Zaimki zwrotne: seg i sin
Seg i sin odnoszą się do podmiotu zdania. To małe słowa, ale od nich zależy, czy Per bierze swój samochód, czy samochód sąsiada. Tu poznasz formy i dowiesz się, kiedy zamiast nich użyć hans i hennes.
Uczymy bokmål, najczęściej używanej odmiany pisanego norweskiego.
W skrócie: seg i sin odnoszą się do podmiotu w 3. osobie: Per vasker seg (Per się myje). Per vasker bilen sin (swój samochód). Z hans albo hennes właścicielem jest ktoś inny.
O co tu chodzi?
Zaimki zwrotne wskazują z powrotem na podmiot zdania. Kiedy Per się myje, myje samego siebie. Kiedy bierze swój samochód, to samochód Pera. Te małe słowa rozstrzygają, do kogo naprawdę należy dana rzecz.
Norweski ma w trzeciej osobie dwa takie słowa: seg (się, siebie) i sin (swój). «Per vasker seg» (Per się myje). «Per tar bilen sin» (Per bierze swój samochód). Ale «Per tar bilen hans» znaczy, że bierze cudzy samochód, na przykład sąsiada Larsa. Sin zmienia się zależnie od rzeczownika: «bilen sin», «hytta si», «huset sitt», «skoene sine».
Polakowi sin przychodzi łatwo, bo to dokładnie nasze «swój»: «Per myje swój samochód» to «Per vasker bilen sin», a «jego samochód» to «bilen hans». Pułapka jest gdzie indziej. Po polsku «swój» działa dla wszystkich osób: «biorę swój samochód». Po norwesku sin jest tylko w trzeciej osobie, więc «Jeg tar bilen min», a nie «bilen sin». To częsty błąd Polaków. Używasz tego cały czas, gdy mówisz o rodzinie i rzeczach: «Hun besøker foreldrene sine» (odwiedza swoich rodziców), «Barna tar med seg matpakkene sine» (dzieci biorą swoje drugie śniadania).
Zasady
- Formy: jeg → meg, du → deg, han/hun/den/det → seg, vi → oss, dere → dere, de → seg. Seg występuje tylko w 3. osobie.
- Miejsce: seg stoi zaraz po odmienionym czasowniku: Hun setter seg (ona siada). I dag føler han seg bedre. ... fordi han ikke føler seg bra.
- Stałe czasowniki zwrotne: mają samo seg: Hun gifter seg i juni (ona bierze ślub w czerwcu). De skynder seg. Barna gleder seg til jul.
- Seg selv: gdy w tym miejscu mogłaby stać inna osoba: Han snakker med seg selv (mówi sam do siebie). Hun er sint på seg selv, ikke på deg.
- Sin, si, sitt, sine: właścicielem jest podmiot: Per tar bilen sin, hytta si, huset sitt og skoene sine (swój samochód, domek, dom, buty).
- Hans, hennes: właścicielem jest ktoś inny: Lars er syk, så Per kjører bilen hans (samochód Larsa). Kari leser boka hennes (książkę innej kobiety).
- Liczba mnoga: De besøker foreldrene sine (swoich rodziców). De besøker foreldrene deres (rodziców kogoś innego).
- Nigdy w podmiocie: sin nie może być częścią podmiotu: Per og kona hans kom (Per i jego żona przyszli), a nie kona si. Bilen hans er ny.
- Z jeg, du, vi, dere: zwykłe zaimki dzierżawcze: Jeg tar bilen min. Vi besøker foreldrene våre. Tar du med jakka di?
- Zdania podrzędne: sin odnosi się do podmiotu własnego zdania: Kari sier at Per har lånt sykkelen hennes (rower Kari).
- Z egen: dla mocniejszego akcentu: Hun vil ha sitt eget rom (własny pokój). De har bygd sitt eget hus. Han passer på sine egne ting.
Typowy błąd: po polsku «swój» pasuje do każdej osoby (biorę swój samochód), więc wychodzi «Jeg tar bilen sin». Po norwesku sin jest tylko w 3. osobie: Jeg tar bilen min, vi tar bilen vår.
Przykłady
- Per tar bilen sin til jobben hver dag.Per codziennie jeździ do pracy swoim samochodem.
- Lars er syk, så Per kjører bilen hans til verkstedet.Lars jest chory, więc Per odwozi jego samochód do warsztatu.
- Hun ser på seg selv i speilet og ler.Patrzy na siebie w lustrze i się śmieje.
- Barna gleder seg til sommerferien på Sørlandet.Dzieci nie mogą się doczekać wakacji na południu Norwegii.
- Kari og mannen hennes har flyttet til Tromsø.Kari i jej mąż przeprowadzili się do Tromsø.
- De besøker foreldrene sine i Polen hver jul.Co roku na święta odwiedzają swoich rodziców w Polsce.
- Jeg har glemt nøklene mine på kontoret.Zostawiłem klucze w biurze.
- Lise sier at Jonas har lånt sykkelen hennes uten å spørre.Lise mówi, że Jonas pożyczył jej rower bez pytania.