Jak powiedzieć po norwesku autobusem, bez cukru, ćwicząc albo na godzinę? Sposób i środek na przykładach z życia, z nagraniami i quizem.
Przyimki sposobu odpowiadają na pytanie jak. Jak dojeżdżasz do pracy, jak płacisz, jak nauczyłeś się języka? Odpowiedzią jest często przyimek z rzeczownikiem albo przyimek z å i czasownikiem.
Najważniejsze słowo to med, używane przy narzędziach, transporcie i towarzystwie («med kort», «med buss», «med barna»). Jego przeciwieństwo to uten («kaffe uten sukker»). Gdy opisujesz metodę czasownikiem, używasz ved å («Jeg lærte norsk ved å se på TV»). Inne codzienne słowa to per («200 kroner per time»), som dla roli («Hun jobber som sykepleier») i gjennom («Jeg fikk jobben gjennom en venn»).
Polski wyraża narzędzie narzędnikiem bez przyimka, «jadę autobusem», «płacę kartą», «kroję nożem». Po norwesku potrzebny jest przyimek, «med buss», «med kort», «med kniv». Za to «z dziećmi» to też med, więc jedno norweskie słowo pokrywa i narzędnik, i «z». Polskie imiesłowy na -ąc («czytając», «ćwicząc») oddaje się konstrukcją ved å, «ved å lese».
Tych słów używasz cały czas. Przy kasie pytają, czy płacisz «med kort» czy Vippsem, na pasku wypłaty jest stawka «per time», a u lekarza rozmowa może iść «ved hjelp av tolk». A gdy ktoś zapyta, jak tak szybko nauczyłeś się norweskiego, odpowiesz z ved å.
med pokazuje, czego używasz (med kort, med kniv og gaffel), i z kim jesteś (med barna). Tam, gdzie polski ma narzędnik bez przyimka, norweski ma med.
Środki transportu mają med, zwykle bez rodzajnika (med buss, med tog, med fly). Pieszo to til fots. Często prościej użyć czasownika, np. Jeg tar bussen albo Jeg sykler.
uten to przeciwieństwo med (kaffe uten sukker). Przed czasownikiem używasz uten å (Han gikk uten å si ha det), tam gdzie polski mówi «nie żegnając się» albo «bez pożegnania».
ved hjelp av jest trochę bardziej oficjalne niż med i pasuje, gdy tłumaczysz, z jakiej pomocy korzystałeś (ved hjelp av en app, ved hjelp av tolk).
ved å + bezokolicznik opisuje metodę, czyli jak coś osiągasz (Jeg lærte norsk ved å snakke med kollegaene). Po polsku powiesz to imiesłowem, «rozmawiając z kolegami».
per służy do cen i ilości (200 kroner per time, per person) oraz do sposobu wysyłki (per post, per telefon). W mowie często słychać też i timen (100 kilometer i timen, czyli sto na godzinę).
som + zawód lub rola stoi bez rodzajnika (Hun jobber som sykepleier, Som barn bodde jeg på landet). Z rodzajnikiem som staje się porównaniem, «jak» (Han jobber som en hest, pracuje jak koń).
gjennom mówi, przez kogo albo przez co coś się stało (Jeg fikk jobben gjennom en venn, gjennom et bemanningsbyrå). Używa się go też o miejscu i czasie (gjennom tunnelen, gjennom hele livet).
på stosuje się do języków i kanałów, czyli tego, jak się porozumiewasz (på norsk, på engelsk, på nett, på telefon). Tu należy też på denne måten (w ten sposób).
Niektóre stałe wyrażenia sposobu trzeba znać w całości. med vilje to celowo, a ved en feil i ved et uhell to niechcący, przez pomyłkę. Tu należy też for hånd (ręcznie, np. skrive for hånd).
«✗ Jeg kjører buss til jobben» znaczy, że to ty prowadzisz autobus. «Jadę autobusem» to «✓ Jeg tar bussen til jobben» albo «✓ Jeg reiser med buss».
«✗ Jeg betaler kort» powstaje z «płacę kartą», bo polski narzędnik nie ma przyimka. Po norwesku «✓ Jeg betaler med kort».
«✗ Hun tjener 200 kroner på time» to kalka z «na godzinę». Mówimy «✓ 200 kroner per time» albo «✓ 200 kroner i timen».
«✗ Jeg lærte norsk med å lese» myli med z ved. Sposób z czasownikiem to «✓ Jeg lærte norsk ved å lese».
Wybierz właściwy przyimek. Od razu zobaczysz odpowiedź z nagraniem i wyjaśnieniem.
Betaler du ___ kort eller kontanter?
Betaler du med kort eller kontanter?
Płacisz kartą czy gotówką?
💡 med pokazuje, czego używasz, tutaj sposób płatności.
Jeg lærte å sykle ___ å øve hver dag.
Jeg lærte å sykle ved å øve hver dag.
Nauczyłem się jeździć na rowerze, ćwicząc codziennie.
💡 ved å + bezokolicznik mówi, w jaki sposób coś ci się udało.
Hun jobber ___ renholder på et hotell.
Hun jobber som renholder på et hotell.
Pracuje jako sprzątaczka w hotelu.
💡 som + zawód bez rodzajnika mówi, jaką ma pracę.
Jeg drikker te ___ sukker.
Jeg drikker te uten sukker.
Piję herbatę bez cukru.
💡 uten znaczy, że czegoś brakuje, i jest przeciwieństwem med.
Vi reiste til Bergen ___ tog.
Vi reiste til Bergen med tog.
Pojechaliśmy do Bergen pociągiem.
💡 Środki transportu mają med, zwykle bez rodzajnika.
Leiebilen koster 600 kroner ___ dag.
Leiebilen koster 600 kroner per dag.
Wynajęty samochód kosztuje 600 koron za dzień.
💡 per podaje cenę za każdą jednostkę, np. per dag albo per time.
Han fikk leiligheten ___ en kollega.
Han fikk leiligheten gjennom en kollega.
Dostał mieszkanie przez kolegę z pracy.
💡 gjennom mówi, przez kogo coś się załatwiło.
Unnskyld, jeg tok jakka di ___ en feil.
Unnskyld, jeg tok jakka di ved en feil.
Przepraszam, wziąłem twoją kurtkę przez pomyłkę.
💡 ved en feil to stałe wyrażenie, gdy coś zrobiłeś niechcący.
Kan du skrive det ___ norsk?
Kan du skrive det på norsk?
Możesz to napisać po norwesku?
💡 Języki mają på, jak på norsk i på engelsk.
Jeg oversatte brevet ___ hjelp av en app.
Jeg oversatte brevet ved hjelp av en app.
Przetłumaczyłem list za pomocą aplikacji.
💡 ved hjelp av to stałe wyrażenie, które nazywa pomoc, z której korzystasz.
Czasowniki z przyimkami → · Przymiotniki z przyimkami → · Czasowniki z partykułą →
PL
Norsk
English
Lietuvių
Latviešu
Українська
Deutsch
Română
Español