Jeg er hjemme, a nie «i hjemmet». Poznaj hjem i hjemme, hit i dit, neste uke, til fots, i live oraz czasowniki bez przyimka, jak møte.
Czasem po norwesku w ogóle nie potrzeba przyimka. Samo słowo mówi, gdzie coś jest albo dokąd zmierza. Kiedy indziej przyimek to stara pozostałość, która zrosła się z wyrażeniem, i wtedy uczysz się całości jako jednej cegiełki.
Najważniejsza grupa to słowa miejsca. «Jeg er hjemme» (jestem w domu), «Barna er ute» (dzieci są na dworze), «Kom hit!» (chodź tutaj!). Przed nimi nie ma przyimka, a każde słowo ma jedną formę dla miejsca (hjemme, ute, her) i drugą dla kierunku (hjem, ut, hit). Przetrwały też stare formy, jak «til fots» (pieszo), «til sengs» (do łóżka) i «i live» (przy życiu). Końcówka -s to ślad dawnego dopełniacza.
Po polsku miejsce i kierunek rozróżniasz przypadkiem, jak w domu i do domu. Norweski zmienia za to samo słowo, więc masz hjemme i hjem, her i hit, der i dit. Polskie «tu» i «tam» działają w obie strony («jestem tu», «chodź tu»), a po norwesku to dwa słowa, «Jeg er her», ale «Kom hit!». Uważaj też na czas i czasowniki. «W przyszłym tygodniu» to «neste uke», «o piątej» to «klokka fem», a «spotkać się z Kari» to po prostu «møte Kari», bez med.
Te małe słowa słyszysz w każdej rozmowie. «Er du hjemme?», «Jeg går til fots», «Vi ses neste uke». Kiedy nauczysz się ich jako gotowych kawałków, nie będziesz szukać przyimka tam, gdzie go nie ma.
Tu nie ma przyimka. Hjem pokazuje kierunek, hjemme miejsce. «I hjemmet» to język formalny o domu w ogóle, jak w «ulykker i hjemmet» (wypadki w domu), a nie sposób, by powiedzieć, że jesteś w domu.
Żeby powiedzieć, czyj to dom, dodajesz hos albo til. Hjemme hos pokazuje miejsce, hjem til kierunek, dokładnie jak hjemme i hjem.
Forma z -e pokazuje miejsce (ute, inne), krótka forma kierunek (ut, inn). Zapytaj siebie «Hvor er du?» (gdzie jesteś?) albo «Hvor skal du?» (dokąd idziesz?).
Ten sam wzór co ute i ut. Oppe, nede i borte to miejsce, opp, ned i bort to kierunek. «Der borte» znaczy «tam dalej», a samo «borte» może znaczyć, że coś zniknęło.
Her i der to miejsce, hit i dit to kierunek. Z czasownikami jak komme, gå, reise i flytte używasz hit i dit, na przykład «Kom hit!» (chodź tu!) i «Skal du dit i morgen?» (jedziesz tam jutro?).
Z neste (następny), forrige (poprzedni), denne (ten) i hver (każdy) zwykle nie używasz przyimka, jak w neste uke, forrige år, denne uka i hver dag. Godzina też stoi sama, jak w «klokka fem» (o piątej). I går (wczoraj) i i fjor (w zeszłym roku) to stare stałe formy, w których i jest częścią wyrażenia.
Stare -s to pozostałość dopełniacza po til. Nie da się go zamienić na zwykłą formę, bo «til foten» znaczy coś zupełnie innego (do stopy). «Ligge til sengs» znaczy leżeć chorym w łóżku.
Kolejne stałe wyrażenia z til i -s. Til sjøs mówi się o marynarzach («Han dro til sjøs som ung», jako młody poszedł na morze), til bords o siadaniu do uroczystego posiłku, a til topps o dotarciu na sam szczyt. Usłyszysz też «til fjells» (w góry).
Stałe wyrażenia, w których i nie znaczy «w środku». I live znaczy żywy, i stand til znaczy, że jesteś w stanie coś zrobić, a gjøre i stand to przygotować. I fjor znaczy w zeszłym roku i innej formy z fjor nie ma.
