Mye czy mange? Dużo, mało, więcej

Mye i lite mówisz o tym, czego nie da się policzyć: woda, czas, śnieg. Mange i få mówisz o tym, co da się policzyć: samochody, przyjaciele, godziny. Jedno proste pytanie pomoże ci za każdym razem wybrać dobrze.

Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.

O co tu chodzi?

Każdy język potrzebuje słów na ilość: dużo, mało, wiele, niewiele. Trudność polega na tym, że niektóre rzeczy da się policzyć (jedno jabłko, dwa jabłka), a innych nie (woda, czas, śnieg). Wiele języków używa dla tych dwóch grup różnych słów.

Norweski też. Dla rzeczy niepoliczalnych mówi się mye (dużo) i lite (mało): «mye vann» (dużo wody), «lite tid» (mało czasu). Dla policzalnych mange (wiele) i få (niewiele): «mange biler» (wiele samochodów), «få gjester» (niewielu gości). Ten podział idzie dalej: «mer kaffe» (więcej kawy), ale «flere kopper» (więcej filiżanek), «mindre stress» (mniej stresu), ale «færre feil» (mniej błędów).

Po polsku «dużo» i «mało» pasują do wszystkiego: dużo wody, dużo samochodów. Dlatego Polakom wymyka się «mye biler». Użyj testu liczenia: czy możesz powiedzieć jeden, dwa, trzy? Jeśli tak, to mange. Podobnie polskie «więcej» i «mniej» mają po norwesku po dwie formy. I uważaj na litt i lite: «Kan jeg få litt melk?» (poproszę trochę mleka) jest pozytywne, a «Jeg sov lite i natt» (mało spałem tej nocy) negatywne. Przydadzą się w sklepie, w pracy («Vi har mye å gjøre», mamy dużo roboty) i w rozmowach o pogodzie («Det kom mye snø i natt»).

Zasady

Test liczenia: czy możesz powiedzieć jeden, dwa, trzy? Wtedy mange: tre epler → mange epler. Jeśli nie: mye melk (dużo mleka).

Mye/mange: mye tid, mye snø, mye arbeid (dużo czasu, śniegu, pracy); mange timer, mange venner, mange spørsmål (wiele godzin, przyjaciół, pytań).

Lite/få: lite tid, lite søvn (mało czasu, mało snu); få gjester, få ledige plasser (mało gości, mało wolnych miejsc).

Mer/flere: mer kaffe, mer plass (więcej kawy, miejsca); flere kopper, flere barn (więcej filiżanek, dzieci).

Mest/flest: Hvem spiste mest is? (Kto zjadł najwięcej lodów?) Hvem fikk flest gaver? (Kto dostał najwięcej prezentów?)

Mindre/færre: mindre sukker, mindre stress (mniej cukru, stresu); færre feil, færre biler (mniej błędów, samochodów).

Litt czy lite: litt = trochę, pozytywnie: Kan jeg få litt melk? Lite = mało, negatywnie: Jeg sov lite i natt (mało spałem tej nocy).

Få czy noen få: Det kom få folk (przyszło niewiele osób, prawie nikt). Det kom noen få folk (przyszło kilka osób).

En del: = sporo, i do policzalnych, i do niepoliczalnych: en del penger, en del folk.

Masse: potocznie zamiast mye i mange: Det var masse folk på konserten. Vi fikk masse snø i natt.

Pieniądze: poprawne jest i mye penger, i mange penger.

Typowy błąd: po polsku dużo pasuje do wszystkiego (dużo wody, dużo samochodów), więc powstaje «mye biler». Samochody da się policzyć: mange biler.

Przykłady

Vi har ikke mye tid, toget går om ti minutter.Nie mamy dużo czasu, pociąg odjeżdża za dziesięć minut.

Det var mange folk på stranda i helgen.W weekend na plaży było dużo ludzi.

Jeg drikker for mye kaffe på jobben.Piję za dużo kawy w pracy.

Det er få ledige leiligheter i sentrum.W centrum jest mało wolnych mieszkań.

Kan jeg få litt mer melk i kaffen?Mogę prosić o trochę więcej mleka do kawy?

I år kom det flere søkere enn i fjor.W tym roku zgłosiło się więcej kandydatów niż w zeszłym.

Hvem i klassen har flest søsken?Kto w klasie ma najwięcej rodzeństwa?

Barna sover for lite når de har mobilen på rommet.Dzieci za mało śpią, kiedy mają telefon w pokoju.