hun gråt av glede».
«✗ på grunn av det regner» powstaje z «z powodu tego, że pada». Przed zdaniem stoi fordi, «✓ fordi det regner», a przed rzeczownikiem «✓ på grunn av regnet».
«✗ Jeg sparer at kjøpe bil» próbuje oddać «żeby». Cel to for å, «✓ Jeg sparer for å kjøpe bil».
«✗ Vi har fisk på middag» to kalka z «na obiad». Mówimy «✓ Vi har fisk til middag».
Wybierz właściwy przyimek. Od razu zobaczysz odpowiedź z nagraniem i wyjaśnieniem.
Fotballkampen ble avlyst ___ grunn av regnet.
Fotballkampen ble avlyst på grunn av regnet.
Mecz piłki nożnej odwołano z powodu deszczu.
💡 på grunn av to stałe wyrażenie i stoi przed rzeczownikiem.
Barna hoppet ___ glede da snøen kom.
Barna hoppet av glede da snøen kom.
Dzieci skakały z radości, kiedy spadł śnieg.
💡 Uczucia, które wyjaśniają reakcję, mają av.
Jeg tar nattbussen ___ å spare penger.
Jeg tar nattbussen for å spare penger.
Jeżdżę nocnym autobusem, żeby zaoszczędzić pieniądze.
💡 for å + bezokolicznik podaje cel, polskie «żeby».
Hun bestod norskprøven ___ god hjelp fra læreren.
Hun bestod norskprøven takket være god hjelp fra læreren.
Zdała egzamin z norweskiego dzięki dobrej pomocy nauczycielki.
💡 takket være podaje dobrą przyczynę. til tross for znaczy «mimo», a i stedet for («zamiast») tu nie pasuje.
Vi skal ha laks ___ middag i kveld.
Vi skal ha laks til middag i kveld.
Dziś wieczorem mamy łososia na kolację.
💡 til mówi, na jaki posiłek jest jedzenie, jak til middag i til frokost.
Takk ___ hjelpen i går!
Takk for hjelpen i går!
Dzięki za wczorajszą pomoc!
💡 Dziękujemy za coś, zawsze z for.
Jeg blir trøtt ___ å sitte foran skjermen hele dagen.
Jeg blir trøtt av å sitte foran skjermen hele dagen.
Siedzenie cały dzień przed ekranem mnie męczy.
💡 bli + przymiotnik + av wskazuje, co wywołuje ten stan.
Frisørsalongen er stengt ___ sykdom.
Frisørsalongen er stengt grunnet sykdom.
Salon fryzjerski jest zamknięty z powodu choroby.
💡 grunnet znaczy på grunn av i często pojawia się na tabliczkach.
Han fikk bot ___ å kjøre for fort.
Han fikk bot for å kjøre for fort.
Dostał mandat za przekroczenie prędkości.
💡 for mówi, za co jest kara albo pochwała.
Ta med ekstra votter ___ sikkerhets skyld.
Ta med ekstra votter for sikkerhets skyld.
Weź dodatkowe rękawiczki na wszelki wypadek.
💡 for sikkerhets skyld to stałe wyrażenie z for … skyld.
Czasowniki z przyimkami → · Przymiotniki z przyimkami → · Czasowniki z partykułą →
PL
Norsk
English
Lietuvių
Latviešu
Українська
Deutsch
Română
Español