Pastovūs prielinksniai: glad i, redd for, på Lillehammer

Daug veiksmažodžių ir būdvardžių turi pastovų prielinksnį, kurį reikia išmokti kartu su žodžiu: glad i, redd for, venter på. Su vietomis irgi nelengva: sakoma i Oslo, bet på Lillehammer.

Mokome bokmål, dažniausiai Norvegijoje vartojamos rašytinės kalbos formos.

Apie ką tai?

Daug veiksmažodžių ir būdvardžių turi nuolatinį mažą partnerį, prielinksnį, kurio negali pakeisti kitu. Lietuviškai galvoji apie ką nors, o laukiame ir bijome išvis be prielinksnio. Logika ne visada padeda, tiesiog išmoksti porą.

Norvegiškai yra lygiai taip pat, tik partneriai kiti: «glad i» (mylėti, labai mėgti), «redd for» (bijoti), «vente på» (laukti), «tenke på» (galvoti apie), «interessert i» (besidomintis). Vietovardžiai turi savo taisyklę: gyveni «i Oslo» ar «i Bergen», bet «på Lillehammer» ar «på Hamar». O kai kurios kasdienės vietos ima på: «på jobb» (darbe), «på butikken» (parduotuvėje), «på kino» (kine).

Lietuviui didžiausias iššūkis yra tai, kad daug ką pasakome linksniu be jokio prielinksnio: laukiu autobuso, bijau šunų, klausausi muzikos. Norvegiškai visur reikia prielinksnio: «vente på bussen», «redd for hunder», «høre på musikk». O «galvoti apie» kursto sakyti «tenke om», nors teisingai yra «tenke på». Todėl mokykis žodį kartu su prielinksniu, kaip vieną vienetą. Klausime prielinksnis keliauja į galą: «Hva tenker du på?» (apie ką galvoji?). Prireiks visą dieną: «Jeg venter på bussen», «Jeg er på jobb», «Jeg er glad i deg» (aš tave myliu).

Taisyklės

Būdvardis + i: interessert i (besidomintis), glad i (mėgti, mylėti), forelsket i (įsimylėjęs): Hun er interessert i politikk. Jeg er glad i deg.

Būdvardis + for/til/av: redd for (bijoti), flink til (gabus, mokantis), lei av (atsibodo, pavargęs nuo), avhengig av (priklausomas nuo): Han er redd for hunder. Hun er flink til å tegne. Jeg er lei av regnet.

Veiksmažodis + på: vente på (laukti), tenke på (galvoti apie), høre på (klausytis), se på (žiūrėti), passe på (prižiūrėti): Vi venter på bussen. Hører du på meg?

Kitos pastovios poros: drømme om (svajoti apie), snakke om (kalbėti apie), be om (prašyti), lure på (svarstyti): Hun drømmer om et hus på landet.

glad i = labai mėgti, mylėti; glad for = dėkingas už, patenkintas: Jeg er glad i fisk. Jeg er glad for hjelpen.

Po prielinksnio eina daiktavardis, įvardis arba å + bendratis: Jeg er redd for å fly.

Arba visas sakinys su at: Jeg er glad for at du kom.

Klausimuose prielinksnis eina į galą: Hva tenker du på? Hvem venter du på?

i vartojamas su šalimis, daugeliu miestų ir tuo, kieno viduje esi: i Norge, i Oslo, i Bergen, i bilen.

på vartojamas su kai kuriais miesteliais ir vietovėmis, dažnai šalies gilumoje, ir su salomis: på Lillehammer, på Hamar, på Røros, på Island. Jei abejoji, paklausk vietinio!

Pastovūs posakiai su på: på jobb, på skolen, på kino, på butikken, på sykehuset, på ferie: Hun er på jobb. Vi går på kino i kveld.

Bet su i: i barnehagen, i byen, i parken, i kø: Barna er i barnehagen.

Tipinė klaida: „galvoti apie“ yra tenke på, ne tenke om. O „bijoti šunų“ ir „klausytis muzikos“ lietuviškai be prielinksnio – norvegiškai jis būtinas: redd for hunder, høre på musikk.

Pavyzdžiai

Jeg har vært forelsket i henne siden vi gikk på videregående.Esu ją įsimylėjęs nuo tada, kai mokėmės gimnazijoje.

Sønnen vår er veldig interessert i fotball og drømmer om å spille for Rosenborg.Mūsų sūnus labai domisi futbolu ir svajoja žaisti „Rosenborg“ komandoje.

Mange er redde for å snakke norsk på jobb i starten.Iš pradžių daugelis bijo kalbėti norvegiškai darbe.

Hva tenker du på? Du ser så alvorlig ut.Apie ką galvoji? Atrodai toks rimtas.

Vi venter fortsatt på svar fra UDI.Vis dar laukiame atsakymo iš UDI.

Faren min bor på Lillehammer, men jeg bor i Oslo.Mano tėtis gyvena Lilehameryje, o aš – Osle.

Jeg er så lei av mørket i november.Man taip atsibodo lapkričio tamsa.

Linn er flink til å lage mat, og alle er glade i lasagnen hennes.Linn puikiai gamina, ir visi dievina jos lazaniją.