På nytt znaczy jeszcze raz, od początku. Om bord znaczy na statku, w samolocie albo w pociągu i słychać to w prawie każdym komunikacie na promie i w samolocie.
Te czasowniki łączą się z osobą bezpośrednio, bez przyimka, jak w «Jeg møtte Kari» (spotkałem się z Kari) i «Vi besøker mormor» (odwiedzamy babcię). Ringe działa z til i bez niego, «Ring meg!» (zadzwoń do mnie!) i «Ring til legekontoret» (zadzwoń do przychodni).
Osoba stoi zaraz po svare, jak w «Hun svarte meg ikke» (nie odpowiedziała mi). To, na co odpowiadasz, czyli pytanie, wiadomość albo e-mail, łączy się z på, jak w «Svar på e-posten i dag» (odpowiedz dziś na e-maila).
Po polsku «tu» działa i dla miejsca, i dla kierunku, a po norwesku nie. «✗ Vi flyttet her i fjor» «✓ Vi flyttet hit i fjor».
«Spotkać się z kimś» to «møte noen», bez med. «✗ Jeg møtte med Kari» «✓ Jeg møtte Kari».
«O piątej» to nie om fem, bo om fem znaczy «za pięć (minut)». «✗ Vi møtes om fem» «✓ Vi møtes klokka fem».
«W domu» nie potrzebuje przyimka. «✗ Jeg er i hjemme» «✓ Jeg er hjemme».
Wybierz właściwy przyimek. Od razu zobaczysz odpowiedź z nagraniem i wyjaśnieniem.
Jeg er ___ hele dagen i dag.
Jeg er hjemme hele dagen i dag.
Dziś cały dzień jestem w domu.
💡 Er oznacza miejsce, więc potrzebujesz formy z -e, hjemme.
Når kommer du ___ fra jobben?
Når kommer du hjem fra jobben?
Kiedy wracasz z pracy do domu?
💡 Komme to ruch, więc używasz krótkiej formy hjem.
Vi flyttet ___ for to år siden.
Vi flyttet hit for to år siden.
Przeprowadziliśmy się tu dwa lata temu.
💡 Flytte to ruch w stronę miejsca, więc mówisz hit, a nie her.
Det er kaldt, så barna leker ___ i dag.
Det er kaldt, så barna leker inne i dag.
Jest zimno, więc dzieci bawią się dziś w domu.
💡 Dzieci są w jednym miejscu i tam się bawią, więc potrzebujesz formy miejsca inne.
Vi går ___ til skolen hver dag.
Vi går til fots til skolen hver dag.
Codziennie chodzimy do szkoły pieszo.
💡 Til fots to stałe wyrażenie ze starą formą na -s.
Hun ligger ___ med feber.
Hun ligger til sengs med feber.
Leży w łóżku z gorączką.
💡 Ligge til sengs to stałe wyrażenie o leżeniu chorym w łóżku.
Vi møtes ___ fem i ettermiddag.
Vi møtes klokka fem i ettermiddag.
Spotykamy się dziś o piątej po południu.
💡 Godzina nie ma przyimka, tylko klokka przed liczbą.
Hun svarte ikke ___ meldingen min.
Hun svarte ikke på meldingen min.
Nie odpowiedziała na moją wiadomość.
💡 Osoba nie ma przyimka, ale to, na co odpowiadasz, łączy się z på.
Lommeboka mi er ___, har du sett den?
Lommeboka mi er borte, har du sett den?
Mój portfel zniknął, widziałeś go?
💡 Borte to forma miejsca i znaczy, że coś zniknęło.
Er bestefaren din fortsatt ___ live?
Er bestefaren din fortsatt i live?
Czy twój dziadek jeszcze żyje?
💡 I live to stałe wyrażenie, które znaczy żywy.
Czasowniki z przyimkami → · Przymiotniki z przyimkami → · Czasowniki z partykułą →
PL
Norsk
English
Lietuvių
Latviešu
Українська
Deutsch
Română
Español